«ەل-نينو» قۇبىلىسىنىڭ قۋاتى: ەۋروپادا الدا قانداي قىس كۇتىپ تۇر

اركتيكادا سيرەك كەزدەسەتىن اتموسفەرالىق قۇبىلىس قالىپتاسىپ جاتىر. پوليارلىق قۇيىن قاراشا ايىنىڭ باسىندا-اق ايتارلىقتاي السىرەۋى مۇمكىن. ەگەر بولجام راستالسا، بۇل 1958 -جىلى باقىلاۋ باستالعالى وسى كەزەڭدە تىركەلگەن ەڭ كۇشتى السىرەۋ بولماق.

پوليارلىق قۇيىن - جەر بەتىنەن شامامەن 15-50 شاقىرىم بيىكتىكتە ورنالاسقان اۋقىمدى جەلدەر جۇيەسى. قالىپتى جاعدايدا باتىستان سوعاتىن كۇشتى جەلدەر اركتيكانىڭ اسا سۋىق اۋا ماسسالارىن سولتۇستىك ايماقتا ۇستاپ تۇرادى.

الايدا ەۋروپالىق جانە امەريكالىق مەتەورولوگيالىق مودەلدەر بۇل جۇيەنىڭ ايتارلىقتاي السىرەۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. شامامەن 30 شاقىرىم بيىكتىكتە تەمپەراتۋرا ورتاشا كورسەتكىشتەن 27 گرادۋستان استام جوعارىلاۋى ىقتيمال. ەڭ شەتكى جاعدايدا باتىس جەلدەرى باعىتىن كەرى وزگەرتۋى مۇمكىن.

پوليارلىق قۇيىن ەكى بولىككە بولىنگەن جاعدايدا سۋىق اۋا ماسسالارىنىڭ قوزعالىسى وزگەرەدى. مۇنداي قۇبىلىس ورتا ەسەپپەن ون جىلدا التى رەت بايقالادى جانە كوبىنە قاڭتار نەمەسە اقپان ايلارىندا بولادى.

دەگەنمەن بۇل ەۋروپادا بىردەن قاتتى اياز باستالادى دەگەندى بىلدىرمەيدى.

- پوليارلىق قۇيىننىڭ السىرەۋى گەرمانيا مەن ەۋروپانىڭ باسقا ەلدەرىندە بىردەن سۋىق تولقىن باستالاتىنىن بىلدىرمەيدى. ونىڭ جەر بەتىنە جاقىن اتموسفەراداعى ىقپالى ادەتتە ەكى-التى اپتادان كەيىن بايقالۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار ەرتە السىرەگەن پوليارلىق قۇيىن قايتادان تۇراقتانۋى دا ىقتيمال، - دەلىنگەن Euronews ماتەريالىندا.

تىنىق مۇحيتىندا دا ەرەكشە جاعداي قالىپتاسىپ وتىر. قازان ايىندا ەل-نينو قۇبىلىسىن باعالاۋدا قولدانىلاتىن نەگىزگى ايماقتا سۋ تەمپەراتۋراسى ورتاشا دەڭگەيدەن 3,3 گرادۋس جوعارى بولعان.

مەتەورولوگيالىق مودەلدەرگە سايكەس، جەلتوقسانعا قاراي بۇل اۋىتقۋ 3,8 گرادۋسقا جەتۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا ەل- نينو 2015-2016 -جىلدارى تىركەلگەن بۇرىنعى رەكوردتان اسىپ ءتۇسۋى ىقتيمال.

الايدا ەل-نينونىڭ كۇشەيۋى مەن پوليارلىق قۇيىننىڭ السىرەۋى قاتار جۇرگەندە ەۋروپانىڭ اۋا رايىنا قانداي اسەر ەتەتىنىن ناقتى بولجاۋ قيىن.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي جاعدايدا ۇزاق مەرزىمدى مەتەورولوگيالىق مودەلدەردىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى. ستراتوسفەرانىڭ كەنەت جىلىنۋىن كوبىنە وقيعادان شامامەن ون كۇن بۇرىن عانا سەنىمدى انىقتاۋعا بولادى. ال ەكى قۇبىلىستىڭ ءدال وسىنداي ۇيلەسىمىنە قاتىستى تاريحي دەرەكتەر جوق.

قازىرگى بولجامدار ەۋروپادا قىستىڭ ەرتە باستالاتىنىن كورسەتپەيدى. ەۋروپالىق جانە امەريكالىق مودەلدەر قاراشا ايىندا اۋا تەمپەراتۋراسى قالىپتى دەڭگەيدەن جوعارى بولاتىنىن بولجايدى. كەيبىر وڭىرلەردە تەمپەراتۋرا كوپجىلدىق ورتاشا كورسەتكىشتەن 2-3 گرادۋسقا جوعارىلاۋى مۇمكىن.

الداعى اپتالاردا پوليارلىق قۇيىننىڭ قايتا تۇراقتاناتىنى نەمەسە السىرەي بەرەتىنى بەلگىلى بولماق. ەل- نينو قۇبىلىسى جەلتوقساندا شارىقتاۋ شەگىنە جەتۋى ىقتيمال.

ازىرگە ەۋروپادا قىستىڭ سالىستىرمالى تۇردە جىلى ءوتۋى ەڭ ىقتيمال سسەناري سانالادى. دەگەنمەن ۇزاققا سوزىلاتىن اياز بەن قالىڭ قار جاۋۋى دا جوققا شىعارىلمايدى.

سينوپتيكتەردىڭ پىكىرىنشە، قىستىڭ ناقتى سيپاتى الداعى اپتالاردا ايقىنىراق بولادى. سوندىقتان روجدەستۆو مەرەكەسىندە قار جاۋا ما، جوق پا دەگەن سۇراققا ازىرگە سەنىمدى جاۋاپ بەرۋ مۇمكىن ەمەس.

ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن دۇنيەجۇزىلىك مەتەورولوگيالىق ۇيىم ەل-نينو قۇبىلىسى 2027 -جىلعا دەيىن جالعاسۋى مۇمكىن ەكەنىن مالىمدەگەن بولاتىن. بولجام بويىنشا، ول جەلتوقسان ايىندا شارىقتاۋ شەگىنە جەتىپ، الەمنىڭ ءبىرقاتار وڭىرىندە تەمپەراتۋرا مەن جاۋىن- شاشىن مولشەرىنە اسەر ەتۋى ىقتيمال.