ا ق ش- قا كەلەسى پرەزيدەنت كىم بولۋى مۇمكىن؟

بۇل جولى دەموكراتتار باسىم تۇسسە، دونالد ترامپقا قالاي اسەر ەتۋى مۇمكىن؟ ا ق ش ەكونوميكاسىنىڭ دامۋ قارقىنى قالاي؟ قۇراما شتاتتاردىڭ كەلەسى پرەزيدەنتى كىم بولۋى مۇمكىن؟

د. ترامپتىڭ كونگرەستەگى ىقپالى السىرەۋى مۇمكىن

كەلەسى ايدا، ياعني 3-قاراشادا امەريكاندىقتار كونگرەستىڭ جاڭا قۇرامىن سايلايدى. ا ق ش- تىڭ زاڭ شىعارۋشى ورگانى ەكى پالاتادان تۇرادى. وكىلدەر پالاتاسى - تومەنگى، ال سەنات - جوعارعى پالاتا. قۇراما شتاتتاردا ارالىق سايلاۋ حالىقتىڭ بيلەۋشى پارتياعا سەنىمىنىڭ كورسەتكىشى سانالادى. الايدا امەريكاندىقتاردىڭ 47 پايىزى دەموكراتتاردى قولداسا، رەسپۋبليكاشىلارعا تەك 35 پايىزى داۋىس بەرۋگە ءازىر. ەگەر دەموكراتتار كۇشەيسە، دونالد ترامپتىڭ كونگرەستەگى ىقپالى السىرەيدى. ياعني بيلىگىنىڭ قالعان مەرزىمى كەزىندە ءوز ساياساتىن جۇرگىزۋى قيىندايدى.

دەسە دە، اق ءۇي باسشىسىنىڭ بۇعان وڭايشىلىقپەن جول بەرەتىن ءتۇرى كورىنبەيدى. سايلاۋالدى ناۋقانعا 400 ميلليون دوللار سالدى. بۇل جولى كوپ شابىلىپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرى ميللياردەر يلون ماسك. الەمدەگى ەڭ اۋقاتتى ادام رەسپۋبليكاشىلاردىڭ جەڭىسىنە جول اشۋ ءۇشىن 276 ميلليون دوللار بەردى.

 دجەننيفەر لوۋلەسس، ۆيردجينيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى:

 - دەموكراتتار ارالىق سايلاۋدا باسىم ءتۇسۋى مۇمكىن. تەك وكىلدەر پالاتاسىندا عانا ەمەس، سەناتتاعى دا ىقپالى كۇشەيۋى ىقتيمال. دونالد ترامپتىڭ حالىق اراسىنداعى بەدەلى ءتۇسىپ بارادى. بۇعان قوسا كونگرەستەگى باسىمدىعىنا قاراماستان، رەسپۋبليكاشىلاردىڭ جۇمىسى دا كوڭىل كونشىتەرلىك ەمەس.

پرەزيدەنت ترامپ بيلىككە كەلە سالا بۇعان دەيىن وزگە مەملەكەتتەرگە كىرىپتار بولىپ كەلگەن ا ق ش ەكونوميكاسىنىڭ «التىن عاسىرى باستالدى» دەپ باتىل مالىمدەمە جاسادى. اق ءۇي باسشىسى بۇل ۋادەسىن ورىنداي الدى ما؟

ساراپشىلار بيىل قۇراما شتاتتاردىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى 2,3 پايىز بولادى دەپ توپشىلايدى. بۇل ۇلكەن جەتىلىك ەلدەرى ىشىندەگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. دەسە دە، دجو بايدەن تۇسىندا ءوسىم 3,2 پايىزعا تەڭ ەدى. جىل باسىندا دونالد ترامپ سالىق جەڭىلدىگىن ەنگىزدى. تابىسى ورتاشا امەريكالىقتار 780 دوللارعا دەيىن ۇنەمدەۋى ءتيىس ەدى. ءبىراق ا ق ش-تىڭ تاريف ساياساتى مەن يرانداعى سوعىستان ينفلياتسيا ىرىق بەرمەي تۇر. ۆاشينگتونداعى سالىق ساياساتى جانە ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ دەرەگى بويىنشا، مۇنىڭ سالدارىنان ءار وتباسىنىڭ شىعىنى 1850 دوللارعا دەيىن ارتتى.

 يان كەللي، سولتۇستىك-باتىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مامانى:

 - ا ق ش يزرايلگە قوسىلىپ، يرانعا قارسى سوعىس باستاۋدىڭ قاجەتى بولدى ما؟ بۇل ارادا قۇراما شتاتتار السىزدىك تانىتتى دەپ ويلايمىن. بۇل سوعىستىڭ سالدارىن دۇرىس باعالاماعان ءتارىزدى. ال تەگەران بيلىگى ورمۋزدى جاۋىپ، مۇناي تاسىمالىن شەكتەپ، بۇكىل الەمدى سەرگەلدەڭگە سالىپ قويدى.

ءيا، تاياۋ شىعىستاعى شيەلەنىستەن ا ق ش- تا قىمباتشىلىق ۇدەپ بارادى. ارالىق سايلاۋ قارساڭىندا بۇل پرەزيدەنت ترامپ ءۇشىن ءتيىمسىز، ارينە. قازىر اق ءۇي باسشىسىنىڭ رەيتينگىسى 31 پايىزعا دەيىن تۇسكەن. بۇل ەكىنشى مەرزىمگە كەلگەلى بەرگى ەڭ تومەن كورسەتكىش.

حالىق پىكىرى 

- ارالىق سايلاۋدا دەموكراتتار ىقپالى ارتىپ، كونگرەستى قايتادان باقىلاۋىنا السا ەكەن دەپ ۇمىتتەنىپ وتىرمىن.

 - ەڭ ماڭىزدىسى، سەنات پەن وكىلدەر پالاتاسىنداعى پارتيالاردىڭ كۇشى تەپە-تەڭ بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن.

- قازىر جاعدايىمىز جامان ەمەس. دجو بايدەن تۇسىندا بۇدان جامان ەدى. ءيا، جانارماي قىمباتتادى. ءبىراق مۇناي بار عوي.

 - ەلدەگى قاۋىپسىزدىك كۇشەيدى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى، زاڭسىز ميگرانتتار اعىنىن توقتادى.

پرەزيدەنت ترامپتىڭ كونگرەستەگى ىقپالى السىرەسە، دەموكراتتار وعان قارسى تەرگەۋ باستاۋى مۇمكىن. ولار اق ءۇي باسشىسى جەكە مۇددەسى ءۇشىن بىلتىر الەمدىك قور نارىعىندا ادەيى الاساپىران تۋعىزدى دەپ سانايدى. سول كەزدە دونالد ترامپ الەۋمەتتىك پاراقشاسىندا ءءدال قازىر اكسيالاردى ساتىپ الاتىن تاپتىرماس مۇمكىندىك» دەپ جازبا جاريالاعان. بۇدان سوڭ الەمدەگى ەڭ اۋقاتتى ادامداردىڭ داۋلەتى ءبىر كۇندە 304 ميلليارد دوللارعا وسكەن ەدى. سوندىقتان، اق ءۇي باسشىسى ءۇشىن ارالىق سايلاۋعا دەيىن بەدەل جيناۋ ماڭىزدى، - دەيدى ساراپشىلار.

 فورد وكوننەلل، رەسپۋبليكاشىلاردىڭ ساياسي ستراتەگى:

 - 3-قاراشاعا دەيىن رەسپۋبليكاشىلار ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى مىندەت - ءوز سايلاۋشىلارىنىڭ داۋىس بەرۋگە كەلۋىن قامتاماسىز ەتۋ. نەگىزگى جاقتاستاردىڭ جىگەرىن وياتىپ، پارتيانىڭ جەڭىسكە جەتە الاتىنىنا سەندىرۋ قاجەت. ەگەر ولار جەڭىسكە سەنسە، رەسپۋبليكاشىلار كونگرەستىڭ ەكى پالاتاسىنداعى باسىمدىعىن ساقتاي الادى.

ارالىق سايلاۋ ا ق ش ساياساتىنا اسەر ەتەدى. ويتكەنى دونالد ترامپتىڭ ەكى جىلدان سوڭ ەكىنشى پرەزيدەنتتىك مەرزىمى اياقتالادى. ءۇشىنشى رەت سايلاۋعا تۇسۋگە قۇقى جوق. ال قۇراما شتاتتاردى باسقارۋدان ۆيسە-پرەزيدەنت دجەي دي ۆەنس دامەلى. ول پرەزيدەنت ترامپتىڭ قولداۋى شەشۋشى رول اتقاراتىنىن ايتادى. مۇنى ءوز تاجىريبەسىنەن بىلەدى. 2022 -جىلى وگايو شتاتىنان سەناتقا ۇمىتكەرلەر اراسىندا ءاۋ باستا ءۇشىنشى ورىندا بولعان. الايدا ترامپتىڭ قولداۋى ونىڭ جەڭىسىنە جول اشقان.

ال دەموكراتتاردىڭ اتىنان كاليفورنيا گۋبەرناتورى ءتۇسۋى مۇمكىن. قازىر گەۆين نيۋسوم تەحنوكراتتار مەن گولليۆۋد جۇلدىزدارىنىڭ قولداۋىنا يە. ياعني ارالىق سايلاۋ كونگرەستى كىم باقىلايتىنىن انىقتاپ قانا قويماي، ءارى 2028 -جىلى، ياعني كەلەسى پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا دايىندىق بولماق.

 24.kz