تۇركى بىرلىگىنىڭ جاڭا فورمۋلاسى: استانا ۇسىنعان باستاما نەسىمەن ءتيىمدى

Kazinform اناليتيكالىق شولۋشىسى سامميت بارىسى مەن قازاقستان ۇسىنعان يدەيالاردى تالدادى.

جاقىن دوستىق جايى

مەملەكەت باسشىسىن انكاراداعى ەتيمەسگۋت اۋەجايىنان تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعان ءوزى كۇتىپ الدى. كەيىن پرەزيدەنت سارايىندا سالتاناتتى قارسى الۋ ءراسىمىن وتكىزدى. مۇنداي جوعارى قۇرمەت باۋىرلاس ەلدىڭ بايلانىسىن ءارى كوشباسشىلار اراسىنداعى ەرەك جاقىندىقتى بىلدىرەدى.

بۇل جولى ت م ۇ ءسامميتىنىڭ قازان ايىنا جوسپارلانۋى بەكەر ەمەس. بيىل تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلعانىنا 103 جىل تولدى. مەرەيلى مەرەكە جىل سايىن قازان ايىنىڭ 29 ى اتالىپ وتەدى. تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ باسقوسۋىن وسى داتاعا ورايلاستىرۋ حالىقتار بىرلىگىنىڭ بەلگىسىن كورسەتۋ ەكەنى ءسوزسىز. ونىڭ ۇستىنە ۇيىمنىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى ەتەنە جاقىن قادام باسۋعا جول اشىپ وتىر.

بيىل انادولىداعى اعايىننىڭ قۋانىشىن بولىسۋگە تۇركى الەمىنىڭ ونەرپازدارى اتسالىستى، ولاردىڭ قاتارىندا قازاقستاندىق مۋزىكانتتار دا بار. مىسالى، مەرەكەگە وراي ۇيىمداستىرىلعان «Grand Arena Concert» اتتى كەشىندە قازاقتىڭ ماقتانىشى ديماش قۇدايبەرگەن ونەر كورسەتتى. الەۋمەتتىك جەلىدەن انشىگە تۇركيا پرەزيدەنتىنىڭ جەكە ىقىلاس بىلدىرگەنىن، ىنىگە قامقور كوڭىلىن كوردىك.

جالپى كەيىنگى جىلدارى قازاقستان-تۇركيا قارىم-قاتىناسى جەكەلەي دە، ۇيىم شەڭبەرىندە دە بەكىپ كەلەدى. بۇل ساياسي-مادەني، ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرگە اسەر ەتىپ وتىر. مىسالى، جىل باسىنان بەرى قوس مەملەكەتتىڭ الىس-بەرىسى 6 ميلليارد دوللاردان اسىپ، 62 پايىز ارتقان. ءبىلىم الماسۋ باعدارلامالارى مەن مادەني شارالاردىڭ سانى ءوستى.

قازىر ت م ۇ- عا 5 مەملەكەت مۇشە: قازاقستان، تۇركيا، قىرعىزستان، وزبەكستان، ازەربايجان. ماجارستان، تۇرىكمەنستان مەن سولتۇستىك كيپر باقىلاۋشى مارتەبەسىنە يە. سامميت بارىسىندا ءاربىر ەل ۇيىمنىڭ كەلەشەگىنە قاتىستى اشىق پىكىر ءبىلدىرىپ، قالىس قالعان سالالاردى جىپكە تىزگەندەي جىكتەي ايتتى.

قازاقستان قانداي ويايتتى؟

مەملەكەت باسشىسى الدىمەن ۇيىمنىڭ ەكونوميكالىق باسىمدىعىن ءسوز ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، بيىل قازاقستاننىڭ ت م ۇ ەلدەرىمەن تاۋار اينالىمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 40 پايىزعا ارتىپ، 10 ميلليارد دوللارعا جۋىقتاعان. پرەزيدەنت وسى ءوسىمدى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ۇيىمنىڭ 2027-2031-جىلدارعا ارنالعان دامۋ ستراتەگياسىن جەدەل قابىلداۋدى ۇسىندى. بىرلەسكەن باستامالاردى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن تۇركى ينۆەستيتسيالىق قورى مەن تۇركى ساۋدا- ونەركاسىپ پالاتاسىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن بەلسەندىرەك پايدالانۋعا ۇندەگەن. سونىمەن قاتار، ول 2027-جىلى قازاقستاندا ىسكەرلىك فورۋم وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەردى.

سىرتقى ساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى نۇرجان ومىربەك الداعى دامۋ ستراتەگياسىندا اگروونەركاسىپ كەشەنى مەن وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ سالماعى باسىم بولعانى ءجون دەپ سانايدى. سەبەبى اتالعان سالالاردا تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ قالىپتاسقان وندىرىستىك ماماندارى، ءوزارا سۇرانىسى بار. ماسەلەن، قازاقستان وزبەكستانعا استىق پەن وسىمدىك مايىن، تۇركياعا مىس پەن اليۋميني جەتكىزەدى. مۇنداي بايلانىس اتالعان باعىتتارداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە نەگىز قالايدى.

- دەگەنمەن باستى مىندەت - دايىن ءونىم الماسۋ ەمەس، بىرلەسكەن ءوندىرىستى دامىتۋ بولۋى ءتيىس. اتاپ ايتقاندا، اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتىن تەرەڭ وڭدەۋ، ازىق-تۇلىك وندىرىسىندە ورتاق جوبالاردى كوبەيتۋگە بولادى. ال ماشينا جاساۋ، حيميا جانە مۇناي-حيميا سالالارىندا كاسىپورىندار اراسىنداعى كومپونەنتتەر مەن ارالىق ءونىم جەتكىزىلىمىن جولعا قويۋعا مۇمكىندىك بار. بۇل مەملەكەتتەردىڭ وندىرىستىك الەۋەتىن ۇشتاستىرىپ، قوسىلعان قۇنى جوعارى تاۋار شىعارۋعا، ەكسپورت قۇرىلىمىن ءارتاراپتاندىرۋعا ىقپال ەتەدى، - دەيدى ساراپشى.

نۇرجان ومىربەك باسىمدىقتاردى ايقىنداۋ ساۋدا اينالىمىنىڭ وسۋىنە كەپىلدىك بەرمەيدى دەپ ەسەپتەيدى. ايتۋىنشا، ءول ۇشىن كولىك-لوگيستيكانى جولعا قويۋ كەرەك.

ورتا ءدالىز ورتاق ويما؟

راسىندا، ت م ۇ- نىڭ ەكونوميكالىق قۋاتى لوگيستيكالىق جوبالارعا تاۋەلدى. وسى ماقساتتا قازاقستان ورتا ءدالىزدى قارقىندى پايدالانۋعا نيەتتى. وعان ترانسكاسپيي كولىك باعىتىنىڭ الەۋەتى دە، قۇيىلعان ينۆەستيتسيا دا جەتكىلىكتى. باعالار بولساق، 2026-جىلدىڭ توعىز ايىندا ورتا ءدالىز ارقىلى تاسىمالداۋ كولەمى 30 پايىزعا، ال ترانزيتتىك تاسىمال 90 پايىزعا وسكەن. قازاقستان مەن ت م ۇ ەلدەرى اراسىنداعى تەمىرجول جۇك تاسىمالى 10 پايىزعا ارتىپ، 40 ميلليون توننانى ەڭسەردى. اۆتوموبيل تاسىمالى 20 پايىزعا ءوسىپ، 6,5 ميلليون تونناعا جەتكەنىن بىلەمىز.

پرەزيدەنت قازاقستان ترانسكاسپيي باعىتىن دامىتۋعا قاجەتتى كولىك ينفراقۇرىلىمى مەن تەڭىز پورتتارىن جاڭعىرتۋدى جالعاستىراتىنىن شەگەلەپ ايتتى. وعان قوسا كولىك-لوگيستيكا سالاسىنداعى ارىپتەستىكتى تەرەڭدەتۋ باسىم مىندەتتىڭ ءبىرى دەگەن پىكىر قوستى.

- ءبىز قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ارتتىرا ءتۇسۋ ءۇشىن ەلىمىزدە باسىمدىق رەتىندە ارنايى باعدارلامانى جۇزەگە اسىراتىن بولدىق. جالپى، ەلىمىز ءۇشىن ورتا ءدالىز بويىنداعى لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمىن جانە تەڭىز پورتتارىن جاڭعىرتۋ جۇمىسىنىڭ ماڭىزدىلىعى وزگەرمەيدى. الايدا باسقا كولىك- لوگيستيكا باعدارلارى، ياعني سولتۇستىك-وڭتۇستىك ءدالىزى، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» جوباسى جانە وزگە دە جولدار قازاقستان ءۇشىن وتە پايدالى ءارى ءتيىمدى بولىپ قالا بەرەدى، - دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

ق ر پرەزيدەنتى جانىنداعى ق س ز ي ازيالىق زەرتتەۋلەر ءبولىمىنىڭ جەتەكشى ساراپشىسى باۋىرجان اۋكەننىڭ باعالاۋىنشا، ورتا ءدالىزدى دامىتۋ ت م ۇ- نىڭ كولىك سالاسىنداعى نەگىزگى باسىمدىعى بولماق.

- ورتا ءدالىزدىڭ دامۋى تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىنە وڭ ىقپال ەتەدى. قازىرگى گەوساياسي جاعدايدا حالىقارالىق تاسىمال باعىتتارىن ءارتاراپتاندىرۋ، جەتكىزۋ تىزبەكتەرىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە بالاما لوگيستيكالىق مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتۋ وزەكتى ماسەلەگە اينالدى. سوندىقتان ۇيىم اياسىندا كەدەندىك راسىمدەردى جەڭىلدەتۋ، ەلەكتروندى قۇجات اينالىمىن ەنگىزۋ، ترانزيتتىك جۇيەلەردى سيفرلاندىرۋ بويىنشا ناقتى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر، - دەيدى ساراپشى.

ال سىرتقى ساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى نۇرجان ومىربەك ورتا ءدالىزدىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگىن تەك ترانزيت كولەمىنىڭ وسۋىمەن باعالاۋعا بولمايدى دەگەن پىكىردە. ماماننىڭ سوزىنشە، قازاقستان بۇل باعىتتى وتاندىق ەكسپورتتى كەڭەيتۋگە، ينۆەستيتسيالار تارتۋعا، وندىرىستىك الەۋەتتى نىعايتۋعا پايدالانۋى كەرەك.

- ەل اۋماعى ارقىلى وتەتىن شەتەلدىك جۇك كولەمى ارتقانىمەن، بۇل ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ ءارتاراپتانۋىنا اكەلمەيدى. وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ سىرتقى نارىققا شىعۋى جەڭىلدەپ، كولىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىم دامىعان جاعدايدا عانا ناقتى ناتيجە كورەمىز. ونىڭ ۇستىنە ءوندىرىس پەن قىزمەت كورسەتۋ سالالارىنا سەرپىن بەرۋ ماڭىزدى، - دەيدى سپيكەر.

ساراپشى ورتا ءدالىز كوممەرتسيالىق باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى كەرەك دەپ سانايدى. ترانسكاسپي باعىتى تەمىرجول جانە تەڭىز تاسىمالى ارقىلى وتەدى. دەمەك باعىتتىڭ تيىمدىلىگى جۇكتەردى قايتا تيەۋ، پورتتاردىڭ وتكىزۋ قابىلەتى، تاريفتىك ساياسات پەن كەدەندىك راسىمدەرگە بايلانىستى بولماق. سوندىقتان تەك ينفراقۇرىلىمدى كەڭەيتۋ جەتكىلىكسىز.

- تاسىمال شىعىندارىن تومەندەتۋ، جەتكىزۋ مەرزىمىن قىسقارتۋ كەرەك-اق، سونىمەن بىرگە قاتىسۋشى ەلدەردىڭ ءىس-قيمىلىن ۇيلەستىرۋ دە وزەكتى. كاسىپكەرلەر ءۇشىن مارشرۋتتىڭ ساياسي ماڭىزىنان بۇرىن ونىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدان قانشالىقتى ءتيىمدى ەكەنى شەشۋشى ءرول اتقارادى. وسى تۇرعىدان العاندا، تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى كولىك ساياساتىن ۇيلەستىرىپ، ورتاق كەدەرگىلەردى ەڭسەرۋ ءۇشىن ماڭىزدى الاڭعا اينالا الادى. دەگەنمەن ورتا ءدالىزدىڭ تابىستى جۇمىس ىستەۋى ۇيىمعا كىرمەيتىن گرۋزيا سەكىلدى ترانزيتتىك مەملەكەتتەرمەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتى تالاپ ەتەدى. تۇپتەپ كەلگەندە، بۇل باعىتتىڭ ۇزاق مەرزىمدى قۇندىلىعى قازاقستاننىڭ سىرتقى ەكونوميكالىق بايلانىسىن كەڭەيتىپ، حالىقارالىق ساۋدا جۇيەسىندەگى ورنىن نىعايتاتىنى انىق، - دەپ قوستى نۇرجان ومىربەك.

سيفرلاندىرۋدان جاساندى ينتەللەكتىگە دەيىن

پرەزيدەنت بايانداماسىنىڭ كەلەسى باعىتى سيفرلىق تەحنولوگياعا ارنالدى. قازاقستان ۇيىم مۇشەلەرىنە ج ي سالاسىندا ىنتىماقتاستىق ورناتۋدى ۇسىندى. قاسىم-جومارت توقايەۆ ەلدەگى جاساندى ينتەللەكتىنىڭ دامۋى باعىتىن تولىق سيپاتتاپ، قازاقستان وزىق تاجىريبەسىن بولىسۋگە دايار ەكەنىن ءارى كيبەرقاۋىپسىزدىك كەڭەسى مەن بىرلەسكەن سيفرلىق مونيتورينگ جانە يننوۆاتسيالار ورتالىقتارىن قۇرۋدى جەدەلدەتۋگە ۇندەدى.

- بيىل ەلىمىزدە - سيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى. استانادا Alem.ai جاساندى ينتەللەكت ورتالىعى قۇرىلدى. جاساندى ينتەللەكت سالاسىنا قاجەتتى ماماندار دايارلايتىن Qazaq Aى Research ۋنيۆەرسيتەتى اشىلدى. قۋاتتىلىعى 1 گۆت بولاتىن دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىقتارىنىڭ القابى قۇرىلىپ جاتىر. ەكى سۋپەركومپيۋتەر ىسكە قوسىلدى. تاياۋ ارادا ءۇشىنشى وتە قۋاتتى سۋپەركومپيۋتەر ءوز جۇمىسىن باستايدى. سيفرلىق كودەكس، جاساندى ينتەللەكت تۋرالى ارنايى زاڭ قابىلداندى. قاجەت بولسا، وسى تاجىريبەمىزدى باۋىرلاس ەلدەرمەن بولىسۋگە دايىنبىز، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.

ونىڭ ايتۋىنشا، جوبالار ەلارالىق تسيفرلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتا تۇسەدى. ونىڭ مىسالىن قازاقستان مەن ازەربايجان اراسىنداعى ترانسكاسپيي تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىنىڭ ىسكە قوسىلۋىمەن تۇسىندىرگەن.

ساراپشى باۋىرجان اۋكەننىڭ بولجاۋىنشا، سيفرلىق ەكونوميكا ت م ۇ- عا جاڭا مۇمكىندىك اشادى.

- وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، قازاقستاننىڭ IT- قىزمەتتەر ەكسپورتى 1,1 ميلليارد دوللاردان استى، ياعني ەلىمىز ءداستۇرلى شيكىزات ەكسپورتىنان جوعارى تەحنولوگيالىق قىزمەتتەردى حالىقارالىق نارىققا شىعارۋ باعىتىنا بەت الىپ بارادى. وسى تاجىريبەنى ت م ۇ اياسىندا كەڭەيتىپ، بىرلەسكەن سيفرلىق جوبالاردى، ەلەكتروندى كوممەرتسيانى، تەحنولوگيالىق كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ماڭىزدى، - دەگەن پايىمدا باۋىرجان اۋكەن.

رەسەي ۇيىمعا قوسىلا ما؟

قاسىم-جومارت توقايەۆ ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جولىندا «تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى +» فورماتىن قولدانۋدى ەڭ ءتيىمدى ءتاسىل سانايتىنىن ايتتى. اسىرەسە ءۇيىمنىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ ءۇشىن وسى فورماتقا رەسەيدى قوسۋعا شاقىردى.

- ۇيىمعا باقىلاۋشى رەتىندە قاتىسۋعا شاقىرساق، دۇرىس ءارى ادىلەتتى شەشىم بولار ەدى. ويتكەنى رەسەي ءىرى مەملەكەت رەتىندە كونە زاماننان بەرى تۇركى الەمىمەن تىعىز بايلانىستا بولعان. بۇل ەلدە تاريحي مەكەنىن تاپقان تۇركى حالىقتارى كوپ. قازىرگى تاڭدا رەسەي «التاي ءوڭىرى - تۇركى وركەنيەتىنىڭ التىن بەسىگى» دەگەن تۇجىرىمدامانى دارىپتەيدى. قازاقستان بۇل تۇجىرىمدامانى قولدايدى. ورىس تىلىندە تۇركى تىلدەرىنەن تامىر تارتاتىن سوزدەر دە از ەمەس. جالپى، رەسەي تۇركى ەلدەرىنىڭ، ياعني ءبىزدىڭ ۇيىمنىڭ ءبىر بولىگى بولسا، بارىمىزگە پايداسىن تيگىزەر ەدى، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت ۇسىنعان يدەيانىڭ ستراتەگيالىق ءمانى بار. سەبەبى رەسەيدە تاتار، باشقۇرت، چۋۆاش، ساحا، حاكاس سەكىلدى تۇركىتىلدەس حالىقتار تۇرادى. ولاردىڭ جان سانى بىرنەشە ميلليون، ياعني مادەني بايلانىس ورناتۋ جەڭىل، وعان قوسا ت م ۇ- عا رەسەيدەگى اۋقىمدى نارىقتىڭ قاقپاسى اشىلاتىنى انىق.

ەكىنشىدەن، ت م ۇ - اسكەري ۇيىم ەمەس. مۇندا مۇددەلەر قاقتىعىسى، ساياسي باقايەسەپ جوق، مەملەكەتتەر تەك مادەني، ەكونوميكالىق تۇرعىدان عانا بايلانىس ورناتادى. ەگەر رەسەي قاتارعا قوسىلسا، ۇيىمنىڭ ۇستانىمى مەن كەلەشەگىنە قايتىستى كەي كۇدىك سەيىلەر ەدى.

مۇنداي وي رايى حالىقارالىق جاعدايعا ءدا دوپ كەلەدى. قازىر الەم دەمىن ىشىنە تارتىپ تۇر. پرەزيدەنت ايتقانداي، تاياۋ شىعىستاعى شيەلەنىس پەن ورمۋز بۇعازى توڭىرەگىندەگى احۋال الاڭداتادى. سوندىقتان رەسەيدىڭ ۇيىمعا قوسىلۋى ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستى تەرەڭدەتىپ، جىك-جىككە بولىنگەن تاراپتاردى بىرىكتىرۋگە العاشقى قادامنىڭ ءبىرى بولۋى ىقتيمال.

ونىڭ ۇستىنە ت م ۇ مەملەكەتتەرى ا ق ش- پەن دە، قىتايمەن دە جىلى قارىم-قاتىناستا. ءتىپتى كۇنى كەشە انكاراداعى سامميت كەزىندە ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ تۇركيا كوشباسشىسى رەجەپ تايىپ ەردوعانعا تەلەفون ارقىلى حابارلاسىپ، ۇيىم جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەگەن بولاتىن.

تۇركى الەمىنىڭ كەلەشەگى

ايتا كەتەرلىگى، انكاراداعى سامميتكە «تۇركى عاسىرى: ءتىلىمىز دە، ويىمىز دا، ءىسىمىز دە - ءبىر» دەگەن اتاۋ بەرىلگەن. سول سەبەپتى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءسوزى ۇزاق مەرزىمدى بايلانىستى دامىتۋ يدەياسىمەن تۇيىندەلدى. سونىڭ ىشىندە قازاقستان «تۇركى الەمىنىڭ كەلەشەگى-2040» باعدارلاماسىنا ەرەكشە ءۇمىت ارتىپ وتىرعانىن بىلدىرگەن.

- ەڭ الدىمەن، «تۇركى الەمىنىڭ كەلەشەگى-2040» باعدارلاماسىن ساپالى ورىنداۋ وتە ماڭىزدى. وسى تۇستا تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ 2027-2031-جىلدارعا ارنالعان ستراتەگياسىن جەدەل قابىلداۋ قاجەت. ءبىز بۇل قۇجاتتىڭ جوباسىندا كورسەتىلگەن ساۋدا، ينۆەستيتسيا، قارجى، ءوندىرىس، اۋىل شارۋاشىلىعى، سيفرلىق تەحنولوگيا، ءبىلىم-عىلىم جانە باسقا دا سالالاردى دامىتۋعا قاتىستى شارالاردى قولدايمىز. ەڭ باستىسى، بەس جىلعا ارنالعان ستراتەگيادا ناقتى جوبالار كورىنىس تابۋى كەرەك، - دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

سونىمەن قاتار تۇركى ساۋدا- ونەركاسىپ پالاتاسىنىڭ مۇمكىندىگى نازاردا بولدى. پرەزيدەنت قازاقستان بۇل قۇرىلىمعا ءتوراعالىق ەتكەن كەزەڭدە ءبىرقاتار شارا وتكىزىپ، ماڭىزدى قۇجاتتار ازىرلەنگەنىن ايتتى. وسى باعىتتاعى جۇمىستى جانداندىرۋ ماقساتىندا كەلەسى جىلى قازاقستاندا ىسكەرلىك فورۋمىن وتكىزۋدى ۇسىندى.

سامميتتە مادەني-رۋحاني تانىم دا قالىس قالمادى. قاسىم-جومارت توقايەۆ بيىل تۇركىستانداعى باسقوسۋدا تۇركى وركەنيەتى ورتالىعى مەن دالا وركەنيەتىن دارىپتەۋگە ارنالعان «ماڭگىلىك ەل» ورتالىعىن قۇرۋدى ۇسىنعانى ەستە. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، قازىر ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار ەلدە «قازاقستان تاريحى: ەجەلگى داۋىردەن بۇگىنگە دەيىن» اتتى جەتى تومدىق اۋقىمدى ەڭبەك ازىرلەنىپ جاتقانى بەلگىلى. ەندىگى مىندەت - تۇركى وركەنيەتىنىڭ مۇراسىن ساقتاۋ جونىندەگى كونۆەنتسيانى قابىلداۋ.

جالپى انكاراداعى باسقوسۋ تۇركى الەمىنىڭ مادەني بايلانىسىن عانا ەمەس، ستراتەگيالىق تۇرعىدا ءدا بىرتۇتاس كۇشكە اينالىپ كەلە جاتقانىن كورسەتتى. باۋىرلاس ەلدەردىڭ جيىنىندا قابىلدانعان انكارا دەكلاراتسياسى ۇيىمنىڭ داعدارىسقا قارسى جەدەل ارەكەت ەتۋ قابىلەتىن دالەلدەگەندەي.

P. S. تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ (ت م ۇ) XIII سامميتىنە تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ ءتوراعالىعى تۇركيانىڭ وزىنە ءوتتى. ەندى الداعى جوسپاردىڭ قالاي ورىندالاتىنى انكارانىڭ اۋانى مەن ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ ىقىلاسىنا قاتىستى بولماق.