قازاقشا ويلاۋ: جازۋ مەن ءماننىڭ اراسى

استانا. قازاقپارات - سوڭعى جىلدارى جاساندى ينتەللەكت كۇندەلىكتى ءومىردىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى. ول ءماتىن جازادى، سۋرەت سالادى، ۆيدەو وڭدەيدى، ءتىپتى جاڭالىقتىڭ تاقىرىبىن دا ۇسىنا الادى. قازاق تىلىندە دە جاساندى ينتەللەكت ارقىلى جازىلعان ماتىندەر كوبەيىپ كەلەدى.

 بۇل - قۋانتاتىن جايت. دەسەك تە وسى ۇدەرىس قازاق تىلىندە جازۋ مادەنيەتىنە عانا ەمەس، قازاقشا ويلاۋعا قالاي اسەر ەتىپ جاتىر دەگەن سۇراق تۋىندايدى. ءتىل - تەك قارىم- قاتىناس قۇرالى ەمەس، ول - ويلاۋ جۇيەسى، ونى جەتكىزۋ ءتاسىلى. ال ج ي كوبىنە دايىن ۇلگىلەرگە، الگوريتمدەرگە، وزگە تىلدەردەن اۋدارىلعان قۇرىلىمدارعا سۇيەنىپ جۇمىس ىستەيدى. وسى تۇستا «قازاقشا جازىلعان ءماتىن شىنىمەن قازاقشا ويدان تۋا ما، الدە تەحنيكالىق اۋدارمانىڭ ناتيجەسى مە؟» دەگەن ماسەلە العا شىعادى.

 بۇگىندە الەۋمەتتىك جەلىلەردە، سايتتاردا، ءتىپتى رەسمي پاراقشالاردا جاساندى ينتەللەكتىنىڭ كومەگىمەن جاسالعان قازاقشا كونتەنت ءجيى كەزدەسەدى. ولاردىڭ كوپشىلىگى گرامماتيكالىق تۇرعىدان دۇرىس بولعانىمەن، ءتىلدىڭ تابيعي ىرعاعى، ۇلتتىق تانىمعا ءتان تىركەستەر مەن ويلاۋ جۇيەسى سەزىلە بەرمەيدى. بۇل - مەدياساۋاتتىلىقتىڭ ماڭىزىن ارتتىراتىن ماڭىزدى فاكتور.

 مەدياساۋاتتىلىق دەگەنىمىز - اقپاراتتى تەك قابىلداۋ ەمەس، ونى سىني تۇرعىدان تالداۋ، دەرەككوزىن انىقتاۋ، مازمۇننىڭ ساپاسىنا ءمان بەرۋ. جاساندى ينتەللەكت دايىنداعان ماتىنگە دە وسى تالاپپەن قاراۋ قاجەت. سەبەبى تەحنولوگيا قاتەلەسپەيدى دەگەن تۇسىنىك - ۇلكەن جاڭساقتىق. جاساندى ينتەللەكت ادام سياقتى ويلامايدى، ول دايىن دەرەكتەردى جيناقتايدى، ۇلگىلەردى قايتالايدى. ال قازاقشا ويلاۋ - ءومىر تاجىريبەسىنە، مادەنيەتكە، تاريحي ساناعا نەگىزدەلگەن كۇردەلى پروتسەسس.

جاساندى ينتەللەكت قازاق ءتىلىن دامىتۋعا مۇمكىندىك تە بەرە الادى. مىسالى، اۋدارما ساپاسىن جاقسارتۋ، قازاقشا كونتەنت كولەمىن ارتتىرۋ، ءتىل ۇيرەنۋگە كومەكتەسۋ سياقتى وڭ تۇستارى بار. ءبىراق بۇل مۇمكىندىكتەر ادام ويلاۋى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن الماستىرماۋى ءتيىس. ەگەر ءبىز ج ي- گە تولىق سەنىپ، ويلانباي قولدانا بەرسەك، ءتىلدىڭ ىشكى ءمانى جۇتاڭداي باستايدى. قازاقشا ءماتىن بار، ءبىراق قازاقى وي جوق جاعدايعا تاپ بولۋىمىز مۇمكىن. اسىرەسە جاستار اراسىندا بۇل ماسەلە وزەكتى. جاستار اقپاراتتى تەز تۇتىنادى، قىسقا ماتىنگە، دايىن جاۋاپقا ۇيرەنىپ بارادى. ەگەر ويلانباي كوشىرىپ، ج ي ۇسىنعان ماتىنگە عانا سۇيەنۋ قالىپتى ادەتكە اينالسا، سىني ويلاۋ السىرەيدى. ال تىلمەن بىرگە ويلاۋ دا وزگەرەدى.

سوندىقتان مەدياساۋاتتىلىقتى دامىتۋ - تەك فەيك جاڭالىقپەن كۇرەس ەمەس، ءتىل مەن ويلاۋدى ساقتاۋدىڭ دا جولى. قازاقشا ويلاۋدى ساقتاۋ ءۇشىن ج ي- ءدى قارسىلاس ەمەس، قۇرال رەتىندە قابىلداۋ قاجەت. ول ءماتىن جازۋعا كومەكتەسۋى مۇمكىن، ءبىراق سوڭعى شەشىم، ماعىنا مەن ءماندى ايقىنداۋ - ادامعا ءتان مىندەت. جۋرناليست، بلوگەر، كونتەنت جاساۋشى ەڭ الدىمەن ءوزى ويلانۋى، ءوزى ساراپتاۋى كەرەك. سوندا عانا جازىلعان ءماتىن ءتىرى، سەنىمدى ءارى ۇلتتىق بولمىسقا ساي شىعادى.

جاساندى ينتەللەكت داۋىرىندە قازاق تىلىندە جازۋ مۇمكىندىگى كەڭەيىپ كەلەدى دەسەك تە، جازۋدىڭ كوبەيۋى ويلاۋدىڭ ساقتالۋىنا اۆتوماتتى تۇردە كەپىل بولمايدى. قازاقشا ويلاۋ - تەك ءتىل ماسەلەسى ەمەس، جاۋاپكەرشىلىك پەن مەدياساۋاتتىلىقتىڭ كورسەتكىشى. جاساندى ينتەللەكت دامىعان سايىن، ادامنىڭ ويى، تاڭداۋى جانە ءتىلدى سەزىنۋ قابىلەتى بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى بولا تۇسپەك. جازۋ مەن ءماننىڭ اراسىنداعى تەپە- تەڭدىكتى ساقتاي الساق قانا، قازاق ءتىلى سيفرلىق كەڭىستىكتە ءوز بولمىسىن جوعالتپايدى.

24.kz