ماجارستاننىڭ 20 جىل بيلىكتە بولعان وربان ۇكىمەتىنە قاتىستى جەمقورلىق دەرەكتەرى تەكسەرىلىپ جاتىر
استانا. KAZINFORM -ماجارستاننىڭ جاڭا بيلىگى بۇرىنعى پرەمەر-مينيستر ۆيكتور وربان ۇكىمەتىنىڭ مۇشەلەرىن جەمقورلىق جانە ەكونوميكالىق قىلمىستارعا قاتىسى بار دەپ كۇدىكتەنىپ وتىر. بۇل تۋرالى تاسس اگەنتتىگى جازدى.
بۇل جونىندە ماجارستان پرەمەر-ءمينيسترى پەتەر ماديار ەل پارلامەنتىندە سويلەگەن سوزىندە مالىمدەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا، ۇكىمەت اۋىسقالى بەرى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا مەملەكەت قارجىسىن پايدالانۋعا قاتىستى 64 ءىس بويىنشا ارىز تۇسكەن. ولاردىڭ جالپى سوماسى 4 تريلليون فورينتتەن اسادى (شامامەن 5,38 تريلليون تەڭگە). قازىردىڭ وزىندە 24 ءىس بويىنشا تەرگەۋ باستالعان، قالعاندارى بويىنشا تەكسەرۋ جالعاسىپ جاتىر.
اتاپ ايتقاندا، اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى دامىتۋ باعدارلامالارىنا، ەلەكتروندى جەر كاداسترىن قۇرۋعا، جەدەل جاردەم كولىكتەرى مەن پاندەميا كەزىندە وكپەنى جاساندى جەلدەتۋ اپپاراتتارىن ساتىپ الۋعا بولىنگەن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ زاڭسىز جۇمسالعانى تەكسەرىلىپ جاتىر.
بۇدان بولەك، مىسىرعا ارنالعان تەمىرجول ۆاگوندارىن جاساۋ، اۆتوموبيل جولدارىن كونسەسسياعا بەرۋ جانە بۇرىنعى بيلىكتىڭ تاپسىرىسى بويىنشا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن باقىلاۋ جوبالارى دا تەكسەرىلىپ جاتىر.
ەسكە سالايىق، بۇعان دەيىن پەتەر ماديار ماجارستاننىڭ جاڭا پرەمەر-ءمينيسترى بولعانىن حابارلاعان ەدىك.
ۆيكتور وربان ماجارستاننىڭ پرەمەر-ءمينيسترى قىزمەتىندە جالپى ەسەپپەن 20 جىلعا جۋىق (19 جىل 10 اي) وتىردى. ول بۇل لاۋازىمدى ەكى كەزەڭدە اتقاردى:
• ءبىرىنشى كەزەڭ (4 جىل). 1998 -جىلعى 6 -شىلدەدەن 2002 -جىلعى 27 -مامىرعا دەيىن.
• ەكىنشى كەزەڭ (16 جىل). 2010 -جىلعى 29-مامىردان 2026 -جىلعى 9 -مامىرعا دەيىن.
وسىلايشا، ۆيكتور وربان ماجارستان تاريحىنداعى ەڭ ۇزاق بيلىك قۇرعان ۇكىمەت باسشىسى اتاندى. بيلىكتەن كەتكەننەن كەيىن، 2026 -جىلعى ماۋسىمدا ەل پارلامەنتى پرەمەر-ءمينيستردىڭ وكىلەتتىك مەرزىمىن 8 جىلمەن (ەكى مەرزىممەن) شەكتەيتىن كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋ قابىلدادى.
تاريحي جانە ساياسي سەبەپتەرگە بايلانىستى ماجارستاننىڭ تۇركى الەمىمەن بايلانىسى وتە تىعىز. ونىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى مىنالار:
• تىلدىك تۋىستىق. ماجار (ۆەنگر) ءتىلى تۇركى تىلدەرىنە ەمەس، ورال تىلدەرى وتباسىنىڭ فين- ۋگور تارماعىنا جاتادى (وعان فين جانە ەستون تىلدەرى جاقىن). الايدا ەجەلگى داۋىردە تۇركى تايپالارىمەن كورشىلەس ءومىر سۇرگەندىكتەن، ماجار تىلىندە جۇزدەگەن كونە تۇركى سوزدەرى ساقتالعان.
• تاريحي تامىرلارى. ماجارلاردىڭ اتا-بابالارى ورال تاۋلارى مەن ەدىل بويىنان، ياعني ۇلى دالادان قونىس اۋدارعان. ولار عاسىرلار بويى عۇندارمەن، حازارلارمەن، بۇلعارلارمەن جانە قىپشاقتارمەن (ماجارشا كۋندارمەن) ارالاس-قۇرالاس ءومىر ءسۇرىپ، ورتاق مادەنيەت قالىپتاستىرعان. ءتىپتى 13-عاسىردا موڭعول شاپقىنشىلىعىنان قاشقان قىپشاقتاردىڭ ۇلكەن بولىگى ماجارستانعا قونىستانىپ، جەرگىلىكتى حالىققا ءسىڭىسىپ كەتكەن.
2018 -جىلدان باستاپ ماجارستان تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىندا (ت م ۇ) باقىلاۋشى مارتەبەسىنە يە. ەل ۇكىمەتى وزدەرىنىڭ شىعىستىق تامىرلارىن مويىنداپ، قازاقستان جانە باسقا دا تۇركىتىلدەس ەلدەرمەن مادەني، ەكونوميكالىق بايلانىستاردى بەلسەندى دامىتىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار، ماجارستاندا ەكى جىل سايىن ۇلى دالا حالىقتارىنىڭ باسىن قوساتىن ۇلكەن «قۇرىلتاي» ەتنومادەني فەستيۆالى وتكىزىلەدى.
ەكونوميكالىق سالماعى
ماجارستان جوعارى تابىستى، ەكسپورتقا باعىتتالعان يندۋستريالىق- اگرارلىق ەكونوميكاعا يە.
جالپى ىشكى ءونىمى حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ (IMF) دەرەكتەرى بويىنشا، 2026 -جىلى شامامەن 266- 271 ميلليارد ا ق ش دوللارىن قۇرايدى. بۇل كورسەتكىش بويىنشا ماجارستان الەمدەگى ەڭ ءىرى ەكونوميكالار رەيتينگىندە 55-ورىننىڭ ماڭايىندا تۇر.
ەلدە ەۋروپالىق ءىرى اۆتوكولىك زاۋىتتارى (Audi, Mercedes-Benz, BMW، Suzuki)، ەلەكترونيكا جانە فارماتسيەۆتيكا ءوندىرىسى شوعىرلانعان.
ترانزيتتىك ءرولى. ەۋروپانىڭ ءدال ورتالىعىندا ورنالاسقاندىقتان، ماجارستان ازيا (سونىڭ ىشىندە قىتاي مەن قازاقستان) تاۋارلارىن ەۋروپا نارىعىنا جەتكىزەتىن ماڭىزدى لوگيستيكالىق حاب سانالادى.
ساياسي سالماعى
ماجارستاننىڭ جاھاندىق ىقپالى ونىڭ ءىرى حالىقارالىق بلوكتارعا مۇشەلىگىمەن جانە ايماقتىق ديپلوماتياسىمەن ايقىندالادى.
• ەۋروپالىق وداق پەن ناتو- داعى ورنى. ەل 1999 -جىلدان بەرى ناتو، ال 2004 -جىلدان بەرى ەۋروپالىق وداق (ە و) مۇشەسى. ە و- دا شەشىمدەر كوبىنە ورتاق كەلىسىممەن (كونسەنسۋسپەن) قابىلداناتىندىقتان، ماجارستاننىڭ ۆەتو قۇقىعى ارقىلى جالپى ەۋروپالىق ساياساتقا ىقپال ەتۋ تەتىگى بار.
• ايماقتىق ىقپالى. ماجارستان ورتالىق ەۋروپاداعى «ۆيشەگراد توبىنىڭ» (پولشا، چەحيا، سلوۆاكيا، ماجارستان) بەلسەندى مۇشەسى. سونىمەن قاتار، تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنداعى باقىلاۋشى مارتەبەسى ارقىلى ەۋروپا مەن تۇركى الەمى اراسىنداعى ديپلوماتيالىق كوپىر ءرولىن اتقارادى.