قازاقستاننىڭ قاراشىعاناق توڭىرەگىندەگى حالىقارالىق تورەلىكتە جەڭەتىنىنە 90 پايىز كەپىلدىك بار - ساراپشى
استانا. KAZINFORM - قاراشىعاناق مۇناي كەنىشىن يگەرۋشىلەر مەن قازاقستان اراسىنداعى ەكىنشى حالىقارالىق تورەلىك ءىس الەمدىك ينۆەستورلارعا ايقىن بەلگى بولادى.
بەلگىلى مۇناي- گاز ساراپشىسى نۇرلان جۇماعۇلوۆ Kazinform تىلشىسىنە تەلەفون ارقىلى بەرگەن جەدەل سۇحباتتا وسىنداي پىكىر ءبىلدىردى.
Bloomberg قاراشىعاناق مۇنايىن يگەرۋشى كومپانيالار حالىقارالىق تورەلىكتە ۇتىلىپ، قازاقستانعا 4 ميلليارد دوللارعا دەيىن وتەماقى تولەۋى مۇمكىن ەكەنىن جازعان بولاتىن.
- جالپى قاراشىعاناق جوباسى ءونىمدى ءبولىسۋ كەلىسىمشارتىمەن جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇل دەگەنىمىز - جوباعا جۇمسالعان قاراجات وندىرىلگەن مۇناي ەسەبىنەن وتەلۋ كەرەك دەگەندى بىلدىرەدى. 2010-2018 -جىلدار اراسىندا ينۆەستورلاردىڭ شىعىنىن ەسەپتەۋدە داۋ تۋىنداپ، PSA دەگەن قۇزىرەتتى ورگان مەملەكەت اتىنان حالىقارالىق اربيتراجعا شاعىمدانعان. ينۆەستورلار تەندەرلىك جوبالاردىڭ بيۋدجەتىن شامادان تىس كوبەيتىپ، كوپ اقشا جۇمسادى دەگەنگە سايادى ول شاعىم. 9 جىلدىڭ ىشىندە 4-5 ميلليارد دوللار زاڭسىز جۇمسالدى دەگەن ەسەپتەر بولدى. وسىعان وراي شاعىم قابىلدانىپ، حالىقارالىق تورەشى داۋدى قاراستىرعان، - دەپ ەسكە الادى ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، سوتتا قازاقستان تاراپى تۇپكىلىكتى جەڭسە، بارلىق ينۆەستورلار وتەماقىنى ءبولىپ تولەيدى.
- ناقتى اقتىق سوما ءالى بەلگىسىز. ءبىراق 2-4 ميلليارد دوللار اراسىندا وتەماقى تولەۋ كەرەك دەپ جاتىر. دەمەك ءار ينۆەستور جوباداعى ۇلەس سالماعىنا قاراي وسى اقشانى مەملەكەتكە تولەۋ كەرەك بولادى. سوت تۇپكىلىكتى شەشىم شىعارسا، وتەماقى بيىل تولەنەدى. جالپى سوت شەشىمى بولعان جاعدايدا ينۆەستورلار قايتا شاعىمدانۋى مۇمكىن. ءبىراق حالىقارالىق تورەشىلەر قايتا قاراعان جاعدايدا دا قازاقستان پايداسىنا شەشىم شىعارادى دەپ ويلايمىن. قازاقستاننىڭ جەڭۋ مۇمكىندىگى كەمىندە ءبىر 70-90 پايىز بولادى. بۇعان ەش كۇمان جوق، - دەيدى نۇرلان جۇماعۇلوۆ.
مۇناي ساراپشىسى قاراشىعاناقتىڭ اينالاسىنداعى نەگىزگى تورەلىك ىسكە دە توقتالدى.
- قاشاعان جوباسى بويىنشا بۇدان باسقا تورەلىك ىستە قارالىپ جاتىر. ەڭ ۇلكەن تورەلىك سول جاقتا. وندا ەسكەرىلمەيتىن شىعىن سوماسى 13,5 ميلليارد دوللار دەلىنگەن. قازاقستان ينۆەستورلار 13,5 ميلليارد دوللاردىڭ تەندەرىن دۇرىس وتكىزبەگەنىن العا تارتىپ مۇناي بولىسۋدە بۇل شىعىندى ەسكەرمەيمىز دەگەن تالاپ قويىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە قازاقستان ينۆەستورلاردىڭ كەسىرىنەن 1,5 ميلليون باررەل مۇناي ءوندىرۋ قۋاتىنا جەتە الماعانىن العا تارتىپ، ينۆەستورلار ءبىرىنشى فازادا توقتاپ قالعاندىقتان، 150 ميلليارد دوللارعا دەيىن تابىس كوزىنەن ايىرىلدىق دەگەن ۋاجبەن سوتتاسىپ جاتىر. بۇل قاراشىعاناقتىڭ وڭ ناتيجەسى بولاشاقتا قاشاعان جوباسىنا مىندەتتى تۇردە جاقسى جاعىنان اسەر ەتەدى دەپ ويلايمىن، - دەيدى ول.
نۇرلان جۇماعۇلوۆ قاراشىعاناق جوباسىنىڭ اينالىسىنداعى تورەلىك ءىستىڭ ناتيجەسى قازاقستان مۇنايىن يگەرۋشى كومپانيالاردىڭ بارىنە ۇلكەن بەلگى بولاتىنىن ايتادى.
- جالپى ءۇش الىپ جوبا (وزەن، قاشاعان، قاراشىعاناق) بويىنشا مەرزىمدى ۇزارتۋ جونىندەگى كەلىسسوزدەرگە اسەرىن ايتساق، بۇل ءىس جالپى سيگنال دەۋگە بولادى. قازاقستان بۇرىنعىداي «باناندى» مەملەكەت ەمەس. حالىقارالىق دەڭگەيدە، تريبۋنادا، حالىقارالىق تورەلىك ارقىلى ءوز ۇستانىمىن دالەلدەي الاتىنىن كورسەتىپ جاتىر. كەلىسىمشارتتاردى قازىرگى ينۆەستورلارمەن ۇزارتاتىن بولسا، قازاقستان جاڭا تالاپتارىن ابدەن سۇراۋى مۇمكىن. جالپى سيگنال دەپ وتىرعانىم سول. ويتكەنى حالىقارالىق دەڭگەيدە قازاقستاننىڭ تالاپتارىن تورەلىك ەتۋشىلەر دۇرىس دەپ باعالاپ وتىر، - دەدى ساراپشى.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى ازىرگە Bloomberg جاريالاعان اقپاراتقا قاتىستى قانداي دا ءبىر مالىمەت بەرۋدەن تارتىنىپ وتىر.
- اتالعان اربيتراجعا قاتىستى بارلىق ماتەريالدار، ونىڭ ىشىندە ءىستىڭ ناقتى ءمان- جايى تۋرالى مالىمەتتەر، ءونىمدى ءبولۋ تۋرالى تۇپكىلىكتى كەلىسىمنىڭ، سونداي- اق داۋ تاراپتارى اراسىنداعى اربيتراجدىق كەلىسىمنىڭ قۇپيالىلىق رەجيمىنە جاتادى جانە بۇل تالاپ پروتسەستىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى ءۇشىن مىندەتتى بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرەتتى ورگان تاراپىنان شەكتەۋلەر الىنعانعا دەيىن قارالىپ جاتقان ءىس بويىنشا اقپاراتتى جاريالاۋعا، تۇسىندىرمە بەرۋگە، پىكىر بىلدىرۋگە نەمەسە تالقىلاۋعا قۇقىعى جوق. قۇپيالىلىق رەجيمى وزگەرتىلگەنگە دەيىن قوسىمشا اقپارات بەرۋ مۇمكىن ەمەس، - دەپ جازىلعان رەسمي جاۋاپتا.
اۆتور
ەسىمجان ناقتىباي
