كوكجيدە قۇمدى القابىندا مۇناي-گاز ءوندىرىسىنىڭ جەراستى سۋلارىن لاستاپ جاتقانى راس پا

ول اتالعان ماسەلەگە پارلامەنت ءماجىلىسى ەكولوگيا ماسەلەلەرى جانە تابيعاتتى پايدالانۋ كوميتەتىنىڭ «كوكجيدە قۇمدى القابىنىڭ اۋماعىنداعى گەوەكولوگيالىق جانە گيدروگەولوگيالىق زەرتتەۋلەر» تاقىرىبىنداعى وتىرىسىندا توقتالدى.

- كوكجيدە قۇمدى القابىندا زەرتتەۋلەردى ساتبايەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قولدانبالى گيدروگەولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى ورىندادى. جۇمىس ق ر سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا جاسالعان جانە Kazenergy قاۋىمداستىعى بەكىتكەن باعدارلاماعا سايكەس ورىندالدى، - دەدى مامان.

ونىڭ سوزىنشە، دالالىق زەرتتەۋلەر 2024-2025 -جىلداردا ءتورت ماۋسىم بويى جۇرگىزىلىپ، قورىتىندى ەسەپپەن اياقتالدى.

زەرتتەۋ بارىسىندا تابيعاتتىڭ بارلىق كومپونەنتىنەن - توپىراق، وسىمدىكتەر، قار، جەر ءۇستى سۋلارىنان سىناما الىندى. جەراستى سۋلارىنا مۇناي ونىمدەرى مەن اۋىر مەتالدارعا قاتىستى حيميالىق تالداۋ جاسالىندى جانە ت. ب. قاجەتتى جۇمىستار اتقارىلدى.

اككرەديتتەلگەن زەرتحانالاردا جالپى 1280 زەرتحانالىق تالداۋ ورىندالدى. ونىڭ ىشىندە جەراستى سۋلارىنىڭ 361 سىناماسى تالداندى.

- كوكجيدە القابىنداعى مۇناي-گاز ءوندىرۋ تابيعي ورتاعا ايتارلىقتاي تەحنوگەندىك ىقپال ەتىپ وتىر. جەكەلەگەن ۋچاسكەلەردە تەحنوگەندىك ميكروبەدەر قالىپتاسقان. كەي جەرلەردە قۇم جامىلعىسى، كەي جەرلەردە وسىمدىك جامىلعىسى وزگەرگەن. ءبىراق بۇل ىقپال نەگىزىنەن مۇناي كومپانيالارىنىڭ مۇناي ۋچاسكەلەرىندە، ياعني جەرگىلىكتى سيپاتقا يە. قورىتىندى باعالاۋ بويىنشا، تەحنوگەندىك وزگەرىستەرگە ۇشىراعان ۋچاسكەلەر القاپ اۋدانىنىڭ شامامەن %11- ىن الىپ جاتىر. ال قۇمنىڭ %89- ى تابيعي كۇيىنە جاقىن قالپىندا ساقتالعان، - دەدى قولدانبالى گيدروگەولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى.

ونىڭ ايتۋىنشا، مۇناي-گاز ءوندىرىسى جەراستى سۋلارىنا كەرى اسەرىن تيگىزبەگەن.

- زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە جەراستى سۋلارىنىڭ ساپاسى تومەندەمەگەنى انىقتالدى. سۋدىڭ حيميالىق قۇرامى بارلىق جەردە اۋىز سۋ رەتىندە قولدانۋ تالاپتارىنا سايكەس. ءسويتىپ، كوكجيدە القابىنىڭ بارلىق اۋماعىندا جەراستى سۋلارىنىڭ جۇيەلى تۇردە لاستانۋى، ونىڭ ىشىندە مۇناي-گاز ونىمدەرىمەن لاستانۋى انىقتالمادى. كومپانيالاردىڭ ءوندىرىس ۋچاسكەلەرىندەگى توپىراقتىڭ قۇرامىندا انىقتالعان مۇناي ونىمدەرى سول ۋچاسكەلەردەگى جەراستى سۋلارىندا انىقتالمادى. ونىڭ سەبەبى - اەراتسيا ايماعىنىڭ قالىڭ جانە تاۋ جىنىستارىنىڭ فيلتراتسيالىق كورسەتكىشتەرىنىڭ دارەجەسى تومەن بولۋى، - دەدى دۋلات قاليەۆ.

ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن اتالعان قۇمدى القاپ جونىندە تولىعىراق جازعانبىز.

كوكجيدە ماسەلەسى تالاي جىلدان بەرى كوتەرىلىپ كەلە جاتىر. وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىنان باستاپ ءىرى تۇشى جەراستى سۋ قورى رەتىندە بەلگىلەنگەن. بۇگىندە ونىڭ سۋى ءبىرقاتار ەلدى مەكەندى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن پايدالانىلىپ وتىر. بولاشاقتا باتىس قازاقستان وڭىرلەرىن اۋىز سۋمەن قامتۋدىڭ ماڭىزدى كوزدەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىر. الايدا وسى اۋماقتا مۇناي ءوندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. سوندىقتان جەراستى سۋلارىنىڭ ساپاسىن ساقتاۋ ماسەلەسى قوعامدى كوپ جىلدان بەرى الاڭداتىپ وتىر.