انتاركتيداداعى پينگۆيندەر جىلىنا 7 ميلليون تونناعا دەيىن مەتان ءبولۋى مۇمكىن
استانا. KAZINFORM - انتاركتيداداعى پينگۆيندەردىڭ ءىرى كولونيالارى اتموسفەراعا بولىنەتىن مەتاننىڭ بۇرىن ەسكەرىلمەگەن تابيعي كوزى بولۋى مۇمكىن. عالىمداردىڭ باعالاۋىنشا، بۇل قۇبىلىستىڭ اۋقىمى جىلىنا 7 ميلليون تونناعا دەيىن جەتەدى، دەپ حابارلايدى Euronews.
يسپانيانىڭ اندالۋسيا تەڭىز عىلىمدارى ينستيتۋتى (ICMAN) مەن گرانادا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى جۇرگىزگەن زەرتتەۋ انتاركتيداداعى يەكباۋلى پينگۆيندەردىڭ تىرشىلىك ارەكەتى پارنيكتىك گازداردىڭ بولىنۋىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتەتىنىن كورسەتتى.
Climate and Atmospheric Science عىلىمي جۋرنالىندا جاريالانعان زەرتتەۋگە سايكەس، وسى پينگۆيندەردىڭ ساڭعىرىعى ىدىراعان كەزدە جىل سايىن شامامەن 490 مىڭ توننا مەتان تۇزىلەدى. بۇل كورسەتكىش الەمدەگى بارلىق جاعالاۋ ماڭى مۇحيت ايماقتارىنان بولىنەتىن مەتان كولەمىمەن شامالاس.
مەتان - اتموسفەراداعى جىلۋدى ۇستاپ قالاتىن پارنيكتىك گازداردىڭ ءبىرى. ونىڭ جاھاندىق جىلىنۋعا اسەرى كومىرقىشقىل گازىنا قاراعاندا كۇشتىرەك.
بۇعان دەيىن مەتان شىعارىندىلارىنا قاتىستى زەرتتەۋلەر نەگىزىنەن قازبا وتىندى پايدالانۋ، اۋىل شارۋاشىلىعى، مال شارۋاشىلىعى جانە قالدىقتاردى وڭدەۋ سياقتى ادام ارەكەتىمەن بايلانىستى سالالارعا باعىتتالعان. الايدا جابايى جانۋارلاردىڭ ۇلكەن توپتارى دا ورگانيكالىق قالدىقتاردىڭ جينالۋى مەن ىدىراۋى ارقىلى مەتاننىڭ تابيعي كوزىنە اينالۋى مۇمكىن.
- ون مىڭداعان پينگۆين شوعىرلانعان كولونيالاردا جينالاتىن قۇس ساڭعىرىعى مەتاننىڭ وتە كوپ بولىنەتىن وشاقتارىن قالىپتاستىرادى. بۇعان دەيىن مۇنداي جەرلەردەگى شىعارىندىلار تىكەلەي ولشەنىپ، ناقتى باعالانباعان. ءبىزدىڭ زەرتتەۋىمىز وسى قۇبىلىستىڭ اۋقىمىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى، - دەدى زەرتتەۋدىڭ جەتەكشى اۆتورى، ICMAN- CSIC عىلىمي قىزمەتكەرى الەحاندرو رومان.
عالىمدار زەرتتەۋ بارىسىندا وڭتۇستىك شەتلاند ارالدارىنا كىرەتىن دەسەپشەن ارالىنداعى پينگۆيندەردىڭ ەكى ءىرى كولونياسىندا گاز كولەمىن تىكەلەي ولشەگەن.
سونىمەن قاتار ارنايى وپتيكالىق داتچيكتەر ورناتىلعان درونداردىڭ كومەگىمەن قۇس ساڭعىرىعى جينالعان اۋماقتاردىڭ كارتاسى جاسالىپ، پينگۆيندەردىڭ سانى ەسەپتەلگەن.
زەرتتەۋشىلەردىڭ پىكىرىنشە، ەگەر بۇل كورسەتكىشتەر انتاركتيداداعى پينگۆيندەر مەكەندەيتىن بارلىق قۇرلىق اۋماعىنا قولدانىلسا، مەتان شىعارىندىلارىنىڭ كولەمى بىرنەشە ميلليون تونناعا جەتۋى مۇمكىن.
- ءبىزدىڭ باعالاۋىمىزشا، بۇل كولەم جىلىنا شامامەن 7 ميلليون توننا مەتانعا دەيىن جەتۋى ىقتيمال. مۇنداي كورسەتكىش جانۋارلار تىرشىلىگىمەن بايلانىستى باسقا دا ءىرى تابيعي مەتان كوزدەرىنىڭ، ماسەلەن، تەرميتتەردىڭ جاھاندىق شىعارىندىلارىمەن شامالاس، - دەدى DICHOSO جوباسىنىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى ەمما ۋەرتاس.
زەرتتەۋ اۆتورلارى پينگۆيندەر كولونيالارىنان بولىنەتىن مەتاندى پارنيكتىك گازداردىڭ الەمدىك ەسەبىنە ەنگىزۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى.
سونداي-اق ولار كليماتتىڭ وزگەرۋى پينگۆيندەر سانىنا جانە ولاردىڭ ساڭعىرىعىن ىدىراتاتىن توپىراق ميكروورگانيزمدەرىنە قالاي اسەر ەتەتىنىن قوسىمشا زەرتتەۋدى ۇسىنادى.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل قۇبىلىستى تەرەڭىرەك ءتۇسىنۋ انتاركتيدانىڭ جاھاندىق كليمات جۇيەسىندەگى ءرولىن دالىرەك باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن عالىمدار كليماتتىڭ وزگەرۋى مەن مۇحيتتاعى ازىق قورىنىڭ ازايۋى سالدارىنان انتاركتيكاداعى پينگۆيندەر سانى كەمىپ بارا جاتقانىن ەسكەرتكەن بولاتىن.
