مينيستر ەسكەرتتى: مەملەكەتتىك قولداۋدى ءتيىمدى پايدالانباعان وڭىرلەر كەلەسى جىلى قارجىسىز قالۋى مۇمكىن

اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى، مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ، العا قويعان ماقساتتاردىڭ ورىندالۋى جونىندە كەڭەس وتكىزدى. جيىنعا مينيسترلىككە قاراستى ۇيىمدار مەن قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ باسشىلارى، وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى قاتىستى.

مينيستر ەلىمىزدە ەگىن جيناۋ ناۋقانىنىڭ نەگىزگى بولىگى اياقتالعانىن ايتتى. قازىردىڭ وزىندە 24,3 ميلليون توننا استىق باستىرىلدى. مايلى داقىلداردىڭ 91 پايىزى جينالىپ، قامباعا 5,1 ميلليون توننا ءونىم قۇيىلدى. ماقتا، جۇگەرى جانە قانت قىزىلشاسىن جيناۋ جۇمىستارى دا اياقتالىپ كەلەدى.

— ەندىگى باستى مىندەتىمىز — جينالعان ءونىمدى جوعارى دەڭگەيدە ساقتاي وتىرىپ، ءتيىمدى وتكىزۋ، ىشكى نارىقتى وتاندىق ونىممەن قامتاماسىز ەتۋ جانە ەكسپورت كولەمىن ۇلعايتۋ. مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ مىندەتىن قويىپ، ينفلياتسيانى اۋىزدىقتاۋعا ايرىقشا ءمان بەردى. سوندىقتان ازىق-تۇلىك باعاسىنىڭ نەگىزسىز وسۋىنە جول بەرمەۋ ماسەلەسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باستى نازارىندا بولۋى كەرەك، — دەدى مينيستر.

اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى نازگۇل حاتەپوۆا ازىق-تۇلىك نارىعىنداعى احۋال مەن وتاندىق ءوندىرىستىڭ دامۋ قارقىنى تۋرالى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا، بيىلعى جىلدىڭ العاشقى توعىز ايىندا ەلىمىزدە 3,2 تريلليون تەڭگەنىڭ ازىق-تۇلىك ءونىمى وندىرىلگەن. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 13,8 پايىزعا ارتىق.

تاماق ونەركاسىبىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىندا تۇراقتى ءوسىم بار. ماسەلەن، وسىمدىك مايىن ءوندىرۋ 25,2 پايىزعا، ۇن ءوندىرۋ 13,9 پايىزعا، ىرىمشىك پەن سۇزبە ءوندىرۋ 9,3 پايىزعا ارتقان.

ازىق-تۇلىك ءوندىرىسىن ودان ءارى ۇلعايتۋ ءۇشىن وتاندىق وندىرۋشىلەرگە ءبىرقاتار قولداۋ شاراسى قاراستىرىلعان. ولاردىڭ قاتارىندا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ، سۋبسيديالاۋ جانە سالىقتىق جەڭىلدىكتەر بار.

دەگەنمەن ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرۋمەن قاتار، ءونىمدى تۇتىنۋشىعا ۋاقتىلى ءارى قولجەتىمدى باعامەن جەتكىزۋ دە ماڭىزدى. وسىعان بايلانىستى ءوڭىر اكىمدىكتەرىنە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەر مەن ساۋدا جەلىلەرى اراسىنداعى تىكەلەي بايلانىستى نىعايتۋ، دەلدالداردى ازايتۋ، ساۋدا ورىندارىنىڭ جەلىسىن كەڭەيتۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى جارمەڭكەلەرىن ءجيى وتكىزۋ تاپسىرىلدى.

ماۋسىمدىق كەزەڭدە كوكونىس باعاسىنىڭ شارىقتاپ كەتۋىنە جول بەرمەۋدىڭ ءبىر جولى - ءونىمدى الدىن الا كەلىسىمشارت ارقىلى ساتىپ الۋ. قازىر وڭىرلەر 101 مىڭ توننا كارتوپ، 26,8 مىڭ توننا ءسابىز، 24,9 مىڭ توننادان پياز بەن قىرىققابات ساتىپ العان.

استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ، ماڭعىستاۋ جانە پاۆلودار وبلىستارىنىڭ اكىمدىكتەرىنە قىسقا مەرزىمدە كەلىسىمشارتپەن ساتىپ الىنعان كوكونىس كولەمىن حالىقتىڭ ءۇش ايلىق قاجەتتىلىگىنىڭ 30 پايىزىنا دەيىن جەتكىزۋ مىندەتتەلدى.

كەڭەستە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ جانە ەت كلاستەرلەرىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى دە كەڭىنەن تالقىلاندى.

بيىل اسىل تۇقىمدى مال ساتىپ الۋعا 64,2 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن. وسى قارجى ەسەبىنەن 29,6 مىڭ باس ءىرى قارا جانە 15,2 مىڭ باس ۇساق مال ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر. قولدانىستاعى نەسيەلەۋ باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋدا اقمولا، سولتۇستىك قازاقستان جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ اكىمدىكتەرى بەلسەندىلىك تانىتىپ كەلەدى.

سونىمەن بىرگە مينيستر ءبىرقاتار وڭىردە جۇمىستىڭ باياۋ ءجۇرىپ جاتقانىن سىنعا الدى. ءول اربىر جوبانىڭ ورىندالۋىن ءوتىنىمدى قابىلداۋدان باستاپ، مالدى شارۋاشىلىققا جەتكىزۋگە دەيىنگى بارلىق كەزەڭدە ءجىتى باقىلاۋدى تاپسىردى.

— مەملەكەت مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋگە قوماقتى قارجى ءبولىپ وتىر. بۇل قاراجات ناقتى ناتيجە بەرۋى كەرەك. ياعني مال باسى كوبەيىپ، مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ كولەمى ارتۋعا، مالدىڭ ونىمدىلىگى جوعارىلاپ، سالانىڭ ەكسپورتتىق مۇمكىندىگى كەڭەيۋگە ءتيىس. كەشەندى جوسپاردا بەلگىلەنگەن كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزە الماعان وڭىرلەر كەلەسى جىلى جاڭا جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا ءۇمىت ارتا المايدى. مەملەكەتتىك قولداۋ بولىنگەن قارجىنى ءتيىمدى پايدالانىپ، ناقتى ناتيجە كورسەتكەن شارۋاشىلىقتار مەن وڭىرلەرگە بەرىلۋى كەرەك، — دەدى ايداربەك ساپاروۆ.

جيىن سوڭىندا ءوڭىر اكىمدىكتەرىنە ءوندىرىس كولەمىنىڭ ءوسۋ كورسەتكىشىن ارتتىرۋ، كاسىپورىنداردىڭ وندىرىستىك قۋاتىن تولىق پايدالانۋ، جاڭا نىسانداردى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ىسكە قوسۋ جانە «يگىلىك»، «بەرەكە»، «جايلاۋ» باعدارلامالارىنا بولىنگەن قاراجاتتى تولىق ءارى ۋاقىتىلى يگەرۋ تاپسىرىلدى. بۇل ماسەلەلەر اكىمدىكتەردىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا بولۋى كەرەك.

— سالانى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن وڭىرلەر تاپسىرمانى قاعاز جۇزىندە ورىنداۋمەن شەكتەلمەۋى كەرەك. ەڭ باستىسى — ناقتى ناتيجە جانە باسشىلاردىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگى. مەملەكەتتىك قولداۋعا بولىنگەن ءاربىر تەڭگە ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتۋعا، جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن اشۋعا، ەلدىڭ ازىق- تۇلىك قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋعا جانە وتاندىق اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا جۇمسالۋى قاجەت، — دەدى مينيستر.