ۇيقىدان ەرتە تۇرۋدىڭ پايداسىنان زيانى كوپ - عالىمدار
استانا. قازاقپارات - ەلدە ورتا ەسەپپەن قارتتىق 64 جاستان باستالادى. «دەگەنمەن بۇل كورسەتكىش بىزدە عانا ەمەس، دۇنيەجۇزىندە تومەندەپ بارادى»، - دەيدى ماماندار.
جالپى ادامنىڭ ۇزاق ءومىر سۇرۋىنە ءتۇرلى فاكتورلار اسەر ەتەدى. مىسالى، ادامنىڭ جاس ۇزاقتىعى جىلدىڭ قاي ماۋسىمىندا دۇنيەگە كەلگەنىنە بايلانىستى بولۋى دا مۇمكىن. ءتىپتى كۇزدە تۋعاندار كوپ ءومىر سۇرەدى دەگەن پايىمداۋلار دا بار.
ال تاڭەرتەڭ ەرتە تۇراتىن ادام، ارينە، ەرتە جاتپاسا، ۇيقىسى قانبايدى. سول سەبەپتى اعزاعا كۇش تۇسەتىنى انىق. سونداي-اق ماماندار: «ۇيىقتاعان سوڭ تەرەزەنى تۇمشالاپ، تاستاي قاراڭعى بولمەدە، قاننەن-قاپەرسىز ۇيقىنى قاندىرۋ كەرەك»، - دەيدى.
جاننا نۇربەرگەن قىزى، پروفيلاكتيكالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى، ديەتولوگ:
- ءار گورموننىڭ ءوزىنىڭ قىزمەتى، بولىنەتىن ۋاقىتى بولادى. ادام تاستاي قاراڭعى بولمەدە ۇيىقتاپ جاتۋى كەرەك دەگەن بىزدە ينتەگراتيۆتى مەديتسينادا زاڭ بار سونداي. سول كەزدە ءبىزدىڭ ىشكى قالىپقا كەلۋ جۇيەمىز ىسكە قوسىلادى، رەگەنەراتسيا پروتسەسى جۇرەدى. بۇزىلعان نارسەلەر قايتىپ قالپىنا كەلەدى دەگەن سياقتى، ياعني ءبىزدىڭ اعزامىز وزدىگىنەن جاڭارىپ وتىرادى ۇيىقتاعان كەزدە. ودان كەيىن تاڭعى 7-گە دەيىن باقىت گورمونى شەگىنە جەتكەن كەزدە ءبىزدى ۇيقىمىزدان وياتادى، كوزىمىزدى اشامىز سول كەزدە، ۇيقى سولاي بولۋى كەرەك.
ۇيقىدان ەرتە تۇرۋدىڭ پايداسىنان زيانى كوپ – عالىمدار
استانا. قازاقپارات - الەمدە ءار 300 ادامنىڭ ىشىندە بىرەۋى ەرتە ويانادى. ال «ەرتە تۇرعان ايەلدىڭ ءبىر ءىسى ارتىق، ەرتە تۇرعان ەركەكتىڭ ىرىسى ارتىق» ەكەنىن اركىم بىلەدى، ارينە.
ءيا، ەرتە تۇرعان جاقسى. پايداسىن جۇرت ءبىز ايتپاي-اق بىلەدى. ءىسىڭ ونەدى، جۇمىسىڭ ەرتە بىتەدى. دەگەنمەن سپورتشىلار ەرتە تۇرىپ جۇگىرەدى، جۇرت جازدىگۇنى باقشاسىن ەرتە سۋارادى، ءتىپتى بالىقشىلار دا تاڭ اتپاي بالىق اۋلاۋعا شىعادى. سوعان قاراعاندا مۇنىڭ پايداسى زور ءتارىزدى.
ءبىراق بۇعان عىلىم نە دەيدى؟ شىنىمەن پايداسى بار ما؟ ال ونسىزدا كۇنى بويى تىنىم تاپپاي، شارشاپ-شالدىعىپ جۇرەتىن جۇمىسباستى جۇرتتىڭ جاعدايى قالاي بولماق؟ ەرتە تۇرعاننىڭ پايداسى بار ما؟
شىنىندا، ەل ىشىندە ەلدەن ەرتە ويانىپ، تىرلىگىن جۇرتتان بۇرىن تىندىرىپ جۇرەتىندەر كوپ. ءبىراق تىم ەرتە تۇرۋدىڭ اعزاعا زيان ەكەنىن بىلە مە جۇرت؟ كۇن شىققانعا دەيىن ويانۋ ءسۇت بەزى مەن قۋىقاستى بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگىن %4- كە، لەيكەميانى شامامەن %12، جاتىردىڭ قاتەرلى ىسىگىن %10- كە ارتتىرادى. بۇل امەريكالىق عالىمداردىڭ زەرتتەۋى. جاپون عالىمدارى دا تاڭمەن تالاسا تۇراتىنداردىڭ جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋىنا بەيىم بولاتىنىن كورسەتتى. ناقتى دالەلگە كوز جەتكىزۋ ءۇشىن 23 پەن 90 جاس ارالىعىنداعى 3 مىڭ ادامعا زەرتتەۋ جۇرگىزگەن. ءسويتىپ، جۇرت تىم ەرتە ويانۋدىڭ جۇرەككە ايتارلىقتاي سالماق تۇسىرەتىنىن دالەلدەگەن. بريتان عالىمدارى دا: «تاڭ اتپاي تۇرۋدىڭ پايداسىنان زيانى كوپ»، - دەيدى.
بوزتورعاي سياقتى شىرىلداپ ەرتە ويانىپ الاتىنداردىڭ يممۋنيتەتى تومەن بولادى. ەستە ساقتاۋ قابىلەتى مەن مەنتالدى دەنساۋلىعىنا زيان كەلەدى. سونداي-اق تاڭسارىدە تۇرعانداردىڭ ۇيقىسى قانباي، كوڭىل كۇيى ۇنەمى تۇسىڭكى جۇرەدى. اقپاراتتى قابىلداپ، قورىتۋعا ءال-دارمەنى جەتپەيدى. ەرتە ويانۋدىڭ تاعى ءبىر بۇرىس تۇسى، ادامدى سەمىزدىككە شالدىقتىرۋى مۇمكىن.
انيتا رادجا، تەراپيەۆت دارىگەر:
- ادامداردىڭ %45- ىندە ۇيقىنىڭ دۇرىس بولماۋى سەبەپتى ەڭبەك ونىمدىلىگى تومەندەپ، جىل سايىن ەكى جۇمىس اپتاسىن بەي-بەرەكەت وتكىزەدى. ميدىڭ شارشاۋى ءال-دارمەنى قۇرىعان بۇلشىق ەت سياقتى، ەشتەڭەگە قارسى توتەپ بەرە المايدى. نەگىزى ساپالى ۇيقى 8 ساعاتتى قامتۋعا ءتيىس.
جەتىستىككە جەتۋ ءۇشىن ەرتە تۇرۋ مىندەت پە؟
جەتىستىككە جەتۋدىڭ قۇپياسى - ەرتە تۇرۋ. بۇل الەمدە بار تاجىريبە. ويتكەنى تانىمال ساياساتكەر، اتاقتى جۇلدىزداردىڭ ءبىرازى تاڭ الاكەۋىمنەن ويانىپ، تىرلىگىنە كىرىسەدى. ءبىراق بۇل ادەتكە اينالسا، دەنساۋلىققا كادىمگىدەي زيان. ويتكەنى ەرتە تۇرۋ ۇيقىنى بۇزادى. ۇيقى بۇزىلسا، تۇتاس اعزانىڭ قىزمەتى بۇزىلادى. BBC اگەنتتىگىندە جاريالانعان عالىمداردىڭ كەيىنگى زەرتتەۋى وسىنى ايعاقتاپ وتىر.
گەيل كينمان، بەدفوردشير ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى:
- ەگەر ەرتە تۇرساڭىز، جۇمىسىڭىزدى ەرتە اياقتاپ، ۋاقىتىنان بۇرىن ۇيقىعا كەتۋ كەرەك. ويتپەگەن جاعدايدا ءوزىڭىز زارداپ شەگەسىز. ۇيقىسىزدىققا شالدىققان بولساڭىز، مۇنى ەمدەتكەن ءجون. تاڭعى 6-دا ويانۋ بەلسەندىلىكتى ارتتىرادى ال اۆستراليالىق عالىمدار تاڭعى 6-دا تۇرۋ كەرىسىنشە پايدالى دەگەن تۇجىرىمعا كەلدى.
Sleep Medicine باسىلىمى وسىلاي دەپ جازادى. ولار ناقتى تۇجىرىمعا كوز جەتكىزۋ ءۇشىن تاڭەرتەڭ ۇنەمى ەرتە وياناتىن 22 ادامعا تاجىريبە جۇرگىزگەن. ناتيجەسىندە بۇلاردىڭ فيزيكالىق جانە ينتەللەكتۋالدى بەلسەندىلىگى ارتىپ، جۇمىسى ءونىمدى بولا تۇسكەن.
الەمدەگى سەرگەك حالىق كولۋمبيالىقتار
الەمدە ەڭ سەرگەك ءارى ەڭبەكقور حالىق - كولۋمبيالىقتار. بۇل ەلدىڭ تۇرعىندارى جەر شارى بويىنشا تىم ەرتە ويانادى. مۇندا ساعاتتىڭ وياتقىشى 4-تەن باستاپ شىرىلداپ، جۇرت 6-دان باستاپ جۇمىسقا كىرىسەدى. جەرگىلىكتى حالىقتىڭ كوبى ءدال وسى ۋاقىتتا عيباداتحاناعا قۇلشىلىق ەتۋگە اسىعادى. ءتىپتى تاڭعى 6-دا كەي ۋنيۆەرسيتەتتەر ەسىگىن ايقارا اشادى. ءبىراز مەكەمەلەردە جۇمىس ەرتە باستالادى.
فاريد نۋما، كولۋمبيالىق جازۋشى:
- ءبىز تۇراتىن تروپيكالىق ايماقتا تاڭ 6-دا اتادى. ساعات 11-دەن باستاپ تاباداي كۇن تاس توبەمىزدە شىجىپ تۇرادى. بۇل ىستىق بەسىن اۋعانشا جالعاسادى. سول سەبەپتى جەرگىلىكتى جۇرت ەرتە ويانىپ، تىرلىگىن كۇن ىسىماي ءبىتىرىپ العاندى ءجون كورەدى.
ەرتە تۇراتىن ەلدەر بوزتورعايشا شىرىلداپ، ەرتە ويانىپ الاتىن جەر شارى تۇرعىندارىنىڭ تىزىمىندە كوستاريكالىقتار دا بار. بۇل ەلدەگى بۇقارا ساعات 7 بولماي ويانادى. مۇنان كەيىن يندونەزيا، مەكسيكا، جاپونيا، جاڭا زەلانديا تۇرعىندارى تاڭعى 6 مەن 7- ءنىڭ اراسىندا تۇرادى. كارى قۇرلىق حالقى 8-گە دەيىن ويانسا، كۋۆەيت، ساۋد ارابياسى ساعات 9 بولماي جۇمىسقا كىرىسەدى.
ەرتە مە، كەش پە قالاي ويانساق تا، تاۋلىگىنە 8 ساعات ۇيىقتاۋ ماڭىزدى. مۇنى ايتىپ وتىرعان ءبىز ەمەس - عالىمدار. ال بۇل رەجيم بۇزىلسا، اعزامىزدىڭ موتورى قىزمەتىن باسەڭدەتۋى مۇمكىن. سوندىقتان سىزدەرگە دە ايتارىم، تاڭعى 4-5-تەن تۇرىپ جۇمىسقا كەلسەڭىزدەر دە، ەرتە جاتىپ، 8 ساعات ۇيىقتاۋعا تىرىسىڭىزدار.
ۇيقىنىڭ قانۋى - ۇزاق ءومىر ءسۇرۋدىڭ كەپىلى
ءبىزدىڭ ەلدە ورتا ەسەپپەن قارتتىق 64 جاستان باستالادى. «دەگەنمەن بۇل كورسەتكىش بىزدە عانا ەمەس، دۇنيەجۇزىندە تومەندەپ بارادى»، - دەيدى ماماندار.
جالپى ادامنىڭ ۇزاق ءومىر سۇرۋىنە ءتۇرلى فاكتورلار اسەر ەتەدى. مىسالى، ادامنىڭ جاس ۇزاقتىعى جىلدىڭ قاي ماۋسىمىندا دۇنيەگە كەلگەنىنە بايلانىستى بولۋى دا مۇمكىن. ءتىپتى كۇزدە تۋعاندار كوپ ءومىر سۇرەدى دەگەن پايىمداۋلار دا بار.
ال تاڭەرتەڭ ەرتە تۇراتىن ادام، ارينە، ەرتە جاتپاسا، ۇيقىسى قانبايدى. سول سەبەپتى اعزاعا كۇش تۇسەتىنى انىق. سونداي-اق ماماندار: «ۇيىقتاعان سوڭ تەرەزەنى تۇمشالاپ، تاستاي قاراڭعى بولمەدە، قاننەن-قاپەرسىز ۇيقىنى قاندىرۋ كەرەك»، - دەيدى.
جاننا نۇربەرگەن قىزى، پروفيلاكتيكالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى، ديەتولوگ:
- ءار گورموننىڭ ءوزىنىڭ قىزمەتى، بولىنەتىن ۋاقىتى بولادى. ادام تاستاي قاراڭعى بولمەدە ۇيىقتاپ جاتۋى كەرەك دەگەن بىزدە ينتەگراتيۆتى مەديتسينادا زاڭ بار سونداي. سول كەزدە ءبىزدىڭ ىشكى قالىپقا كەلۋ جۇيەمىز ىسكە قوسىلادى، رەگەنەراتسيا پروتسەسى جۇرەدى. بۇزىلعان نارسەلەر قايتىپ قالپىنا كەلەدى دەگەن سياقتى، ياعني ءبىزدىڭ اعزامىز وزدىگىنەن جاڭارىپ وتىرادى ۇيىقتاعان كەزدە. ودان كەيىن تاڭعى 7-گە دەيىن باقىت گورمونى شەگىنە جەتكەن كەزدە ءبىزدى ۇيقىمىزدان وياتادى، كوزىمىزدى اشامىز سول كەزدە، ۇيقى سولاي بولۋى كەرەك.
24.kz
