ا ق ش پەن قىتايدىڭ سالەمى ءتۇزۋ، ساۋداسى قىزۋ

 مۇنى ايتىپ وتىرعان سەبەبىمىز، ەكى الىپ كورەر كوزگە ءبىر-بىرىمەن اڭدىسىپ، ءبىرى-ءبىرىن الىپ تا، شالىپ تا جاتقانداي كورىنگەنمەن، بىلايعى ۋاقىتتا سالەمى ءتۇزۋ، ساۋداسى قىزۋ. قىتاي قۇراما شتاتتاردان Panamax سوياسىنىڭ شامامەن 10 پارتياسىن ساتىپ الدى. بۇل دەگەنىمىز - 650 مىڭ توننا. ەكى ەل سويا ساۋداسىن جانداندىرۋ جايىندا بىلتىر پۋساندا كەلىسكەن.

بەيجىڭ ۆاشينگتوننان 2026-2027 -جىلى 25 ميلليون توننا تاۋار ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازىردىڭ وزىندە جارتىسىنان كوبىن، ياعني 13,7 ميلليون توننا داقىلدى ساتىپ العان. الايدا دونالد ترامپ پەن شي جينپيڭنڭ قىركۇيەكتەگى كەزدەسۋىنەن كەيىن تاپسىرىستار ۋاقىتشا توقتاپ قالدى. ويتكەنى قىتايداعى ۇلتتىق مەرەكەلەر كەزىندە سۇرانىس تومەندەپ كەتتى. جالپى ەكى ەل بۇل سالادا ءبىر-بىرىنە تاۋەلدى. ويتكەنى ا ق ش - سويانىڭ ءىرى ەكسپورتتاۋشىسى. ال قىتاي، كەرىسىنشە، بۇل داقىلدى كوپتەپ يمپورتتايدى. سوندىقتان قوس دەرجاۆا اراسىنداعى الىس-بەرىس ەكى ەل نارىعىمەن شەكتەلمەي، مايلى داقىلداردى ساۋدالايتىن برازيليا، ارگەنتينا سياقتى وزگە دە مەملەكەتتەردەگى باعاعا اسەر ەتەدى. سول سەبەپتى ترەيدەرلەر «ەگىن كولەمى عانا ەمەس، قىتايدىڭ داقىلدى قايدان جانە قانداي باعامەن ساتىپ الاتىنى ماڭىزدى» دەيدى.

روزا ۆانگ، Shanghai JC Intelligence ساراپشىسى:

- قىتاي سويا بۇرشاقتارىن ساتىپ الۋدى قايتا باستادى. ەندى نارىق بەيجىڭنىڭ سۇرانىسى مەن ا ق ش- تاعى جاڭا ءونىم كولەمىن تەڭەستىردى. سوندىقتان باعا تۇراقتى بولىپ قالادى.

 دەگەنمەن قازىر مايلى داقىلداردى ءوسىرىپ، شيكىزات كۇيىندە ساتۋدان گورى نارىققا دايىن ءونىم شىعارۋدىڭ ماڭىزى ارتىپ كەلەدى. بۇل ماسەلە ريمدە ءوتىپ جاتقان دۇنيەجۇزىلىك ازىق-تۇلىك فورۋمىندا دا كوتەرىلدى. مىسالى، سويا نەمەسە كۇنباعىستان وسىمدىك مايى وندىرىلەتىنىن بىلەمىز. راپس داقىلىنان اقۋىزعا باي قوسىمشا ءونىم -اقۋىز شروتى الىنادى. ول مال شارۋاشىلىعىندا، قۇس وسىرۋدە جانە تاماق ونەركاسىبىندە قولدانىلادى. ىشكى ءوندىرىس تىزبەگىن دامىتۋ جەكەلەگەن ونىمدەردى يمپورتتاۋعا دەگەن قاجەتتىلىكتى ازايتادى.

سيۋي دونگيۋ، ب ۇ ۇ ازىق-تۇلىك جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ۇيىمىنىڭ باس ديرەكتورى:

- بۇگىن ءبىز قابىلداپ جاتقان شارالار، ەنگىزىپ جاتقان جاڭا تەحنولوگيالار - بولاشاقتا اگروازىق- تۇلىك جۇيەلەرىنىڭ قۇبىلمالى الەمدى ازىق- تۇلىكپەن قامتاماسىز ەتە الۋ- الماۋىن ايقىندايدى. ءبىز اۋقىمدى دەڭگەيدە تيىمدىرەك جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. تەحنولوگيالار مەن بيزنەس- مودەلدەردە، ويلاۋ تاسىلىمىزدە، جوبالاۋ ۇدەرىسىندە جانە بىرلەسكەن جۇمىسىمىزدا يننوۆاتسيالار قاجەت.

 دۇنيەجۇزىلىك ازىق- تۇلىك فورۋمى ءدال وسى ماقساتتا قۇرىلدى. تاعى ءبىر ماسەلە - تىڭايتقىشتار. تىڭايتقىش بولماسا، ازىق تا بولمايدى. ول داقىلدىڭ قاي تۇرىنە دە اۋاداي قاجەت. ال بيىل ورمۋز بۇعازىنىڭ بۇعاتتالۋىنا بايلانىستى 1,5- 3 ميلليون تونناعا جۋىق تىڭايتقىش جەتكىزىلىمى كەشىكتىرىلدى. دياممونييفوسفات باعاسى %26- عا قىمباتتادى. سونداي-اق پارسى شىعاناعى ەلدەرى الەمدىك كارباميدتىڭ %30- 35- ىن قامتاماسىز ەتەدى. تىڭايتقىش باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى فەرمەرلەر ءۇشىن قوسىمشا شىعىن. ساراپشىلار ماسەلەنىڭ شەشىمى رەتىندە جەتكىزۋ باعىتتارىن ءارتاراپتاندىرۋدى ۇسىنادى.

رايمۋند يەلە، ب ۇ ۇ ازىق- تۇلىك جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ۇيىمىنىڭ ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا بويىنشا ءتوراعا ورىنباسارى:

- تىڭايتقىشتار مەن جانارماي باعاسىنىڭ ءوسۋى 2026- 2027 -جىلدارداعى كۇزدىك داقىلدار ماۋسىمىندا ەگىس كولەمىنىڭ قىسقارۋىنا اكەلۋى مۇمكىن. وسىدان 2027 -جىلدىڭ باسىندا ءوندىرىس كولەمى دە ازايۋى ىقتيمال. كوپ تۇيتكىل قاقتىعىستىڭ قانشا ۋاقىتقا سوزىلاتىنىنا بايلانىستى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى، جەتكىزۋ تىزبەكتەرىنە دە ينۆەستيتسيا سالۋ قاجەت. بولاشاقتا كەز كەلگەن داعدارىسقا دايىن بولۋ ءۇشىن ساناۋلى ەلگە عانا تاۋەلدى بولماۋىمىز قاجەت.

تىڭايتقىش پەن وتىننىڭ قىمباتتاعانى ازداي، بيىل اپتاپ ىستىق تا شارۋالاردى تىعىرىققا تىرەدى. كەلەر جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىز ايىندا ەل- نينو قۇبىلىسى ودان ءارى كۇشەيىپ، كەيىنگى 70 جىلدا بولماعان دەڭگەيگە جەتۋى مۇمكىن. امەريكالىق كليماتتى بولجاۋ ورتالىعىنىڭ دەرەگى بۇل. ال مۇنىڭ ءبارى تۇپتەپ كەلگەندە جاھاندىق ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە اسەر ەتپەي قويمايتىنى انىق. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى ازىق-تۇلىك جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، بۇگىندە الەم بويىنشا 673 ميلليون ادام اشتىقتىڭ زاردابىن تارتىپ وتىر. ال شامامەن ەكى جارىم ميلليارد ادامنىڭ دۇرىس تاماقتانۋعا مۇمكىندىگى جوق.

 24.kz