ق ر پرەزيدەنتى: گەرمانياعا ستراتەگيالىق ماڭىزدى ماتەريالدار سالاسىندا سەرىكتەستىك قۇرۋدى ۇسىنامىز

وندا قازاقستان ەۋروپا ەكونوميكاسىندا ستراتەگيالىق مانگە يە 34 شيكىزات ءتۇرىنىڭ 21 ءىن وندىرەتىنى جازىلعان. سونداي-اق ءوز ماقالاسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى بەرلينگە قوسىلعان قۇنى جوعارى ونىمدەر شىعاراتىن ءوندىرىس تىزبەگىن بىرگە قالىپتاستىرۋدى ۇسىنادى.

ساياساتتا دا، ەكونوميكادا دا سەنىم - كاپيتال، ال سەنىمدىلىك ونىڭ ەڭ جوعارعى فورماسى سانالادى. حالىقارالىق دۇربەلەڭ بەلەڭ العان كەزەڭدە ءدال وسىنداي سيپاتتاعى قارىم-قاتىناستىڭ قۇندىلىعى ارتا ءتۇستى.

وتىز جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە قازاقستان مەن گەرمانيا ءوزارا سەنىمنىڭ بەرىك ىرگەسىن قالاپ، ارقاۋى مىقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك قالىپتاستىرا الدى. سىندارلى ساياسي ديالوگ، ۋاعدالاستىقتاردى دايەكتى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ جانە ناقتى ناتيجەنى كوزدەۋ ءوزارا قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ ەرەكشەلىگىن كورسەتەدى.

قازاقستان ءۇشىن گەرمانيا جاي عانا باستى ساۋدا سەرىكتەسى ءارى ءىرى ينۆەستور ەمەس. ءبىزدىڭ ەكونوميكالىق مۇددەلەرىمىز ۇقساس ءارى ەكى مەملەكەت تە حالىقارالىق قۇقىقتىڭ ساقتالۋىنا ءارقاشان بەيىل.

بۇگىندە ءوزارا ىقپالداستىعىمىز ەكىجاقتى كۇن تارتىبىمەن شەكتەلمەيدى. ءبىز ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ماڭىزدى دانەكەر ءرولىن اتقارىپ، تۇتاس ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ەكونوميكالىق ورنىقتىلىقتى، ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى جانە كولىك قاتىناستارىن نىعايتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلەمىز.

حالىقتار اراسىنداعى تىعىز بايلانىس ىنتىماقتاستىقتىڭ بەرىك ۇستىنى ىسپەتتەس. قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا 200 مىڭنان استام ەتنيكالىق نەمىس ءومىر سۇرەدى، ال گەرمانيادا ەلىمىزدە تۋىپ-وسكەن ميلليوننان اسا ازامات تۇرادى. ورتاق تاريحي جادىمىز جانە مادەني داستۇرلەرىمىز قوس حالىقتىڭ اراسىن جاقىنداتا تۇسەدى.

ءدال وسى بەرىك تۇعىر كەلەشەككە سەنىممەن كوز تىگۋگە مۇمكىندىك بەرەرى ءسوزسىز.

سوندىقتان گەرمانياعا بۇل جولعى ساپارىمدى، ەڭ الدىمەن، ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىمىزدىڭ جاڭا كەزەڭىنە قادام باساتىن، جاڭا ءوسىم باعىتتارىن ايقىندايتىن جانە بىرلەسكەن جۇمىسقا تىڭ سەرپىن بەرەتىن مۇمكىندىك رەتىندە قاراستىرامىن.

بۇعان قاجەتتى العىشارتتاردىڭ ءبارى بار. 2025-جىلى ءوزارا ساۋدا- ساتتىق كولەمى 9 ميلليارد دوللارعا جۋىقتادى (7,9 ميلليارد ەۋرو). قازاقستاندا گەرمانيالىق كاپيتالدىڭ ۇلەسى بار مىڭنان استام كاسىپورىن تىركەلگەن.

وسى رەتتە قازاقستان ەكسپورتىن ءارتاراپتاندىرۋعا جانە قوسىلعان قۇنى جوعارى ونىمدەر شىعارۋعا ايتارلىقتاي الەۋەت بارىن ايتقىم كەلەدى.

ءبىز گەرمانيا نارىعىنا 80 نەن استام دايىن ءونىم ءتۇرىن جەتكىزە الامىز.

مەتاللۋرگيا، مۇناي حيمياسى، تاماق ونەركاسىبى جانە تەمىر جول ماشيناسىن جاساۋ سالالارىندا مول مۇمكىندىك بار. وسى ورايدا اسا ماڭىزدى مينەرالدار سالاسىندا دا كۇش-جىگەر بىرىكتىرۋ وتە وزەكتى كورىنەدى

ەنەرگەتيكالىق اۋىسىمعا جانە سيفرلاندىرۋعا اۋاداي قاجەت ستراتەگيالىق رەسۋرستار

قازاقستان ەۋروپا ەكونوميكاسىندا ستراتەگيالىق مانگە يە 34 شيكىزات ءتۇرىنىڭ 21 ءىن وندىرەدى. ولاردىڭ اراسىندا ليتيي، كرەمنيي، كوبالت، نيوبي، ۆولفرام جانە مىس سەكىلدى ەلەمەنتتەر بار. اتالعان ماتەريالدار ەنەرگەتيكالىق اۋىسىمعا، ماشينا جاساۋ، ونەركاسىپ ءوندىرىسى، ميكروەلەكترونيكا، تسيفرلىق تەحنولوگيا سالالارىنا اۋاداي قاجەت.

ءبىز گەرمانيالىق سەرىكتەستەرگە تەك شيكىزات جەتكىزۋگە كەپىلدىك بەرىپ قانا قويماي، گەولوگيالىق بارلاۋ مەن كەن وندىرۋدەن باستاپ، ونى وڭدەۋ، كومپونەنتتەر شىعارۋ جانە ماتەريالداردى قايتا قادەگە جاراتۋ كەزەڭدەرىن تۇگەل قامتيتىن تولىق ءوندىرىس تىزبەگىن قالىپتاستىرۋدى ۇسىنامىز.

بايلانىستارىمىزدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى - ەنەرگەتيكا. قازاقستان ەۋروپاعا تۇراقتى تۇردە ەنەرگيا رەسۋرستارىن جەتكىزۋشى ەل رەتىندە سەنىمگە يە بولدى. ەۋروپا وداعىنا يمپورتتالاتىن مۇنايدىڭ شامامەن 13 پايىزىن، تابيعي ۋراننىڭ 20 پايىزىن قازاقستان قامتاماسىز ەتەدى. 2025-جىلى گەرمانياعا جەتكىزىلگەن مۇناي كولەمى 10 ميلليون توننادان استى.

ءبىز كولىك تاسىمالى مۇمكىندىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ، بۇل مىندەتتى ودان ءارى جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارۋعا ءازىرمىز.

جاڭارتىلاتىن قۋات كوزدەرى، ەلەكتر جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ جانە ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ باعىتتارىنداعى سەرىكتەستىك كەلەشەگىنەن كوپ ءۇمىت كۇتەمىز. ەكونوميكالىق بايلانىستى نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن شىعىس پەن باتىستى جالعايتىن سەنىمدى كولىك ءدالىزى قاجەت.

قىتايدان ەۋروپاعا قۇرلىق ارقىلى تاسىمالداناتىن جۇكتىڭ 85 پايىزعا جۋىعى قازاقستان اۋماعى ارقىلى وتەدى. بىلتىر شامامەن 40 ميلليون توننا جۇك جەتكىزىلدى.

ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعدارى ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى كولىك قاتىناستارى مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتىپ جاتىر. بيىلعى سەگىز ايدىڭ ناتيجەسىندە اتالعان دالىزبەن تاسىمالدانعان جۇك كولەمى 22 پايىزعا، ال شىعىس - باتىس باعىتىنداعى ترانزيت 55 پايىزعا ءوستى.

جاڭا كولىك جوبالارى ءبىرقاتار ءوڭىردى كاسپيي تەڭىزىندەگى ايلاقتارمەن تىكەلەي بايلانىستىرىپ، قىتاي - ەۋروپا باعىتىن 1000 شاقىرىمعا قىسقارتادى. وسىلايشا ءبىز جولدى قىسقارتاتىن باعىتتاردى قالىپتاستىرىپ، گەرمانيا بيزنەسى ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىپ وتىرمىز.

تاعى ءبىر الەۋەتتى باعىت - نەمىس كومپانيالارىن ەلىمىزدىڭ اۋماعى ارقىلى اۋە جۇك تاسىمالىن جۇزەگە اسىرۋعا بەلسەندى تارتۋ جانە قازاقستانداعى اۋە حابتارىن دامىتۋ.

قازاقستان مەن گەرمانيا مۇمكىندىكتەرىنىڭ توعىسى

قازىرگى زاماندا تاۋار قوزعالىسى دەرەكتەر قوزعالىسىمەن تىعىز بايلانىستى. سوندىقتان تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ قازاق-گەرمان ىنتىماقتاستىعىنىڭ تاعى ءبىر پەرسپەكتيۆتى باعىتىنا اينالۋعا ءتيىس.

بىلىكتى ماماندارسىز بىردە ءبىر ستراتەگيا تابىستى بولمايدى. گەرمانيا ستاندارتتارىنا ساي ءبىلىم العان جانە ونى بىرلەسكەن كاسىپورىندا كادەگە جاراتىپ جۇرگەن جاس قازاقستاندىق ينجەنەر بەينەسى - ءبىزدىڭ كەلەشەك سەرىكتەسىمىزدىڭ كەلبەتى دەسەك، قاتەلەسپەيمىز.

ينۆەستيتسيالىق شەشىمدەر دە ۇزاقمەرزىمدى ءتاسىلدى تالاپ ەتەدى. مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارعا سەنىم بولماسا، مۇنداي شەشىمدەردى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس.

2019-جىلدان بەرى قازاقستان اۋقىمدى ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالار ارقىلى ونىڭ ىرگەسىن دايەكتى تۇردە نىعايتىپ كەلەدى.

سىرتقى ساياساتتا ەلىمىز ءوزارا قۇرمەتكە، مەملەكەتتەردىڭ دەربەستىگى مەن حالىقارالىق قۇقىقتى ساقتاۋعا نەگىزدەلگەن تەڭگەرىمدى ءارى سىندارلى باعىت ۇستانادى. بۇل قازاقستاندى سەنىمدى ءارى پەرسپەكتيۆتى سەرىكتەس رەتىندە تانىتادى.

نەمىستەردە «einigkeit macht stark» - «كۇش - بىرلىكتە» دەگەن ناقىل ءسوز بار. وسى ۇلاعاتتى ءسوز مۇمكىندىكتەرىن توعىستىرعان قازاقستان مەن گەرمانيانىڭ ىقپالداستىعىن ءدال سيپاتتايدى.

ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتە وتىرىپ، ەلدەرىمىز ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى تۇراقتىلىق پەن وركەنيەت كەڭىستىگىن نىعايتا بەرەرىنە سەنىمدىمىن.

ەربول جانات