كورەيانىڭ ايگىلى گەنەرالى قازاقستانعا كەلىپ قالاي قاراپايىم كۇزەتشى بولدى
2021 -جىلدىڭ تامىزىندا كورەيا رەسپۋبليكاسىندا ەرەكشە تاريحي وقيعا بولدى. اسكەري ۇشاقتار اۋەدە قۇرمەتتى ەسكورت جاسادى، جەردە مەملەكەت باسشىسى قارسى الدى. كورەيانىڭ اقپارات قۇرالدارى ونداعان جىل بويى كۇتكەن وسى ءساتتى كەڭىنەن كورسەتتى. ۇشاق بورتىندا التىن نەمەسە باعالى جادىگەر ەمەس، 78 جىل بۇرىن قازاقستاندا جەرلەنگەن ادامنىڭ سۇيەگى كەلە جاتتى.
ول - حون بوم دو. كورەيلەر ءۇشىن بۇل ەسىم جاي عانا اسكەري ادامنىڭ اتى ەمەس. حون بوم دو - جاپونيانىڭ وتارلىق بيلىگىنە قارسى كۇرەسكەن كورەي ۇلتتىق- ازاتتىق قوزعالىسىنىڭ ايگىلى قولباسشىسى. ال قازاقستان ءۇشىن ونىڭ تاعدىرى — ⅩⅩ عاسىرداعى ەڭ كۇردەلى تاريحي كەزەڭدەردىڭ ءبىرىن ەسكە سالاتىن وقيعا.
حون بوم دو 1868 -جىلى قازىرگى سولتۇستىك كورەيا اۋماعىندا دۇنيەگە كەلگەن. كورەيا جاپونيانىڭ وتارىنا اينالعاننان كەيىن ول قارۋلى قارسىلىق قوزعالىسىنا قوسىلىپ، پارتيزان جاساقتارىنىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ بىرىنە اينالدى. ونىڭ ءومىر جولى كەيىن رەسەيدىڭ قيىر شىعىسىمەن، ازامات سوعىسىمەن، كەڭەستىك كەزەڭمەن جانە اقىرىندا قازاقستانمەن بايلانىسىپ كەتتى.
گەنەرال حون بوم دونىڭ ءومىر جولى - تەك اسكەري ەرلىك قانا ەمەس، ادام تاڭعالارلىق تاعدىرلى بۇرىلىستارعا تولى شىنايى داستان. كەدەي شارۋا وتباسىندا تۋىپ، جاستاي جەتىم قالعان ول تاعدىردىڭ تاۋقىمەتىن ەرتە تارتتى، ءبىراق ونىڭ بويىنداعى اسقان مەرگەندىك پەن ەرجۇرەكتىك ونى جاي عانا اڭشى ەمەس، ۇلتتىق قاھارمان دەڭگەيىنە كوتەردى. جاپون باسقىنشىلارى ونىڭ اتىن ەستىگەندە زارە-قۇتى قالماي قورىققان، ويتكەنى حون بوم دو تاۋلى ايماقتىڭ گەوگرافياسىن شەبەر پايدالانىپ، تۇتقيىلدان سوققى بەرۋدىڭ تەڭدەسسىز تاكتيكاسىن مەڭگەرگەن ەدى.
سونىڭ دالەلى رەتىندە، 1920 -جىلعى ايگىلى پونگودون شايقاسىندا ونىڭ شاعىن جاساعى جاپوننىڭ زاماناۋي قارۋلانعان تۇراقتى اسكەرىن قورشاۋعا الىپ، كۇل-تالقان ەتىپ جەڭدى. جاپوندار باتىردىڭ باسى ءۇشىن سول زامانداعى وراسان زور قارجى - مىڭداعان يەنا سىياقى جاريالاپ، ونى ۇستاۋعا بارىن سالعانىمەن، «تاۋ جولبارىسى» اتانعان گەنەرال ەشقاشان قولعا تۇسپەدى.
گەنەرالدىڭ اسكەري تالانتى مەن بەدەلى ك س ر و- نىڭ ەڭ جوعارى باسشىلىعىنىڭ دا نازارىنا ىلىكتى. 1922 -جىلدىڭ باسىندا ماسكەۋدە قيىر شىعىس ريەۆوليۋتسيالىق ۇيىمدارىنىڭ سەزى وتكەندە، حون بوم دو كورەي دەلەگاتسياسىنىڭ قۇرامىندا كرەملگە ارنايى شاقىرىلدى. سول كەزدە ك س ر و باسشىسى ۆلاديمير لەنين كورەي باتىرىمەن جەكە كەزدەسىپ، ونىڭ جاپوندارعا قارسى كورسەتكەن ەرلىگىنە شىنايى ءتانتى بولدى. ۇلى قولباسشىعا قۇرمەت رەتىندە لەنين ءوز قولىمەن باتىردىڭ ەسىمى قاشالعان التىن ساعاتتى، جەكە تاپانشانى جانە قىزىل ارميانىڭ اسكەري فورماسىنا ارنالعان ارنايى باس كيىم - بۋدەنوۆكانى تارتۋ ەتتى. بۇل كەزدەسۋگە ليەۆ تروتسكي دە قاتىسىپ، گەنەرالدىڭ اسكەري بىلىكتىلىگىن جوعارى باعالاعان دەسەدى.
الايدا تاعدىردىڭ تالكەگىمەن 1937 -جىلى ستاليندىك دەپورتاتسياعا ۇشىراپ، قازاقستانعا جەر اۋدارىلعاندا، ول ءوزىنىڭ داڭقتى وتكەنىن ەشقاشان ماقتان ەتپەي، قىزىلورداداعى كورەي تەاترىندا قاراپايىم كۇزەتشى بولىپ تىپ-تىنىش ءومىر ءسۇردى. قالا تۇرعىندارى مەن تەاتر ۇجىمى وزدەرىمەن بىرگە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن بۇل قاريانىڭ كەزىندە بۇكىل ءبىر يمپەريانى تىرەستىرگەن جانە لەنيننىڭ وزىنەن سىيلىق العان ۇلى قولباسشى ەكەنىن ومىردەن وتكەننەن كەيىن عانا ءبىلىپ، تاڭعالىسقان دەسەدى.
1937 -جىلى كەڭەس وكىمەتى قيىر شىعىستاعى كورەيلەردى جاپپاي دەپورتاتسيالادى. مىڭداعان وتباسى تۋعان جەرىنەن كۇشتەپ كوشىرىلىپ، قازاقستان مەن وزبەكستانعا ورنالاستىرىلدى. كەشە عانا قيىر شىعىستا ءومىر سۇرگەن ادامدار ءبىر كۇندە قازاقستان دالاسىنا تاپ بولدى. بوتەن كليمات، بوتەن ورتا، بوتەن ءومىر. ءبىراق ولار وسىندا تامىر جايدى. قازاقستانداعى كورەي دياسپوراسىنىڭ تاريحى ءدال وسى قاسىرەتتى كەزەڭمەن تىعىز بايلانىستى.
حون بوم دو 1943 -جىلى قىزىلوردادا قايتىس بولىپ، وسى جەردە جەرلەندى. وسىلايشا كورەيانىڭ ۇلتتىق باتىرى قازاق جەرىندە ماڭگىلىك مەكەن تاپتى.
ۋاقىت ءوتتى. كەڭەس وداعى تارادى. قازاقستان تاۋەلسىز مەملەكەتكە اينالدى. كورەيا رەسپۋبليكاسى الەمدەگى ءىرى ەكونوميكالىق جانە تەحنولوگيالىق دەرجاۆالاردىڭ بىرىنە اينالدى. كورەيا تاراپى گەنەرالدىڭ سۇيەگىن ەلگە قايتارۋ ماسەلەسىن بىرنەشە رەت كوتەردى. اقىرى بۇل ماسەلە شەشىمىن تاپتى. 2021 -جىلى قازاقستان حون بوم دونىڭ سۇيەگىن كورەياعا قايتارۋعا كەلىسىم بەردى. سول جىلدىڭ تامىزىندا ونىڭ سۇيەگى سەۋلگە جەتكىزىلدى.
كورەيا پرەزيدەنتى مۋن چجە ين اۋەجايدا گەنەرالدى جەكە قارسى الدى. سۇيەك اسكەري قۇرمەتپەن قابىلدانىپ، ۇشاقتارعا قۇرمەتتى ەسكورت ۇيىمداستىرىلدى.
بۇل ءراسىمنىڭ سىرتقى سالتاناتىنىڭ ارتىندا وتە تەرەڭ تاريحي ماعىنا تۇردى — كورەيا ءوزىنىڭ ۇلتتىق باتىرىمەن 78 جىلدان كەيىن قايتا قاۋىشتى. ال سول ۇزاق جولدىڭ سوڭعى نۇكتەسى قازاقستان بولدى.
نەلىكتەن بۇل وقيعا كورەيا ءۇشىن سونشالىقتى ماڭىزدى؟
ويتكەنى ۇلتتىق جادى كەيدە وقۋلىقتاعى داتالاردان الدەقايدا كۇشتى. حون بوم دو — كورەي تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن كۇرەستىڭ سيمۆولى. ونىڭ ءومىرى كورەيانىڭ وتارلىق كەزەڭىن، ازاتتىق قوزعالىسىن، رەسەيدەگى كۇردەلى ساياسي وقيعالاردى جانە كەيىنگى كەڭەستىك تاريحتى قامتيدى. سوندىقتان ونىڭ قازاقستاندا جەرلەنۋى كورەيلەر ءۇشىن ۇمىتىلعان قابىر عانا ەمەس، تاريحتىڭ قازاقستاندا قالعان بولىگى ەدى.
قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە سول تاريحي تۇلعانىڭ سۇيەگىن كورەياعا قايتارۋعا مۇمكىندىك جاساۋى سەۋلدە ەرەكشە باعالاندى.
حون بوم دو تاريحىن كورەي دياسپوراسىنىڭ تاعدىرىنان ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى. 1937 -جىلعى دەپورتاتسيا — قازاقستان تاريحىنىڭ دا ءبىر بولىگى. قازاق جەرىنە كۇشتەپ كوشىرىلگەن كورەيلەر جاڭا ورتاعا بەيىمدەلىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىندا، عىلىمدا، بىلىمدە، وندىرىستە جانە مادەنيەتتە ەڭبەك ەتتى. بۇگىندە قازاقستانداعى كورەي قاۋىمى ەلدىڭ كوپ ەتنوستى قوعامىنىڭ اجىراماس بولىگى.
سوندىقتان قىزىلورداداعى حون بوم دو قابىرى - ءبىر ادامنىڭ عانا قابىرى ەمەس. ول قازاق جەرىنە كۇشتەپ قونىس اۋدارىلعان مىڭداعان كورەيدىڭ تاعدىرىن دا ەسكە تۇسىرەتىن تاريحي بەلگى.
حون بوم دو تۋرالى قازاقستاندا ءتۇرلى اڭگىمەلەر دە ايتىلادى. سونىڭ ءبىرى - ونىڭ قىزىلوردادا كۇرىش شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا تىكەلەي قاتىسقانى جانە قازىرگى «اقمارجان» كۇرىشىنىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلەس قوسقانى تۋرالى پىكىر. بۇل اڭگىمەنى قىزىقتى تاريحي دەرەك رەتىندە ايتۋعا بولادى، ءبىراق ونى دالەلدەنگەن فاكت رەتىندە ۇسىنۋ ءۇشىن ارحيۆتىك قۇجاتتار قاجەت. تاريحتا اسىرەلەۋ وتە وڭاي. ءبىر ادامنىڭ تاعدىرىن تۇتاس حالىقتىڭ جەتىستىگىمەن بايلانىستىرىپ جىبەرۋ دە وڭاي. ال تاريحي پۋبليتسيستيكانىڭ مىندەتى — وقيعانى اسەرلى ايتۋ عانا ەمەس، اڭىز بەن دەرەكتىڭ اراسىنداعى شەكارانى ساقتاۋ.
ءومىر شىنىبەك ۇلى
