ەۋروپاداعى «قاتال پرەزيدەنتپەن» ەرەكشە ەستە قالعان كەزدەسۋ

 ول كىسى بىرىنشىدەن، عالىم جانە تەحنوكرات ادام، ودان سوڭ عانا پرەزيدەنت بوپ كورىندى ماعان. ەۋروپاداعى تەحنولوگياسى ەڭ دامىعان ەلدىڭ باسشىسى سول كەزدەسۋىمىزدە ونىسىن دالەلدەدى.  كەزدەسۋ بولاردان بىرەر كۇن الدىن استانا حابتىڭ وكىلدەرى حابارلاسىپ، ەستون پرەزيدەنتىنىڭ «قاتال» كىسى ەكەنىن جانە ول كەزدەسۋگە وتە تىڭعىلىقتى دايىندالۋ كەرەگىن ايتتى.

 ق ر پرەزيدەنتى پروتوكولىنىڭ تەكسەرۋىنەن «امان» وتتىك. ادەتتەگىدەي ول دا وڭاي بولعان جوق. دايىندىق بارىسىندا شىعىپ قالعان كومپانيالار دا بولدى. جالپى، مۇنداي وقيعالار ءجيى بولىپ تۇرادى. جوبا وكىلدەرى دۇرىس دايىندالماي ياكي ءوزىن جوعالتىپ العان كەزدە قالىس قالىپ جاتادى. ونداعان تەكسەرىس وڭاي ەمەس. يننوۆاتسيالىق جوبالاردى كورسەتۋگە بىرەر مينۋت قانا ۋاقىت بەرەدى. سوعان سىيدىرۋ كەرەك. ۋاقىت ەسەپتەلگەن. ارتىق سوزگە ورىن جوق. ونىڭ ۇستىنە ءبىزدىڭ ەلدىڭ پروتوكول باسشىلىعى مەن وكىلدەرى مۇنداي ءىس- شارالاردا قىزمەتىن وتە جاۋاپتى جانە كاسىبي اتقارادى. دايىندىق جاسادىق تا سولاي. ءسويتىپ ءجۇرىپ ەستون پرەزيدەنتى كەلەتىن كۇنگە دە جەتتىك. جوبامىزدىڭ تانىتىمىنىڭ كۇندە جاڭا نۇسقاسىن جىبەرىپ قويامىز. سوڭعى نۇسقا دەپ وتىرىپ، فينلاندياعا دايىندالعان نۇسقانىڭ وزگەرتىلگەنىن جىبەرىپ قويىپپىن. ول جەردە فينلانديانىڭ تۋى قالىپ كەتىپتى. ءدال سول نارسە كەيىن ەستون پرەزيدەنتىنىڭ سۇراعىنا سەبەپ بولاتىن بىلمەگەنىم انىق، ەندى.

پرەزيدەنتتەر جاقىنداعان كەزدە حابتىڭ ءىشى اپىر-توپىر بولىپ كەتەتىنى بار. سودان-اق قوناقتاردىڭ قاي ۋاقىتتا كەلەتىنىن تۇسىنۋگە بولادى. موينىمدى سوزىپ قاراسام، قوناقتاردى Digital دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ پەن حاب باسشىسى ماعجان مىرزا الىپ كەلە جاتىر ەكەن. قوناقتار ءتىزىمىن قاراپ تاعى دا جاعا ۇستادىق. پرەزيدەنتتەن بولەك ەستونيانىڭ بىرنەشە ءمينيسترى مەن ەۋروپالىق ۇزدىك ءبىلىم وشاقتارىنىڭ رەكتورلارى، باس-اياعى 30 جۋىق ادام كەلە جاتىر ەكەن. بويىمداعى قوبالجۋ كوبەيە تۇسكەنى راس...

كەلدى. پروتوكول بويىنشا 2 مينۋت تانىتىم جاساۋعا مۇمكىندىك بەرگەنىمەن، ەستون پرەزيدەنتى ءار نۇكتەگە 10 مينۋتتان توقتاپ، سۇراقتارى مەن كەڭەستەرىن بەرىپ جاتتى. قاراسام، كەي قوبالجىعان جوبا يەلەرىنىڭ ورنىنا ءمينيسترىمىز جاسلاننىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ، جاعداياتتى جەڭىلدەتىپ جاتتى. ءبىراق، ارىپتەستەرىمىز ايتقانداي-اق يننوۆاتسيالار تاقىرىبىندا «قاتالداۋ» كىسى بوپ شىقتى.

ارادان 15 مينۋت ءوتتى. پرەزيدەنت الار كاريس مىرزا دەلەگاتسياسىمەن الدىمدا تۇر. باس بارماعىن كوزىلدىرىك جاقتاۋ تەمىرىنە كوتەرە تەرەڭ ءۇڭىلىپ، تانىتىم باستاۋىمدى كۇتىپ تۇر ەكەن. ءجۇزىمدى ازداپ جىلىتىپ الدىم دا:
- قۇرمەتتى پرەزيدەنت مىرزا! ەڭ اۋەلى قازاقستانعا قوش كەلىپسىز! - دەپ اعىلشىن تىلىندە ءسوزىمدى باستادىم.
جوبانىڭ ەكىنشى سلايدىنان-اق پرەزيدەنت تاراپىنان سۇراقتار باستالدى. كۇتىلمەگەن سۇراقتار. تەحنولوگيانى شىنىمەن بىلەتىن ادامداردىڭ سۇراقتارى. مەيلىنشە تولىق جاۋاپ بەرىپ، تانىتىمدى جالعاستىرىپ جاتىرمىن. كەيىنگى سلايدتاردا دا ەستونباسى ءدال سولاي ءاربىر دەتالعا ءمان بەرىپ، تۇسىنۋگە جانە اقىل قوسۋعا تىرىسىپ باقتى. Qalan جوباسىنىڭ ۇزاق جوسپارداعى ءوسۋ نارىعى جايلى سلايدتا جوعارىدا ايتقانىمداي، فينلانديا تۋى قالعان ەكەن. سول جەردەن مەنى توقتاتتى پرەزيدەنت.

- كەشىرىم وتىنەم. نە ءۇشىن ءبىزدىڭ كورشى جۇرت فينلانديانىڭ تۋى ەرەكشەلەنىپ ءارى ەۋروپادان ءبولىنىپ جوعارىدا تۇر؟ - دەپ سۇرادى.
نەگىزى، ەۋروپادا ەستونيا مەن فينلانديا تەحنولوگيالىق باسەكەلەستىك بويىنشا ءبىر-بىرىنەن قالماي ىلگەرى ورىنعا تالاسىپ جۇرەتىنى بار. سول ءۇشىن بۇل ولار ءۇشىن سەزىمتال تاقىرىپ. قايدان ايتقانىمدى بىلمەيمىن، ءبىر جىميىپ الدىم دا:
- پرەزيدەنت مىرزا! ءبىراق، سىزگە كورشىلەس ءھام اعايىن ەلدىڭ تۋى بۇل سلايدتا ءبىرىنشى تۇرۋ سەبەبى - فينلانديا ءبىزدىڭ جوبانى ەرتەرەك وزدەرىنە شاقىرىپ، وسى جولى سىزدەردەن وزىپ كەتتى. اقيقات ءۇشىن كەشىرىم سۇرايمىن! - دەپ كۇلدىم. «قاتۋلى» ەستون پرەزيدەنتىنىڭ قاباعى ءبىر ساتتە-اق اشىلىپ، ارقا-جارقا داۋىستاپ كۇلىپ جىبەردى دە، «مىناۋ جاقسى ايتىلدى!» دەپ جالعاستىرۋىمدى سۇرادى. ءساتتى شىعىپ العانىما ىشتەي «ۋھ» دەپ، تانىتىمدى ءارى قاراي ەركىن فورماتتا جالعاپ كەتتىم.

- دەگەنمەن، پرەزيدەنت مىرزا! ءبىز ءۇشىن ەۋروپا ەستونيادان باستالادى. ويتكەنى، ءسىز بەن ءبىزدىڭ جاقسى-جامان دەسەك تە ورتاق  تاريحىمىز بار. سول تاريح قالدىرعان «ىزبەن» بولسىن ءبىر-ءبىرىمىزدى كوبىرەك تۇسىنە الامىز. سوندىقتان ءبىز ءۇشىن #EuropeStartsHere! - دەپ ەستونيانىڭ ەرەكشەلەنگەن كارتاسىن كورسەتتىم. ءماز بولىپ قالدى. نەگىزى، قاتال كورىنگەنىمەن جاقسى دا جايساڭ كىسى ەكەن.
- قۇرمەتتى، پرەزيدەنت مىرزا جانە دەلەگاتسيا وكىلدەرى! مەن ءبىزدىڭ جوبا تۋرالى كوپ نارسە ايتا الامىن. سىزدە ۋاقىت بولعانىمەن ماعان بەرىلگەن ۋاقىت شەكتەۋلى. ءبىز ەستون حالقىن اكەلەرىمىزدەن ەستىگەندە ءبىلىمدى حالىق دەپ تانيتىنبىز. كوپ سوزباي، مەن ءسىز بۇرىن ەستىمەگەن ءبىر قىزىق اقپاراتتى ءبولىسىپ ءسوزىمدى اياقتايىن.

بىلەسىز بە، ءسىزدىڭ ۇلتىڭىزدىڭ ءوز اتاۋى «Eesti» ءسوزى (وزدەرىن سولاي اتايدى) مەنىڭ انا تىلىمدە «ەستى» دەگەن سوزبەن ۇندەسكەن كەرەمەت ءسوز. Eesti ءسوزى بىزدە «اقىلدى»، «دانا»، پاراساتتى، سمارت دەگەن ماعىنانى بەرەدى. ءبىز «ەستى ۇرپاق» دەيمىز - Smart Generation. «ەستى قوعام» دەيمىز - Smart Society. «ەستى ادام & ەستى ۇلت» دەيمىز - Smart Human and Smart Nation. انىعىندا ەستون•Eesti حالقى ونى ءسوزسىز كورسەتتى. حالقىنىڭ سانى كىشكەنتاي بولعانىنا قاراماستان، ۇلكەن مۇراتى بار ۇلتتار ۇلى حالىققا اينالاتىنىن ءسىزدىڭ ۇلتتىڭ مىسالىندا كوردىك. ايتپەسە، ءسىزدىڭ حالىقتىڭ سانى مىنا مەن كورسەتىپ وتىرعان پلاتفورمادا تىركەلگەن وقۋشىلار سانىمەن بىردەي عانا! - دەدىم. باسىن يزەدى دە نازارىن تەرەڭدەتە ءتۇستى الار كاريس مىرزا.

- ءبىز دە وسى ەكوجۇيەمىز ارقىلى حالقىمىزدى ساۋاتتى جانە ءبىلىمدى، سمارت ۇلتقا اينالدىرعىمىز كەلەدى. سول ءۇشىن ەڭبەك ەتىپ جاتقانىمىز بار. بولامىز!

تانىتىمدى قورىتىندىلاسام، «ەستى ۇلت بولۋ - ءبىزدىڭ دە ۇلى مۇراتىمىز» • «Eesti Nation is Our Destination too»، كوپ راحمەت! Suur aitäh! - دەپ ءسوزىمدى پروتوكولدان جاسىرعان ادەمى پوەتيك ويمەن اياقتادىم...

«ۋۋۋھ» دەپ ەسىمدى جيسام، ەستون پرەزيدەنتى مەن ۇلكەن دەلەگاتسياسى كوز الدىمدا قول شاپالاقتاپ ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتىر ەكەن. بىرنەشە مينۋتقا سوزىلعان كوڭىل شىرايى اشىلعان كۇلكىلەر مەن تارس-تۇرس داۋىستان كەيىن ەستون پرەزيدەنتى ماعان ءبىر، مينيستر مىرزاعا ءبىر جانە دەلەگاتسياسىنا قارادى دا:
- ەرەكشە ءسوز ەكەن، راس. اۋەلى ءبىزدىڭ ۇلتىمىزعا بەرگەن بيىك باعاڭىز ءۇشىن شىنايى العىس! Welcome to Europe! ءبىز ءسىزدى ەستونيادا قۋانا كۇتەمىز!» - دەدى.

 جاقسى ءبىر كۇي قالدى ارادا. دەلەگاتسيانىڭ ءبىراز بولىگى ارتىنان كەلىپ ءبىراز ساۋالدار قويىپ، ىستىق لەبىزدەرىن ءبىلدىرىپ جاتتى. تاماشا ءبىر كەزدەسۋ بولدى. ارتىنشا ق ر ەستونياداعى ەلشىسى التاي مىرزا كەلدى دە، العىسىن ءبىلدىرىپ جاڭاعى ايتقان ءسوزىمدى ايتا ءجۇرۋدىڭ اۆتورلىق رۇقساتىن الىپ كەتتى. سوڭىنان حاب ديرەكتورى ماعجان مىرزا «سەن بار عوي وسى، كەلگەن پرەزيدەنتتەرمەن ازىلدەسە سالۋدى قويسايشى!» دەپ كۇلدى دە، ارقامنان اعالىق قىپ قاعىپ قويدى. «كوڭىل عوي، ماعجان اعا!» دەپ قۇشاقتاپ قويدىم مەن دە جىميىپ.

وسىلايشا، «قاتال» پرەزيدەنتتىڭ كوڭىلىن ءبىر اشىپ، كەزدەيسوق سوناۋ ەستونياعا وزىنەن شاقىرۋ العانىمىز بار ەدى...

ءبارىمىز دە ادامبىز. ءبارى دە ادام. جەر بەتىنەن ەشقايدا قاشىپ كەتە المايمىز. بۇل كوڭىل دەگەن قىمبات دەيمىز عوي. ونى تابۋ دەگەن دە ءبىر قابىلەت. ال كىسىنىڭ كوڭىلىنە قاراۋ ءھام ونى ۇعۋ دەگەن ءبىز (مەن) ءالى جەتپەگەن ادامدىق ونەر. حالىق رەتىندە مۇنى دا ءوز جادىمىزدان شىعارىپ جاتقاندايمىز.

«زاڭ بۇزۋشىلىققا قارسى تەحنولوگيالاردى شەكسىز ويلاپ تابا بەرۋگە بولادى. تەحنولوگيامەن عانا ول ماسەلەنى شەشۋ مۇمكىن ەمەس. ول ءادىستىڭ ءتۇبى جوق. ودان گورى ادامداردى ادىلەت پەن ادالدىققا ۇيرەتكەن جاقسى ەمەس پە؟ يگى قوعام سولاي قالىپتاسادى!» © الار كاريس

ەستون پرەزيدەنتىنەن العان ماڭىزدى ساباعىم وسى بولدى.

Michael Sherimbek-تىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى