استىقتى تەرەڭ وڭدەيتىن زاۋىتتار ىسكە قوسىلادى

مەملەكەت باسشىسى وسىنداي ستراتەگيالىق مىندەت قويدى. سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ءوندىرىسىن 2 ەسە ارتتىرۋدى تاپسىردى. اسىرەسە استىقتى تەرەڭ وڭدەۋدى دامىتۋ قاجەت. بۇل مەجەگە قالاي جەتەمىز؟

استىقتى تەرەڭ وڭدەيتىن زاۋىتتار ىسكە قوسىلادى

 ەلدە جىل سايىن 510 مىڭ توننادان استام استىق تەرەڭ وڭدەلەدى. نەگىزگى مىندەتتى ءۇش كاسىپورىن اتقارىپ وتىر. ولار بىلتىر 152 مىڭ توننا كراحمال ونىمدەرىن ءوندىردى. ۇكىمەت كورسەتكىشتى ەسەلەۋگە بەيىل. بۇل ءۇشىن 2028 -جىلعا قاراي 4,8 ميلليون توننا استىق وڭدەيتىن 5 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسادى. جالپى قۇنى 2,6 ميلليارد دوللار.

جىكتەر بولساق، قوستاناي وبلىسىندا جىلىنا 415 مىڭ توننا بيداي وڭدەيتىن زاۋىت سالىنادى. تۇركىستان جانە جامبىل وبلىستارىندا جۇگەرىنى قايتا وڭدەيتىن كاسىپورىندار بوي كوتەرەدى. سونداي-اق اقمولا وبلىسى مەن ەلوردادا كراحمال، گليۋتەن، بيوەتانول جانە امينقىشقىلدارىنىڭ ءوندىرىسى ىسكە قوسىلادى. بۇل ارقىلى اگروونەركاسىپ كەشەنىن شيكىزاتتىق مودەلدەن جوعارى قوسىلعان قۇنى بار باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم وندىرۋگە كوشىرۋ جولعا قويىلماق.

ايداربەك ساپاروۆ، ق ر اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى:

 - اتالعان زاۋىتتار نارىقتان شامامەن 2,5 ميلليون توننا استىق الادى. بۇل فەرمەرلەر ءۇشىن ۇلكەن قولداۋ. ويتكەنى تۇراقتى ىشكى سۇرانىس پايدا بولادى. ءبىز جاي عانا استىق ساتپايمىز، ءبىراق قوسىمشا قۇنى بار دايىن ءونىمدى الامىز. بۇل جۇمىس ورىندارى دا، ەكونوميكا ءۇشىن دە ءتيىمدى.

 ەكسپورتتىق نارىق كەڭەيەدى

 ال تەرەڭ وڭدەلگەن استىق ونىمدەرىن ا ق ش، ەۋروپا ەلدەرى، قىتاي، ءۇندىستان، ت م د، تاياۋ شىعىس پەن افريكا نارىقتارىنا شىعارۋ كوزدەلەدى. بۇل جاي ءسوز ەمەس. مەملەكەت باسشىسى ءوندىرىستى ارتتىرىپ قانا قويماي، دايىن ءونىمدى ەكسپورتتاۋدى دا مىندەتتەدى. جوسپار بويىنشا 2036 -جىلعا قاراي تەرەڭ وڭدەلگەن استىق ونىمدەرىن ءوندىرۋ جانە جەتكىزۋ بويىنشا الدىڭعى ون ەلدىڭ قاتارىنا ەنەمىز. دەمەك ەڭبەك ونىمدىلىگىن دە ارتتىرۋ ماڭىزدى.

 جوعارىدا مىسال ەتكەن جاڭا كاسىپورىنداردا 3 مىڭنان اسا جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارى بار. قازىر وتاندىق بيدايدان گليۋتەن مەن كراحمال شىعاراتىن كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى دايىن ءونىمدى ا ق ش- قا ەكسپورتتاپ وتىر. ايتكەنمەن، مۇندا ءونىم تاسىمالداۋ قيىنداعان. سەبەبى كەدەندىك باج سالىعى ءوستى.

اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى وندىرۋشىلەردىڭ جاپونيامەن كەلىسىمگە كەلگەنىن حابارلادى. ەكسپورت كولەمىن جىلىنا 2000 تونناعا جەتكىزۋ قاجەت. بيىل تەرەڭ وڭدەلگەن بيدايدىڭ العاشقى پارتياسى ساۋد ارابياسىنا دا جەتكىزىلدى. ەندى قىتاي نارىعىنا بيوەتانول تاسىمالداۋ مىندەتى تۇر.

 ەلدە ديىرمەندەر سانى ازايىپ بارادى

 استىقتى تەرەڭ وڭدەۋ بويىنشا كەشەندى جوسپاردى جەتىلدىرۋ كەرەك. قۇزىرلى قاۋىمداستىق وسىنى ۇسىنادى. ازىرگە وتاندىق بيدايدىڭ جارتىسىنا جۋىعى وزگە ەلدەرگە جونەلتىلەدى. ال بۇل ەلدەر ءبىزدىڭ شيكىزاتتى وڭدەپ، قايتا ەكسپورتتايدى. سوندىقتان شيكىزاتتان كورى ءوندىرىس جانە تەرەڭ وڭدەۋگە كوشۋ مىندەت. بۇعان ەلدە ديىرمەندەردىڭ ازايىپ كەتۋى دە ءبىر مىسال.

قازىبەك الىشيەۆ، ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:

- نەبارى 9 ميلليون توننا عانا ءونىم شىعارۋ مۇمكىندىگى بار. قازىر 30 پايىزدان ءسال اساتىن مۇمكىندىگىنشە جۇمىس جاساپ تۇر. بۇعان باستى ءبىر سەبەپ قارجى جەتىسپەۋدە. اينالىم قاراجاتى جەتكىلىكتى بولعاندا، ولار تولىق قۋاتتا جۇمىس جاساۋىنا مۇمكىندىك بولادى. ەكىنشىدەن، ەكسپورتقا شىعارۋ ەلدەردىڭ كەڭىستىگىن ۇلعايتۋ. 18 مەملەكەتكە شىعارامىز. قىرعىزستان مەن قىتاي. قىتايعا مالعا بەرەتىن ۇن قوسپاسىن دا شىعارىپ جاتىر. بۇل دا جاڭا ءونىم بولىپ ەسەپتەلەدى. وسىنداي ونىمدەردى ۇلعايتساق، ەكسپورتتىق الەۋەتىمىز كوبەيەدى. ال ەندى شيكىزات رەتىندەگى ەكسپورتقا شەكتەۋ قوياتىن بولساق، وندا ءبىزدىڭ 100 مىڭنان استام شارۋالاردىڭ مۇددەسىنە كەرى اسەر تيگىزەمىز.

 وتاندىق ۇنعا سۇرانىس ارتتى

 استىق وداعىنىڭ مالىمەتى بويىنشا، قىركۇيەك-جەلتوقسان ارالىعىندا ەلىمىز 754 مىڭ توننا بيداي ۇنىن ەكسپورتتادى. بۇل الدىڭعى ماۋسىمنان 2 پايىز كوپ. ماسەلەن، قىرعىزستانعا 2 ەسە كوپ اق ءونىمدى جەتكىزدىك. بۇل شامامەن 36 مىڭ توننا. ال تۇرىكمەنستان 3 ەسە كوپ، ياعني 38 مىڭ توننادان اسا ءونىم الدى. ءبىر عانا جەلتوقسان ايىندا ە ا ە و ەلدەرىن ساناماعاندا، سىرتقى نارىققا 200 مىڭ تونناعا جۋىق ءونىم ساتتىق.

يمپورتتاۋشىلاردىڭ ءبارى قازاقستاندىق ۇندى كوبىرەك الۋعا نيەت بىلدىرگەن. وسىلايشا، تاجىكستانعا 7 جارىم مىڭ، وزبەكستانعا 36، تۇركىمەنستانعا 16، اۋعانستانعا 134 مىڭ توننا ۇن جىبەردىك. قىتاي دا وتاندىق ۇنىمىزدى تۇتىنادى. مۇندا باياعىشا 1,6 مىڭ تونناسىن جەتكىزدىك.

جەمدىك ۇنعا سۇرانىس بار

 جالپى كەيىنگى جىلدارى سىرتقى نارىقتاردان جەمدىك ۇنعا دا سۇرانىس ارتتى. وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەك-جەلتوقسان ايلارىندا 1,19 ميلليون تونناسىن ەكسپورتتادىق. بۇل ەكى جارىم ەسە كوپ. ءونىمنىڭ 99 پايىزى قىتايعا كەتتى. الايدا، ءوندىرىس ءۇشىن شيكىزات تاپشى. جەتپەگەنىن رەسەيدەن الامىز. ەلىمىز استىقتى تاسىمالداۋ شىعىنىن سۋبسيديالاپ كەلەدى. بۇل ۇدەرىس بيىل دا جالعاسادى. قىركۇيەكتىڭ بىرىنە دەيىن بارلىق ەكسپورتتاۋشى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ شاراپاتىن كورەدى. بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا دەپۋتاتتار ۇن وندىرۋشىلەرگە دە، استىق وندىرۋشىلەرگە دە، بىردەي جاعداي جاسالعانىن، ياعني لوگيستيكالىق شىعىندارىن سۋبسيديالاۋ، اينالىم قاراجاتىنا قارجى بەرۋ سياقتى كومەك بارىن جەتكىزدى. ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى سۋبسيديالاۋ دا جولعا قويىلعان.

24.kz