سەمەي پوليگونى. قۇپيا زاۋىتتى كۇزەتكەن قازاق

استانا. قازاقپارات - ويرات ورەكەنيەۆ 1927-جىلى دۇنيەگە كەلگەن. قازاقتان شىققان العاشقى چەكيستەردىڭ ءبىرى. قازاقستاندا كەدەن قىزمەتىن قولىمەن قۇرعان ارداگەر.

كەزىندە «حابار» ارناسىنىڭ مايتالماندارى «ەل اعالارى» دەگەن باعدارلاما جاساعان. قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ بىلگىرى، قالامى قارىمدى جۋرناليست قاينار ولجايدىڭ باستاماسىمەن كورەرمەنگە جول تارتقان بۇل باعدارلاما ەل تاريحىنداعى ەرەكشە جانداردى تۇگەندەدى. سولاردىڭ ءبىرى - ويرات ورەكەنيەۆ.

2005-جىلى ويرات ورەكەنيەۆ ومىردەن وتەردەن بۇرىن تاسپاعا ءتۇسىرىپ الۋدىڭ ءساتى كەلگەن.

«سەمەي وبلىسىندا قارسى بارلاۋ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ كەرەك. ويتكەنى اتوم پوليگونى اينالاسىنا شەتەلدىك شپيوندار كەلە باستايدى. كەڭەس وداعى سۋتەگى بومباسىن ءبىرىنشى بولىپ سىناقتان وتكىزگەن سوڭ شپيوندىق ارەكەتتەر ءتىپتى ۇدەدى. قالاي دا قۇپيانى قورعاپ قالۋ كەرەك ەدى. سول كەزدە ءبىز ولاردى كۇزەتتىك. ول كەزدە ا ق ش-تا سۋاستى بومباسى جوق ەدى. اتوم بومباسىن جارۋ قازاقستاندا - سەمەيدە ەكىنشى بولسا، الەم بويىنشا سۋاستى بومباسىن جارۋ سەمەيدە ءبىرىنشى بولعان. سىناق بالىقتاردىڭ، قۇستاردىڭ زارداپ شەكپەيتىنىن كورسەتتى. ونى ءوز كوزىممەن كوردىم. قارسى بارلاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى رەتىندە بارلىعى مەنىڭ باقىلاۋىمدا بولدى. قاۋىپسىزدىك كوميتەتى تاراپىنان مەن تەكسەرەمىن. سول كەزدە ونىڭ تازا ەكەنىنە كوزىم جەتتى. ءبىراق ارى قاراي نە بولعانىن بىلمەيمىن، الماتىعا قايتىپ كەتتىك»، - دەيدى ويرات ورەكەنيەۆ.

ورەكەنيەۆ قارسى بارلاۋ قىزمەتىندە بىرنەشە شەتەل جانسىزىن اشكەرەلەدى. الماتىداعى كولحوزشىلار ۇيىنە ورنالاسىپ ۇلگەرگەن اگەنت انىقتالدى. ودان كەيىن شىعىس قازاقستان وبلىسىنا بارىپ، ول كەزدە «پوشتا جاشىگى» اتالاتىن قۇپيا زاۋىتتى قورعادى.

«مۇندا اتوم بومباسىن جاساۋعا قاجەتتى شيكىزات وندىرىلەتىن. ول دا وزگە مەملەكەتتەردىڭ وندىرشەگىن سوزعان نىسانداردىڭ ءبىرى. «10-پوشتا جاشىگى» دەپ اتالاتىن. ول جەردە اتوم بومباسىنا كەرەك شيكىزاتتى دايىندايتىن. ول دا اسا قۇپيا دۇنيە. ءبىزدىڭ الدىمىزدا شەتەلدىك جانسىزداردى اشكەرەلەۋگە قاتىستى بۇيرىق تۇرعان ەدى. ولار تۋرالى جابىق تۇردە دەرەكتى فيلم ءتۇسىرىلدى. ول كەيىن كوركەم فيلمگە اينالدى. سوندا كورسەتىلگەندەردىڭ بارلىعى باسىمىزدان ءوتتى. ول كەزدە شەتەلدىك جانسىزدارىنا قاتىستى قازاقستان قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنىڭ جۇمىسى كوپ بولدى. تابىسى دا از بولعان جوق»، - دەيدى ويرات ورەكەنيەۆ.

www.24.kz