احي» ەمەس، «باۋىرىم»، «يفتار» ەمەس، «اۋىزاشار»: ق م د ب قازاقشا سويلەۋگە شاقىردى

باسقارمانىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە، وسى اپتادا مەملەكەت باسشىسى حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ 10- قۇرىلتايىندا قازاق ءتىلىنىڭ دامۋى تۋرالى ماڭىزدى ويلار ايتتى. سونىڭ ىشىندە دىنگە قاتىستى كونە سوزدەرىمىزدىڭ ورنىنا اراب سوزدەرىن ءجيى قولدانۋ ماسەلەسىنە دە توقتالعان بولاتىن. وسى ورايدا قۇلشىلىقتاعى ءتىلدىڭ ورنى مەن كۇندەلىكتى ءسوز قولدانىسىنىڭ اراجىگىن بايىپپەن ءتۇسىنۋ ماڭىزدى.

— قۇران اياتتارىنىڭ، نامازدا وقىلاتىن دۇعالار مەن زىكىرلەردىڭ اراب تىلىندە ايتىلۋىنىڭ وزىندىك ءمانى بار. انا ءتىلىمىزدى ارداقتاي وتىرىپ، قۇلشىلىق سوزدەرىنىڭ دە ورنىن ەسكەرگەنىمىز ءجون. ال كۇندەلىكتى قارىم- قاتىناستا ويىمىزدى قازاق تىلىندە جاتىق ءارى تۇسىنىكتى جەتكىزىپ، تىلىمىزدە قالىپتاسقان سوزدەر مەن ۇعىمداردى ورنىمەن قولدانۋ — انا تىلىمىزگە دەگەن قۇرمەتتىڭ كورىنىسى. ماسەلەن، «يفتار» مەن «سۋحۋر» ۇعىمدارىنىڭ تىلىمىزدە بۇرىننان قالىپتاسقان «اۋىزاشار»، «سارەسى» دەگەن اتاۋلارى بار. بۇل سوزدەر حالقىمىزدىڭ ورازا ۇستاۋ داستۇرىمەن بىتە قايناسقان. «اۋىزاشارعا كەلىڭىز»، «سارەسىگە تۇرايىق» دەگەن سوزدەر ۇلكەنگە دە، كىشىگە دە تۇسىنىكتى. وسىنداي قالىپتاسقان اتاۋلاردى قولدانۋ ارقىلى ءدىني ءداستۇرىمىزدى دە، تىلدىك مۇرامىزدى دا جالعاستىرامىز، — دەپ اتاپ ءوتتى ۆەدومستۆو وكىلدەرى.

ولاردىڭ سوزىنشە، بەس ۋاقىت نامازدىڭ «تاڭ»، «بەسىن»، «ەكىنتى»، «اقشام»، «قۇپتان» دەگەن اتاۋلارى دا حالقىمىزدىڭ ءدىني ومىرىندە ابدەن ورنىققان. كۇندەلىكتى اڭگىمەدە، ۋاعىزدا جانە ناماز كەستەلەرىندە وسى اتاۋلاردى قولدانۋ كوپشىلىككە تۇسىنىكتى ءارى ءتىلىمىزدىڭ قالىپتاسقان داستۇرىنە ساي كەلەدى.

— سول سياقتى كەيبىر ازاماتتاردىڭ ءوزارا «احي»، «ۋحتي»، «ابلا»، «ابي»، «برات» جانە «سەسترا» دەپ تىلدەسۋى ءجيى كەزدەسەدى. ءبىزدىڭ پىكىرىمىزشە، مۇندايدا ءوز تىلىمىزدەگى «باۋىرىم»، «اعام»، «ءىنىم»، «اپكەم»، «اپام»، «قارىنداسىم» دەگەن سوزدەردى قولدانعان ابزال. بۇل سوزدەر جاقىندىق پەن قۇرمەتتى ءبىلدىرىپ قانا قويماي، حالقىمىزدىڭ ۇلكەنگە ىزەت، كىشىگە قامقورلىق تانىتاتىن سىيلاستىق ءداستۇرىن دە ساقتايدى. دانا بابالارىمىز يماندىلىق تاربيەسىن انا تىلىندە ۇرپاعىنا جەتكىزە ءبىلدى. «اماناتقا قيانات جاساما»، «كىسى اقىسىن جەمە»، «وبال بولادى»، «ساۋاپ بولادى» دەگەن سوزدەرمەن ادالدىققا، جاۋاپكەرشىلىككە، جاناشىرلىققا باۋلىدى. وسى رۋحاني مۇرانى بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ساناسىنا ءسىڭىرۋ ءۇشىن ونىڭ ءمانىن اشىپ، كۇندەلىكتى ومىرمەن بايلانىستىرا ءتۇسىندىرۋىمىز قاجەت، — دەپ تۇيىندەدى قازاقستان مۇسىلماندىر ءدىني باسقارماسى.

بۇدان بۇرىن الماتى وبلىسىندا شاكىرتتەرىن ۇرعان ۇستازدى ق م د ب جۇمىستان شىعارعانىن جازعانبىز.