كيىكتەر قىستايتىن جەرىن قالاي تاڭدايدى؟
استانا. قازاقپارات- كيىك - قازاق دالاسىنىڭ ءتىرى شەجىرەسى. ءسانى مەن كيەسى قاتار ورىلگەن اقبوكەندەردى امان الىپ قالۋ، ولاردى كەلەر ۇرپاققا جەتكىزۋ - ءاربىر ازاماتتىڭ قاسيەتتى پارىزى. دالانىڭ كيەلى جانۋارىن قورعاۋ ماقساتىندا ەلىمىزدە قانداي شارالار ۇيىمداستىرىلىپ جاتىر؟
بۇل تۋرالى ««24KZ» ارناسىندا ايتىلدى.
«وحوتزوو پروم» ءو ب ر م ق ك باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ايبەك ءالىپبايدىڭ ايتۋىنشا، كوكتەمگى ساناق بويىنشا قازاقستان اۋماعىندا 4 ميلليون 700 مىڭعا جۋىقتاي كيىك تۇراقتالعان. ارينە، بۇل جانۋارلاردى قورعاۋ جولىندا كوپ ءىس اتقارىلعانىن كورسەتەدى. دەگەنمەن ءالى دە قىراعىلىق كەرەك.
اقبوكەندەردى قورعاۋ جانە سانىن رەتتەۋ قالاي ءجۇرىپ جاتقانى تۋرالى ايبەك ءالىپباي بىلاي دەيدى: «ول ءۇش بولىككە بولىنەدى. ەڭ كوبى ورال پوپۋلياتسياسى 2 ميلليون 800-دەي باس بار. ەكىنشى تۇرعان بەتباقدالا پوپۋلياتسياسى. ول ورتالىق قازاقستان، وڭتۇستىك وڭىرلەردە بار. ءۇشىنشىسى 200 مىڭعا، 120 مىڭداي شاماسىندا ءۇستىرت پوپۋلياتسياسى بار».
كيىك قايدا قىستاۋى مۇمكىن؟
كيىك كوشپەلى جانۋار بولعاندىقتان، ولاردىڭ قىستايتىن جەرلەرى اۋا رايىنا، قاردىڭ قالىڭدىعىنا جانە قورەك كوزىنە تىكەلەي بايلانىستى. ەرتەدە كيىك قىستا وزبەكستاندى مەكەندەگەن دەسەدى. بيىل قىس كەلىپ قالدى كيىكتەر قاي جەردى مەكەندەۋى مۇمكىن؟
«الەمنىڭ 98-99 پايىز كيىگى قازاقستاندا شوعىرلانعان. بۇرىنعى كەزدە وزبەكستانعا وتەتىن بولسا، قازىر باستاپقى ازىق-تۇلىككە بايلانىستى، اۋا رايىنا بايلانىستى كيىكتىڭ باسىم بولىگى قازاقستاندا شوعىرلاناتىندىقتان، قىستا دا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە تۇراقتايدى. از عانا بولىگى كورشىلەس مەملەكەتتەرگە كىرىپ-شىعىپ جۇرەدى»، - دەپ پىكىر ءبىلدىردى ايبەك ءالىپباي.
كيىكتى ساقتاۋ ماقساتىندا قانداي شارالار ءجۇرىپ جاتىر؟
كيىك - قازاق دالاسىنىڭ تابيعي بايلىعى ءارى دالا ەكوجۇيەسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى. بۇگىنگى مىندەت - كيىكتى تەك كوبەيتۋ ەمەس، ونىڭ دالادا ەركىن تىرشىلىك ەتۋىنە جاعداي جاساۋ. كيىكتى امان ساقتاۋ جولىندا ەلىمىزدە تىڭعىلىقتى ءىس-شارالار جۇرگىزىلىپ جاتىر. سالا ماماندارى كۇنى-ءتۇنى قىزمەت ەتىپ ءجۇر.
«نەگىزى كيىكتى قورعايتىن ينسپەكتورلار بىزدە جۇمىس ىستەيدى. كۇن دەمەي، ءتۇن دەمەي، قىسى-جازى وسى كيىكتىڭ جانىندا بولادى. كيىكتىڭ شوعىرلانعان جەرلەرىندە جۇرەدى. قازا تاپقان ينسپەكتورلارىمىز دا بار. مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ بولعاندىقتان، ماشينامىز دا ساي. جول تالعامايتىن ماشينالارىمىز بەن قارۋىمىز دا ءبارى بار. قازىرگى ۋاقىتتا دالادا جىگىتتەرىمىز دالادا قورعاۋ جۇمىستارىن قۇقىق قورعاۋ ۇيىمدارىمەن، تابيعاتتى قورعاۋ ۇيىمدارىمەن بىرگە بىرلەسىپ جۇمىس اتقارىپ جاتىر. بۇل جۇمىس توقتامايدى» دەيدى ايبەك ءالىپباي.
«اباي جولىن» ەكىنشى رەت وقىپ جاتىرمىن
اڭگىمە بارىسىندا ايبەك ءالىپباي وي-ءورىستى كەڭەيتۋ، جان-جاقتى دامۋ ماقساتىندا كىتاپ وقۋدىڭ قاجەتتتىلىگىنە دە توقتالدى. ءوزى «اباي جولىن» ەكىنشى قايتارا وقىپ جاتىر ەكەن. «اكەمنىڭ بەرگەن تاربيەسى بويىنشا «اباي جولىن» ەكىنشى رەت قايتارا وقىپ جاتىرمىن. ابايدى وقىماعان قازاق قازاق ەمەس دەمەكشى، بۇل وتە تارتىمدى كىتاپ. قازاقتىڭ بولمىسىن كورسەتەدى»، - دەيدى ول.
24.kz
