توقايەۆ: كاسپيدى ساقتاپ قالۋ - جاۋاپكەرشىلىك ءارى ارىمىزعا سىن

قاسىم-جومارت توقايەۆ وسى عاسىردىڭ سوڭىنا قاراي ءوڭىردىڭ كەي جەرلەرىندە تەمپەراتۋرا 5 گرادۋسقا دەيىن كوتەرىلۋى مۇمكىن دەپ بولجانعانىن جەتكىزدى.

- بۇل مۇزدىقتاردىڭ ەرۋىن تەزدەتىپ، سۋ تاپشىلىعىنا، قۋاڭشىلىققا جانە جەردىڭ توزۋىنا اكەپ سوعادى. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ باعالاۋىنشا، 2050-جىلعا قاراي وڭىردەگى شامامەن 2,5 ميلليون ادام كليمات فاكتورلارىنىڭ اسەرىنەن قونىس اۋدارۋعا ءماجبۇر بولۋى مۇمكىن. كاسپي تەڭىزىنىڭ تارتىلۋى كەمە قاتىناسىنا جانە پورت ينفراقۇرىلىمىنا، سونداي-اق بالىق شارۋاشىلىعى، ەنەرگەتيكا، ونەركاسىپ سياقتى سالالار مەن جاعاداعى ەلدى مەكەندەردىڭ ورنىقتى دامۋىنا قاتەر توندىرەدى. اڭگىمە سالدارى اۋىر، ءتىپتى اۋقىمدى ەكولوگيالىق اپاتقا ۇرىندىراتىن كۇردەلى سىن-قاتەرلەر تۋرالى بولىپ وتىر. قازاقستان مۇنداي ولقىلىقتىڭ ورنى تولمايتىنىن جاقسى تۇسىنەدى. ارال قاسىرەتى تابيعاتتى جاۋاپسىز پايدالانۋدىڭ سوڭى قايدا اپارىپ سوعاتىنىن ۇدايى ەسكە سالادى. ونداي جاعدايدىڭ قايتالانۋىنا ەشقاشان جول بەرمەۋ كەرەك. ءبىر كەزدەرى «ۇلى تەڭىز»، «قارت كاسپي» دەپ ارداقتاعان ايدىندى ساقتاپ قالۋ - زامانداس مەملەكەت قايراتكەرلەرى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك قانا ەمەس، ارىمىزعا سىن. كەلەر ۇرپاققا نە قالدىرامىز دەگەن وي مازالايدى. بالالارىمىز بەن نەمەرەلەرىمىزدىڭ كاسپيدى قانداي كۇيدە كورەتىنى بۇگىنگى قابىلدايتىن شەشىمدەرىمىزگە تىكەلەي بايلانىستى، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقايەۆ قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق تۇيتكىلدەرگە حالىقارالىق جانە ۇلتتىق دەڭگەيدە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىرعانىنا توقتالدى.

- ءبىز تابيعاتتى ايالاۋ قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاۋ قاجەت دەپ ويلايمىز. بۇل قاعيداتتاردىڭ جاڭا كونستيتۋتسيامىزدا كورىنىس تابۋى بەكەر ەمەس. نەگىزگى زاڭ ازاماتتاردى تابيعات پەن ونىڭ بايلىعىنا جاناشىرلىقپەن قاراۋعا مىندەتتەيدى، سونداي- اق ادامداردىڭ تۇرمىسى مەن دەنساۋلىعىنا قولايلى قورشاعان ورتانى قورعاۋ ىسىندە مەملەكەتكە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. «تازا قازاقستان» جالپىۇلتتىق قوزعالىسى ميلليونعا جۋىق ۆولونتەردى بىرىكتىرىپ، جاڭا ەكولوگيالىق مادەنيەت قالىپتاستىرۋدىڭ ناقتى قۇرالىنا اينالدى. ءبىز قاراپايىم ءارى ىرگەلى قاعيداتتاردى باسشىلىققا الامىز. ەكونوميكالىق دامۋ مەن تابيعاتتى قورعاۋ ءوزارا قايشى ەمەس، كەرىسىنشە ءبىر-ءبىرىن تولىقتىراتىن ماقساتتار سانالادى، - دەدى پرەزيدەنت.

ايتا كەتەلىك كاسپي يتبالىقتارىنىڭ سانى ميلليوننان 270 مىڭعا دەيىن ازايعان.