يران قانداي كۇشكە يە؟

بۇعان دەيىن پەنتاگون تەگەراننىڭ اسكەري ونەركاسىپ الەۋەتىن ءبىر جولا جويعانىن، سول سەبەپتى يسلام مەملەكەتى ەندى قايتىپ باس كوتەرمەيتىنىن مالىمدەگەن ەدى. ءبىراق يران كەشە عانا جەر استىنداعى زىمىراندارىن كورسەتىپ، ا ق ش پەن يزرايل وزدەرىنە تاعى تيىسسە شابۋىلدىڭ جويقىن بولاتىنىن ەسكەرتتى. ا ق ش - يران قاقتىعىسىن توقتاتامىز دەگەن كەلىسسوزدەر ناتيجەسىز اياقتالىپ، سوعىس قايتا باستالۋى مۇمكىن دەگەن قاۋىپ بار قازىر. قارسىلاستارىنىڭ سوزىنەن شارشادى ما، الدە سەس كورسەتكەنى مە، وسى تۇستا يران بارشا الەمگە زىمىراندارى مەن دروندارىن كورسەتتى. قارۋ-جاراق كورمەسىن تاماشالاۋعا جينالعانداردىڭ قاراسى قالىڭ.

Associated Press مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك، مۇنداعى زىمىرانداردىڭ كوپشىلىگى ا ق ش-تىڭ اسكەري بازالارىنا، يزرايلگە جانە ايماقتاعى وزگە ەلدەرگە بۇعان دەيىن دە قولدانىلعان. سونداي-اق وزدەرى قاعىپ تۇسىرگەن امەريكالىق درونداردى دا كورسەتتى.

 يسمايىل ابديلار، تەگەران تۇرعىنى:

- ەلىمىزدىڭ وسىنداي تەحنولوگيانى جاساپ شىعارا العانىن ماقتان ەتەمىن. يران ازاماتى بولعانىما قۋانامىن. ءبىراق سوعىستىڭ قايتا باستالعانىن قالامايمىن. بۇدان حالقىمىزعا ەشقانداي پايدا جوق. كوپ ۇزاماي بەيبىتشىلىك ورنايدى دەپ سەنەمىن.

ال مىنا جاقتا كونگرەسستىڭ ماقۇلداۋىنسىز يرانعا قارسى سوعىس باستاعان ا ق ش قورعانىس ءمينيسترى پيت حەگسەت ورىن تاعىنان ايىرىلا جازدادى. دەپۋتاتتار وعان يمپيچمەنت جاريالاۋعا شاق قالدى. پەنتاگون باسشىسى سوعىستىڭ ءساتتى اياقتالعانىن ايتىپ اقتالدى. ول يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ اسكەري جۇيەسى تولىقتاي كۇيرەپ، قورعانىس- ونەركاسىپتىك بازاسى جويىلعانىن مالىمدەدى.

پيت حەگسەت، ا ق ش قورعانىس ءمينيسترى:

- «ەپيكالىق قاھار» وپەراتسياسى بارىسىندا تاريحي جەڭىسكە جەتتىك. 40 كۇنگە سوزىلعان ۇزدىكسىز ۇرىس قيمىلدارى كەزىندە 13 مىڭنان استام نىسانانى سوققىلادىق. يراننىڭ اسكەري- تەڭىز فلوتى سۋعا كەتتى، اسكەري-اۋە كۇشتەرى ىستەن شىعارىلدى. يادرولىق ونەركاسىپتىك الەۋەتىنىڭ 80 پايىزدان استامى جويىلىپ، اسكەري جۇيەسى تولىقتاي كۇيرەدى.

 ال تەگەران مۇنىمەن كەلىسپەيدى. يسلام ريەۆوليۋتسياسى ساقشىلار كورپۋسىنىڭ وكىلدەرى قارۋ-جاراعى جەتكىلىكتى، ونىڭ قاتارىن تولىقتىرىپ جاتقانىن مالىمدەدى. وسى ورايدا جاڭا جەراستى زىمىران قالاشىعىن اشىق كورسەتتى.

 «ا ق ش كەز كەلگەن توسىن سىيعا دايىن بولۋعا ءتيىس»، - دەپ ەسكەرتتى. جالپى بۇگىندە يران اي سايىن 50-گە جۋىق بالليستيكالىق زىمىران ءوندىرۋى مۇمكىن دەگەن اقپار بار. بۇل ونىڭ سوعىسقا دەيىنگى وندىرىستىك الەۋەتىنىڭ شامامەن جارتىسىنا تەڭ. باتىستىڭ بارلاۋ قىزمەتتەرى وسىلاي دەيدى.

دجيم لامسون، لوندونداعى كورولدىك كوللەدجدىڭ اسكەري زەرتتەۋلەر كافەدراسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى:

- يراننىڭ ارسەنالىندا «شاحەد» ۇلگىسىندەگى مىڭداعان شابۋىلداۋشى درون بولۋى مۇمكىن. ءبىراق ولاردىڭ ناقتى سانىن انىقتاۋ قيىن. زىمىراندارعا قاجەتتى قوسالقى بولشەكتەر قورى تەگەرانعا قارۋ-جاراق قۇراستىرۋدى جالعاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.

 ا ق ش پەن يزرايل يرانعا جورىقتى باستاماي تۇرىپ، يسلام مەملەكەتى ءوز زىمىراندارىنىڭ ۇشۋ قاشىقتىعىن 2 مىڭ شاقىرىمنان اسىرماۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان. وسى ارقىلى جاھانعا قاۋىپ توندىرمەيتىنىن كورسەتكىسى كەلگەن. ءبىراق تاياۋدا يران بيلىگى بۇل شەكتەۋلەردى الىپ تاستاۋى مۇمكىن ەكەنىن مالىمدەدى. ساراپشىلار مۇنى ۆاشينگتوننىڭ ەۋروپاداعى وداقتاستارىنا جاسالعان ەسكەرتۋ رەتىندە باعالاپ وتىر.

سەيەد مادجيد مۋساۆي، يسلام ريەۆوليۋتسياسى ساقشىلار كورپۋسى ايەروعارىش كۇشتەرىنىڭ قولباسشىسى:

- قاجەت بولسا، ءبىز ايماقتاعى جانە ودان تىس بارلىق مۇمكىندىكتى ىسكە قوسامىز. ال ءبىزدىڭ اسكەري ارسەنالىمىز جاڭا ونىمدەرمەن، قارۋ- جاراقپەن جانە تەحنيكالارمەن تولىعا بەرمەك.

 ەسەسىنە ا ق ش-تا قارۋ-جاراق قورى سارقىلىپ جاتىر دەگەن پىكىر تاراعان ەدى. الايدا ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، قۇراما شتاتتاردا جوعارى دالدىكتەگى جۇزدەگەن مىڭ بومبا، مىڭداعان Tomahawk قاناتتى زىمىران بار. قارۋ-جاراقتىڭ ءبىر بولىگى ءۇندى-تىنىق مۇحيتى ايماعى مەن ەۋروپادان جەتكىزىلگەن دەسەدى.

 قۇراما شتاتتار ءۇشىن بۇدان دا كۇردەلى ماسەلە - زىمىراندارعا قارسى قولدانىلاتىن قارۋ قورى. Bloomberg تالداۋىنا سايكەس يران ۇشىرعان 6 مىڭنان استام زىمىراندى قاعىپ ءتۇسىرۋ ءۇشىن كەمىندە 1 مىڭ Patriot زىمىرانى پايدالانىلعان. ولاردىڭ ءارقايسىسىنىڭ قۇنى - شامامەن 4 ميلليون دوللار. ال جىلدىق ءوندىرىس كولەمى نەبارى 650 داناعا جۋىقتايدى.

تەگەران زىمىراندارىنىڭ ۇشۋ قاشىقتىعىنا شەكتەۋدى الىپ تاستايتىنىن حابارلاعانى سول-اق ەدى، اقش ورتالىق قولباسشىلىعى ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلعانىن جاريالادى. فلوريدا شتاتىنىڭ تامپا قالاسىندا ورنالاسقان، قۇرامىندا شامامەن 20 ازاماتتىق جانە اسكەري قىزمەتكەرى بار «تەمىر قاقپا» جەدەل توبى ا ق ش ۇكىمەتىنىڭ باسقا دا مەكەمەلەرىمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەيدى. باستى ماقسات - يراننىڭ قۇرلىقتاعى شەكارالارى مەن كاسپي تەڭىزى ارقىلى زاماناۋي قارۋ-جاراق جۇيەلەرىنىڭ، قوس ماقساتتا قولدانىلاتىن تەحنولوگيالاردىڭ، سانكسياعا ىلىككەن ماتەريالداردىڭ جانە زاڭسىز كىرىس كوزدەرىنىڭ تاسىمالدانۋىنا جول بەرمەۋ.

ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ازىرگە جاڭا شابۋىل جوسپاردا جوق ەكەنىن ايتتى. دەگەنمەن يران كەز كەلگەن سوققىعا قارسى تۇرۋ ءۇشىن جان- جاقتى دايىندالىپ جاتىر. يسلام مەملەكەتىنىڭ بۇل ارەكەتىنەن سەكەمدەنىپ، ايماقتاعى وزگە مەملەكەتتەر دە ىسكە كىرىستى. پارسى شىعاناعى ەلدەرىنىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسى بىرلەسكەن الدىڭعى قاتارلى قولباسشىلىق ورتالىعىن قۇرۋدى ماقۇلدادى. بۇل وسى ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اسكەري سەرىكتەستىگىن بەكەمدەۋدى كوزدەيدى. ويتكەنى الدا-جالدا سوعىس باستالىپ كەتسە، ا ق ش پەن يزرايل ەمەس، وسى مەملەكەتتەر زيان شەگەدى. 

 24.kz