ا ق ش تالاپتارىن ورىنداسا، يران ورمۋز بۇعازىن ەكى كۇندە اشۋعا دايىن

استانا. KAZINFORM - يران دۇيسەنبى كۇنى ا ق ش ءوز تالاپتارىن ورىنداعان جاعدايدا ورمۋز بۇعازىن قايتا اشىپ، ديپلوماتيالىق كەلىسسوزدەردى ەكى كۇن ىشىندە جاڭعىرتۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

АҚШ талаптарын орындаса, Иран Ормуз бұғазын екі күнде ашуға дайын
Фото: Синьхуа

بۇل مالىمدەمە ۆاشينگتون مەن تەگەران اراسىندا اسكەري شيەلەنىستىڭ قايتا ءورشۋى مۇمكىن ەكەنى تۋرالى ەسكەرتۋلەر الماسىپ جاتقان تۇستا جاسالدى، دەپ حابارلايدى شينحۋا.

يران سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ وكىلى ەسمايل باگاي تەگەران قىركۇيەك ايىندا ۇسىنعان 7 كۇندىك جوسپاردى ىسكە اسىرۋ مەرزىمىن ەكى كۇنگە دەيىن قىسقارتقانىن ايتتى.

— ەگەر يراننىڭ تالاپتارى ورىندالسا، ورمۋز بۇعازىنداعى قاۋىپسىزدىكتى قالپىنا كەلتىرىپ، قىسقا مەرزىمدە كەلىسسوزدەردى باستاۋعا مۇمكىندىك تۋادى، — دەدى ول.

سونىمەن قاتار بۇل ماسەلە بويىنشا بۇدان ارعى قادامدار ا ق ش تاراپىنىڭ شەشىمىنە بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

يران پرەزيدەنتى ماسۋد پەزەشكيان تاياۋدا اكىمشىلىگى بارلىق ماسەلەنى ديالوگ ارقىلى شەشۋگە دايىن ەكەنىن مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەلدىڭ جوعارعى كوشباسشىسى مودجتابا حامەنەي ۇكىمەتكە ديپلوماتيالىق جولمەن شەشىم ىزدەۋگە بەلگىلى ءبىر وكىلەتتىك بەرگەن.

پرەزيدەنت سوعىستىڭ ەشكىمگە پايدا اكەلمەيتىنىن ايتىپ، «جاۋلار» يراندى بەرىلۋگە ماجبۇرلەي المايتىنىن جەتكىزدى.

ال يراننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەيەد ابباس اراگچي كاتار مەن پاكىستاننىڭ ارااعايىندىعىمەن جۇرگىزىلىپ جاتقان كونسۋلتاتسيالار «وتە قارقىندى» سيپات العانىن حابارلادى. ونىڭ سوزىنشە، تاراپتار دەلەگاتسيالاردىڭ ءجيى ساپارلارى، تەلەفون ارقىلى سويلەسۋلەر جانە حابار الماسۋ ارقىلى بايلانىس ورناتىپ وتىر.

اراگچي يراننىڭ ديپلوماتيالىق كەلىسسوزدەرگە دە، قورعانىس شارالارىنا دا دايىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ۆاشينگتون تاراپىنان اسكەري ارەكەتتەر ودان ءارى كۇشەيسە، تەگەراننىڭ جاۋابى بۇرىنعىدان دا قاتاڭ بولاتىنىن ەسكەرتتى.

ۆاشينگتوننان يرانعا قاتىستى قاراما-قايشى مالىمدەمەلەر ءتۇسىپ جاتىر. حابارلارعا قاراعاندا، بەيسەنبى كۇنى تەگەران ا ق ش ۆيتسە- پرەزيدەنتى دجەي دي ۆەنستەن حات العان. ول حاتتى دونالد ترامپتىڭ تاپسىرماسىمەن جولداپ، بەيبىت كەلىسسوزدەردى قايتا باستاۋعا شاقىرعان. يران بيلىگى ۆاشينگتون ۇستانىمىنداعى مۇنداي وزگەرىستى «جاقسى بەلگى» دەپ باعالادى.

الايدا جەكسەنبى كۇنى ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ يرانعا قارسى اسكەري ارەكەتتەردى بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتا قايتا باستاۋ مۇمكىندىگىن جوققا شىعارمادى. ايوۆاداعى سايلاۋالدى جيىندا ول ۆاشينگتوننىڭ ءتۇپتىڭ تۇبىندە يرانعا قارسى تۇرۋىنا تۋرا كەلەتىنىن ايتتى.

سونداي-اق سەنبى كۇنى يزرايل پرەمەر-ءمينيسترى بينيامين نەتانياحۋ تەلەفون ارقىلى سويلەسكەندە ترامپتى ارالىق سايلاۋدان كەيىن يرانعا بىردەن سوققى جاساۋعا شاقىرعانى حابارلاندى. Axios باسىلىمىنىڭ مالىمەتىنشە، ترامپ كەلىسسوزدەردى جالعاستىرۋدى ءجون كورگەن. بۇل نەتانياحۋدىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋعىزعان.

دۇيسەنبى كۇنى ترامپ تەگەراننىڭ ۆاشينگتونمەن كەلىسىم جاساسقىسى كەلەتىنىن جانە وعان قول جەتكىزۋگە بولاتىنىن ايتتى.

— ولار كەلىسىم جاساعىسى كەلەدى، بۇل جۇزەگە اسۋى مۇمكىن، — دەدى ا ق ش پرەزيدەنتى.

ديپلوماتيالىق كەلىسسوزدەرمەن قاتار، ايماقتاعى اسكەري دايىندىق تا كۇشەيىپ كەلەدى. يراننىڭ جوعارى لاۋازىمدى اسكەري قولباسشىلارىنىڭ ءبىرى دۇيسەنبى كۇنى ەلدى قورعاۋ قاجەت بولعان جاعدايدا 30 ميلليوننان استام يراندىقتىڭ جالپى اسكەري دايىندىقتان ءوتىپ جاتقانىن مالىمدەدى.

بۇل مالىمدەمە يراننىڭ جوعارعى كوشباسشىسى مودجتابا حامەنەيدىڭ سەنبىدەگى تاپسىرماسىنان كەيىن جاسالدى. ول جوعارى اسكەري قولباسشىلارعا «جاۋلار» تاراپىنان تونگەن كەز كەلگەن قاۋىپكە، ونىڭ سيپاتى مەن اۋقىمىنا قاراماستان، گەوگرافيالىق شەكتەۋسىز «دەرەۋ ءارى ءتيىمدى» جاۋاپ بەرۋدى تاپسىرعان.

ال wall Street Journal باسىلىمىنىڭ حابارلاۋىنشا، بەيسەنبى كۇنى ا ق ش- تىڭ جوعارى لاۋازىمدى اسكەري قىزمەتكەرلەرى ترامپقا يرانعا قاتىستى ىقتيمال ارەكەتتەردىڭ بىرنەشە نۇسقاسىن تانىستىرعان. سونىمەن قاتار ا ق ش پارسى شىعاناعىنداعى ءبىرقاتار ەلدى ارالىق سايلاۋدان كەيىن يرانعا قارسى قىسقا مەرزىمدى، ءبىراق قارقىندى اسكەري وپەراتسياعا دايىندالۋعا شاقىرعانى ايتىلدى.

ورمۋز بۇعازىنداعى جاعداي دا كۇردەلەنە ءتۇستى. دۇيسەنبى كۇنى يران ارمياسىنىڭ اسكەري-تەڭىز كۇشتەرى بەلگىلەنگەن ءتارتىپتى بۇزعان تانكەر بۇعازدىڭ شىعىسىنداعى تىيىم سالىنعان ايماقتا تەڭىز مينالارىنا سوعىلىپ، ورتەنگەنىن حابارلادى. اسكەري كۇشتەردىڭ مالىمەتىنشە، كەمە ناۆيگاتسيالىق جۇيەلەرىن ءوشىرىپ تاستاعان.

بۇدان بولەك، يسلام ريەۆوليۋتسياسى ساقشىلارى كورپۋسىنىڭ اسكەري-تەڭىز كۇشتەرى سوڭعى توعىز كۇندە بۇعازدا 11 مۇناي تانكەرى ورتەنگەنىن نەمەسە سۋعا باتقانىن مالىمدەدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل وقيعالار 25- قازاندا ا ق ش ورتالىق قولباسشىلىعىنىڭ (CENTCOM) قولباسشىسى برەد كۋپەردىڭ بۇعازعا جاساعان ساپارىنان كەيىن بولعان.

بۇعان دەيىن ا ق ش پەن يران كەلىسسوزدەرىندە ىلگەرىلەۋشىلىك بايقالعانى تۋرالى جازعان بولاتىنبىز.