قازاقستان اسكەرى قانداي تەحنيكامەن جابدىقتالعان

ت-72 تانكى - قۇرلىق اسكەرلەرى قۇرامالارىنداعى نەگىزگى جاۋىنگەرلىك تەحنيكا. ول «قازاقستان ينجينيرينگ» كاسىپورنىندا تولىق جاڭعىرتۋدان وتكەن جانە اتىستى باسقارۋدىڭ زاماناۋي جۇيەسىمەن جابدىقتالعان.

سونىمەن قاتار جاڭا بايلانىس قۇرالدارىمەن جانە قازىرگى زامانعى قورعانىس جۇيەلەرىمەن قامتىلعان. جوعارى ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىنىڭ ارقاسىندا بۇل تانكى باسەكەگە قابىلەتتى جانە زاماناۋي شەتەلدىك انالوگتاردان كەم تۇسپەيدى.

جاياۋ اسكەر جاۋىنگەرلىك ماشيناسى (ب م پ-2) كەز كەلگەن جاعدايدا - ءشولدى جانە تاۋلى جەرلەردە، سونداي-اق جاۋدىڭ وعى قارشا بوراعان شايقاس الاڭىندا دا قولدانىلادى. ءتىپتى، سۋدى دا ءجۇزىپ وتە الادى.

جاۋىنگەرلىك ماشينادا 30 م م اۆتوماتتى زەڭبىرەك، تانككە قارسى باسقارىلاتىن زىمىراندار مەن پۋلەمەت ورناتىلعان. ول قۇرلىقتاعى جانە اۋەدەگى نىسانداردى دا اتىپ تۇسىرە الادى.

ب ت ر-82A جاڭا نۇسقاسى جەتىلدىرىلگەن بارلاۋ مۇمكىندىكتەرىنە يە. ب ت ر- دە 30 م م كاليبرلى، جىلدام اتىلاتىن اۆتوماتتى زەڭبىرەك جانە 7,62 م م كاليبرلى جۇپتاستىرىلعان پۋلەمەت ورناتىلعان.

بۇل اتىستى اسقان دالدىكپەن جانە تيىمدىلىكپەن جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جاۋىنگەرلىك ماشينانىڭ الدىڭعى مودەلدەردەن ايىرماشىلىعى - ساپاسى جاقسارتىلعان، ءارتۇرلى سىناقتارعا ءتوزىمدى جانە مۇمكىندىكتەرى كەڭەيتىلگەن. ول سۋ كەدەرگىسىن دە وڭاي ەڭسەرەدى.

240 م م وزدىگىنەن جۇرەتىن 2 س 4 «تيۋلپان» مينومەتى - مىقتى بەكىنىستەردىڭ تاساسىنداعى كوماندالىق پۋنكتەر مەن جاۋ تەحنيكاسىن جويۋعا ارنالعان ەڭ قۋاتتى مينومەت جۇيەلەرىنىڭ ءبىرى. «تيۋلپان» كادىمگى جانە تۇزەتىلەتىن مينالاردى اتۋعا قابىلەتتى.

سالماعى 130 كەلىدەن اساتىن مينانى 18 شاقىرىم قاشىقتىققا دەيىن اتادى. وسىنداي ءار جارىلعىش زات قالىڭدىعى 3 مەترلىك بەتوندى تەسىپ وتەدى. تەحنيكانىڭ شىنجىر تابانى ويلى-قىرلى، تەگىس-باتپاقتى جەرلەرمەن ەمىن-ەركىن قوزعالادى. ال اۆتوماتتاندىرىلعان باعىتتاۋ جۇيەسىنىڭ ارقاسىندا اتقان ميناسى نىساناعا ءدوپ تيەدى. وسىنداي سيپاتتامالارى ەڭ كۇردەلى تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا جول اشادى.

300 م م 9 ك 58 «سمەرچ» دۇركىندەپ اتاتىن رەاكتيۆتى جۇيەسى قارسىلاستىڭ 90 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى تەحنيكالارىن اسقان دالدىكپەن جويادى. 12 باعىتتاۋشى قوندىرعىسى بار.

ءار وعىنىڭ جارىقشاقتارى 67 گەكتارعا دەيىنگى اۋماققا شاشىرايدى. جۇيەنى ۇرىسقا دايىنداۋ ءۇش مينۋتتى الادى، ال تولىق ارتيللەريالىق دۇركىندەپ اتۋ 38 سەكۋندتا ورىندالادى. جۇمىسىن اياقتاعاننان كەيىن، باتارەيا بىردەن پوزيتسياسىن وزگەرتىپ، اتىس ايماعىن ءبىر مينۋتتىڭ ىشىندە تاستاپ شىعادى.

«سترەلا-10» زەنيتتىك-زىمىران كەشەنى اۋە نىساندارىن 5 شاقىرىمعا دەيىنگى قاشىقتىقتا جانە 3,5 شاقىرىمعا دەيىنگى بيىكتىكتە جويۋعا قابىلەتتى.

كەشەن قۇرلىق اسكەرلەرىنىڭ بولىمدەرى مەن بولىمشەلەرىن ۇشاقتار، تىكۇشاقتار، قاناتتى زىمىراندار جانە ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى سياقتى تومەن ۇشاتىن قۇرالداردىڭ اۋە شابۋىلدارىنان قورعاۋعا ارنالعان.

س-300 پ س زەنيتتىك-زىمىراندىق جۇيەسى ۇشاقتاردى، ستراتەگيالىق قاناتتى زىمىرانداردى، جەدەل- تاكتيكالىق بالليستيكالىق زىمىرانداردى ۇشىرادى.

ول ءبىر مەزەتتە 75 شاقىرىمعا دەيىنگى قاشىقتىقتاعى 6 نىساناعا وق جاۋدىرادى، ءار نىساناعا 2 زىمىراننان باعىتتاي الادى.

«بۋك- م 2 ە» زەنيتتىك زىمىران كەشەنى - اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىستا ەڭ زاماناۋي كەشەندەردىڭ ءبىرى.

ول جوعارى بارلاۋ، اتىس جانە مانيەۆرلىك مۇمكىندىكتەردى بىرىكتىرەدى، سەنىمدى ءارى وڭاي جۇمىس ىستەيدى.

«بارىس» بروندالعان دوڭگەلەكتى ماشينالارى قاشىقتان باسقارىلاتىن «سۇڭقار» جانە «اڭسار» جاۋىنگەرلىك مودۋلدەرىمەن قارۋلانعان.

بۇل - قازاقستاندىق «WSE» كومپانياسىنىڭ ماماندارى ازىرلەگەن جاڭا قارۋ-جاراق كەشەنى. «بارىس» اۋىر كاليبرلى سوققىلارعا جانە ارتيللەريالىق سناريادتاردىڭ سىنىقتارىنا توتەپ بەرە الاتىن كۇشەيتىلگەن برونعا يە. سونداي-اق، ماشينا مينالاردان قوسىمشا قورعانىس قاباتىمەن جابدىقتالعان.

«شاعالا- م» ۇشقىشسىز اۆياتسيالىق كەشەنى باعدار بويىنشا اۆتوماتتى رەجيمدە بارلاۋ، باقىلاۋ جانە نىساناعا الۋعا ارنالعان. ونى بايلانىس اۋقىمىن ارتتىرۋ ءۇشىن قايتالاعىش رەتىندە پايدالانۋعا بولادى. كەشەن ۆوگ-25 سوققى وق-دارىلەرىمەن جابدىقتالعان.

«سامعاۋ» ەكيپاجسىز قايىعى جەر ءۇستى جانە سۋ استى نىساندارىن بارلاۋعا جانە زاقىمداۋعا، اكۆاتوريانى پاترۋلدەۋگە جانە كۇزەتۋگە باعىتتالعان.

مودۋلدىك ديزايننىڭ ارقاسىندا ول ءارتۇرلى جاۋىنگەرلىك تاپسىرمالارعا تەز بەيىمدەلەدى. باسقارۋ جۇيەسىن، باعدارلامالىق- اپپاراتتىق كەشەنىن تولىعىمەن وتاندىق ماماندار، ياعني اسكەري- ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ عالىمدارى ازىرلەگەن.

ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن اتىراۋدا اسكەري تەحنيكانىڭ قوزعالىسىنا قاتىستى مينيسترلىك تۇسىنىكتەمە بەرگەنىن جازعانبىز.

اۆتورى

الپامىس فايزوللا