قازاقستاندا ساپەرلار قالاي دايارلانادى

Kazinform اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى مەرەكە قارساڭىندا وسى باعىتتاعى ميسسيالاردى كەڭىنەن باياندادى.

ينجەنەرلىك اسكەر- قاۋىپسىزدىكتىڭ نەگىزى

ەلىمىزدەگى ەڭ جاۋاپتى ءارى ءقاۋىپتى سالالاردىڭ ءبىرى - ينجەنەرلىك اسكەرلەر قىزمەتى. 1992 -جىلى قۇرىلعان قۇرىلىم اسكەردىڭ قوزعالىسىن قامتاماسىز ەتۋ، قورعانىس شەپتەرىن نىعايتۋ جانە جاۋىنگەرلىك ءىس- قيمىلداردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ باعىتىندا ستراتەگيالىق ماڭىزدى مىندەتتەردى اتقارىپ كەلەدى.

ونىڭ اۋقىمىن كەڭەيتىپ، ناقتى مازمۇنىن ايقىندايتىن نەگىزگى كۇش - ينجەنەرلىك اسكەرلەردىڭ قۇرامىنداعى ماماندار.

- قۇرامدا ساپەرلار، ينجەنەر-بارلاۋشىلار، مەحانيك-جۇرگىزۋشىلەر، پونتونشىلار، كينولوگتار جانە وزگە دە ماماندار قىزمەت ەتەدى. بارلىعى ورتاق ماقساتقا جۇمىلعان. ول - اسكەري باعىتتاردى ازىرلەۋ، فورتيفيكاتسيالىق قۇرىلىس سالۋ، مينالىق- جارىلعىش بوگەتتەردى ورناتۋ جانە زالالسىزداندىرۋ، وتكەلدەر ۇيىمداستىرۋ، سونداي-اق اسكەردى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ. بۇل باعىتتاعى نەگىزگى دايارلىق ورتالىعى الماتى وبلىسى قونايەۆ قالاسىنداعى № 58012 اسكەري بولىمىندە ورنالاسقان. ءدال وسى جەردە كاسىبي دايىندىق قالىپتاسادى، - دەلىنگەن قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ جاۋابىندا.

ۋاقىت وتە كەلە جۇيەنىڭ ىشكى قۇرىلىمى دا، مۇمكىندىگى دە ايتارلىقتاي كۇشەيدى. وتىز جىلدان استام كەزەڭدە ينجەنەرلىك اسكەرلەردىڭ باسقارۋ جۇيەسى جاڭارىپ، قۇرىلىمى جەتىلدىرىلىپ، تەحنيكالىق جاراقتاندىرىلۋى زاماناۋي تالاپتارعا ساي جاڭعىرتىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ولاردىڭ اتقاراتىن مىندەتى دە كەڭەيە تۇسكەن.

تاسقىنمەن كۇرەستە الدىڭعى شەپتە

اسكەري ينجەنەرلەردىڭ اتقارعان جۇمىستارىنىڭ اۋقىمى 2024 -جىلعى كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزىندە ايقىن كورىندى. تابيعي اپات جاعدايىندا ولار قىسقا ۋاقىت ىشىندە بىرنەشە ستراتەگيالىق مىندەتتى قاتار ورىنداپ، ەلدى مەكەندەردەگى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە جۇمىلدى.

العاشقى كەزەكتە ينجەنەرلىك بولىمشەلەردىڭ جەدەل ارەكەتى ارقىلى كولىك قاتىناسىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. پونتوندى- موستىق پارك جيىنتىعىنىڭ كومەگىمەن اقتوبە وبلىسىنداعى ويىل وزەنىندە، سونداي-اق سولتۇستىك قازاقستان جانە اقمولا وبلىستارىنداعى ەسىل وزەنىندە پارومدىق وتكەلدەر جەدەل تۇردە ورناتىلدى.

ينفراقۇرىلىمدىق شەشىمدەردىڭ ناتيجەسىندە سۋ تاسقىنى سالدارىن جويۋ جۇمىستارى جەدەل قارقىن الدى. ينجەنەرلەردىڭ ارقاسىندا سۋ باسقان ايماقتاردان ءۇش مىڭنان استام ادام ەۆاكۋاتسيالانىپ، ءبىر جارىم مىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى قاۋىپسىز جەرگە جەتكىزىلدى. سونىمەن قاتار زارداپ شەككەن وڭىرلەرگە 400 توننادان استام گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزۋ قامتاماسىز ەتىلدى.

جاعدايدىڭ كۇردەلىلىگى ءار وڭىردە ءارتۇرلى شەشىمدەردى تالاپ ەتتى. اتاپ ايتقاندا، اتىراۋ وبلىسىندا ەلدى مەكەندەردى تاسقىن سۋدان قورعاۋ ماقساتىندا جارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلسە، شىعىس قازاقستان وبلىسىندا بۇزىلعان جول ۋچاسكەسىنە اۋىر مەحانيكالاندىرىلعان كوپىر ورناتىلىپ، كولىك قاتىناسى قايتا جانداندى. ال اقمولا وبلىسىندا زارداپ شەككەن اۋىلداردى ەلەكتر تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى ۇيىمداستىرىلدى.

ساپەرلار ساباعى قالاي وتەدى؟

مۇنداي كۇردەلى وپەراتسيالاردى تەك جوعارى دايىندىقتان وتكەن اسكەري ينجەنەرلەر ورىنداي الادى.

- ساپەرلاردى وقىتۋ جارىلعىش زاتتاردى انىقتاۋ مەن زالالسىزداندىرۋدى، مينا قويۋ جانە ەڭسەرۋ تاسىلدەرىن، سونداي-اق ءتۇرلى ينجەنەرلىك تاپسىرمالاردى قاۋىپسىز ورىنداۋ ماشىقتارىن قامتيدى. ءبىلىم بەرۋ پروتسەسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرەتىن جۇيەلى وقىتۋعا نەگىزدەلگەن، - دەلىنگەن جاۋاپتى ۆەدومستۆونىڭ اقپاراتىندا.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، وقىتۋ ۇدەرىسى ناقتى قۇرىلىمعا باعىنادى. الدىمەن تەوريالىق بازاعا ءمان بەرىلەدى، كەيىن پراكتيكالىق جاتتىعۋ جۇرگىزىلەدى، ال قالىپتاسقان داعدىلار تۇراقتى تۇردە تەكسەرىلىپ وتىرادى.

بۇل جۇيەدە باستى نازار قاۋىپسىزدىككە اۋدارىلادى. سالاداعى نەگىزگى تالاپ - تارتىپكە باعىنۋ جانە ءار ارەكەتتى ءدال ورىنداۋ. سەبەبى ساپەر ماماندىعىندا كەز كەلگەن قاتەلىك اۋىر سالدارعا اكەلۋى مۇمكىن.

روبوت ساپەردى الماستىرا الا ما؟

جاۋاپتى ءارى قاۋىپتى قىزمەتتىڭ الدىڭعى شەبىندە جۇرگەن مامانداردىڭ ءبىرى - لەيتەنانت باۋىرجان ماكيەۆ. ول - ارىس قالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ميناسىزداندىرۋ ورتالىعى ينجەنەرلىك- ساپەرلىك روتاسىنىڭ كومانديرى. اسكەري جولى 2010 -جىلى قونايەۆ قالاسىنداعى ينجەنەرلىك-ساپەرلىك بريگادادا مەرزىمدى اسكەري قىزمەتتەن باستالىپ، ۋاقىت وتە كەلە كاسىبي مامان رەتىندە قالىپتاستى. قازىرگى تاڭدا ول ارىس قالاسىنداعى توتەنشە جاعداي سالدارىن جويۋ جۇمىستارىنا قاتىسىپ، جەرگىلىكتى اۋماقتى جارىلۋ ءقاۋپى بار زاتتاردان تازارتۋ مىندەتىن اتقارىپ ءجۇر.

وسى كۇردەلى قىزمەتتىڭ ىشكى مازمۇنىن ماماننىڭ ءوزى دە ەرەكشە اتاپ وتەدى.

- العاش جارىلعىش زاتپەن جۇمىس ىستەۋ ءساتى ءار ماماننىڭ ەسىندە قالادى. سول كەزدە بارلىق نازار تەك تاپسىرماعا باعىتتالادى. ۋاقىت وتە كەلە بۇل سەزىم جۇيەلىلىككە جانە كومانداعا تولىق سەنىمگە اينالادى، - دەيدى باۋىرجان ماكيەۆ.

ونىڭ سوزىنشە، سالادا ەموتسيادان گورى كاسىبي ساقتىق ماڭىزدى.

- بۇل - ۇرەي ەمەس، كاسىبي جاۋاپكەرشىلىك. ءار وپەراتسيا الدىن الا جوسپارلانادى، قاۋىپ تولىق تالدانادى. نەگىزگى ماقسات - قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ، - دەيدى ول.

بۇگىندە ساپەر قىزمەتىنە زاماناۋي تەحنولوگيالار ەنگىزىلگەن. دروندار قاۋىپتى اۋماقتى الدىن الا بارلاۋعا مۇمكىندىك بەرسە، روبوتتاندىرىلعان جۇيەلەر ادامدى تىكەلەي قاۋىپتەن الىستاتىپ، كەيبىر جۇمىستاردى قاشىقتان ورىنداۋعا جول اشادى.

— دەگەنمەن بارلىق جاعدايدا سوڭعى شەشىم مامانعا تيەسىلى بولىپ قالا بەرەدى. تاجىريبەدە ەڭ قاۋىپتى جاعدايلار ادامي فاكتورمەن بايلانىستى. ەڭ قاۋىپتى قاتەلىك — كۇماندى زاتقا جاقىنداۋ نەمەسە ونى قوزعاۋعا تىرىسۋ. مۇنداي جاعدايدا ەڭ دۇرىس ارەكەت — قاۋىپسىز قاشىقتىقتا بولىپ، مامانداردى شاقىرۋ، — دەيدى سپيكەر.

قاۋىپتى ماماندىقتىڭ تاعى ءبىر قىرى - وتباسىنىڭ قولداۋى.

- باسىندا وتباسىما وڭاي بولعان جوق، ۋايىم مەن الاڭداۋشىلىق كوپ بولدى. ۋاقىت وتە ولار جۇمىستىڭ ەرەكشەلىگىن تۇسىنە باستادى. سوندىقتان قولداۋعا تىرىسادى. قازىر جۇبايىممەن ءتورت ۇل تاربيەلەپ وتىرمىز. ولار دا - بولاشاق وتان قورعاۋشىلارى، اسكەري اۋلەتتىڭ جولىن جالعاستىرۋى مۇمكىن، - دەيدى ول.

ساپەر جۇمىسىنىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تيىمدىلىگى تىكەلەي تەحنيكالىق جابدىقتالۋعا دا بايلانىستى. ايتا كەتۋ كەرەك، قازاقستاندىق ساپەرلەردىڭ قارۋ-جاراعىندا گەرمانيادا جاسالعان زاماناۋي مينا ىزدەگىش قۇرىلعىلار بار. ولار جارىلعىش زاتتاردى 4 مەتر تەرەڭدىككە دەيىن انىقتاي الادى، سونىڭ ىشىندە تانكىگە قارسى مينالاردى 50 سانتيمەتر، ال جاياۋ اسكەرگە قارسى مينالاردى 15 سانتيمەتر تەرەڭدىكتەن تابۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

سونىمەن قاتار جەكە قورعانىس جۇيەسى دە جوعارى دەڭگەيدە. ساپەرلار «دوسپەح» دەپ اتالاتىن جارىلىسقا قارسى قورعانىس كوستيۋمىن كيەدى. ول جارىلىستان، سوققى تولقىنىنان، جارىقشاقتاردان جانە اشىق جالىننان قورعايدى. سالقىنداتۋ جۇيەسىنىڭ ارقاسىندا مۇنداي كوستيۋمدە 500+ گرادۋس تەمپەراتۋرادا 30 مينۋتقا دەيىن جۇمىس ىستەۋگە بولادى. تاعى ءبىر وسىنداي قورعانىس كيىمى «ساقتاۋ» دەپ اتالادى.

گولان جوتاسىنان افريكاعا دەيىن

ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىندەگى ورنى تەك ۇلتتىق قورعانىس شەڭبەرىمەن شەكتەلمەي، بىتىمگەرلىك ميسسيالار ارقىلى دا ايقىن كورىنىس تاۋىپ وتىر.

قازاقستان — ورتالىق ازيادا حالىقارالىق بىتىمگەرلىك باعدارلامالارعا قاتىساتىن بىردەن- ءبىر ەل. بۇل تاجىريبە 2014 -جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە دامىپ كەلەدى. سول ۋاقىتتان باستاپ اسكەري ماماندار ب ۇ ۇ ميسسيالارىنا بەلسەندى قاتىسىپ، حالىقارالىق بەيبىتشىلىكتى قولداۋعا ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى.

2014 -جىلدان بەرى 67 قازاقستاندىق باتىس ساحارا، كوت-ديۆۋار، مالي، ورتالىق افريكا رەسپۋبليكاسى جانە ليۆانداعى ب ۇ ۇ ميسسيالارىندا اسكەري بايقاۋشى جانە شتاب وفيتسەرى رەتىندە قىزمەت اتقاردى. كەيىن بۇل باعىت ودان ءارى كەڭەيدى. 2018 -جىلدان باستاپ ليۆانداعى ب ۇ ۇ- نىڭ ۋاقىتشا كۇشتەرى ميسسياسى قۇرامىندا 538 قازاقستاندىق اسكەري قىزمەتشى بىتىمگەرلىك بولىمشەدە مىندەت اتقاردى.

جيناقتالعان تاجىريبە 2024 -جىلى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. قازاقستان العاش رەت گولان جوتالارىنا دەربەس بىتىمگەرلىك ميسسياعا 139 اسكەري قىزمەتشىنى جىبەردى. جەكە قۇراممەن بىرگە قورعانىس مينيسترلىگى سيرياعا 15 بروندالعان دوڭعالاقتى تەحنيكا، جۇك تاسيتىن كاماز كولىكتەرى، جول تالعامايتىن اۆتوكولىكتەر، اتىس قارۋى جانە اسكەري جابدىقتاردى جەتكىزدى. ايتا كەتەرلىگى، مۇنداي اۋقىمدى كونتينگەنت پەن تەحنيكانى الىس قاشىقتىققا جەتكىزۋ ەلدىڭ اسكەري تاجىريبەسىندە العاش رەت جۇزەگە استى.

سيرياداعى قىزمەت بارىسىندا قازاقستاندىق كونتينگەنت 557 تاپسىرمانى ورىندادى. سونىمەن قاتار 15 وپەراتسيا جۇرگىزىلىپ، جارىلىس قاۋپى بار 240-تان استام نىسان زالالسىزداندىرىلدى. بۇل مىندەتتەردى ارنايى دايىندىقتان وتكەن «بىتىمگەر» ورتالىعىنىڭ ساپەرلارى جۇزەگە اسىرعان.

وسى باعىتتاعى جۇمىستىڭ ماڭىزىن مەملەكەت باسشىسى دا اتاپ ءوتتى.

— قازاقستان العاش رەت بىتىمگەرلىك مىندەتىن دەربەس ورىنداۋعا كىرىستى. گولان جوتالارىنداعى وپەراتسيا اياسىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىمەن قارىم- قاتىناسىمىز مۇلدە جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. ءبىز تولىققاندى بىتىمگەرلىك كۇشتەرى بار ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلدىق. قازاقستان - وسى سالادا مول تاجىريبە جيناقتاعان ورتالىق ازياداعى بىردەن-ءبىر مەملەكەت، - دەدى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ ۇلتتىق بىتىمگەرلىك كۇشتەر قۇرامىندا تابىستى قىزمەت اتقارعان وفيتسەرلەر مەن ساربازدارمەن كەزدەسۋدە.

بۇگىندە بۇل باعىتتاعى قىزمەت ودان ءارى كەڭەيىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا 158 قازاقستاندىق اسكەري قىزمەتشى افريكا مەن تاياۋ شىعىستاعى بىتىمگەرلىك كۇشتەر قۇرامىندا قىزمەت اتقارۋدا. الداعى ۋاقىتتا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى اياسىنداعى جاڭا ميسسيالارعا قاتىسۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسىلايشا، قازاقستان حالىقارالىق بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋ ىسىنە جۇيەلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى.

اۆتورى

ءمولدىر سنادين