اگەنتتىك ءتىلشىسى ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنە سۇيەنە وتىرىپ، زەردەلەدى.
Z بۋىننىڭ قالاۋى نە؟
زۋمەرلەر نەمەسە Z ۇرپاعى - ادەتتە 1990-جىلداردىڭ سوڭى مەن 2000-جىلداردىڭ باسىندا تۋعان جاستار. سيفرلىق تەحنولوگيالار داۋىرىندە وسكەن بۇل بۋىن ءۇشىن جالاقىمەن قاتار يكەمدى جۇمىس كەستەسى، جەكە شەكارا، ءوزارا قۇرمەت پەن جۇمىستىڭ ءمانى ماڭىزدى.
ولاردىڭ ەڭبەككە دەگەن ۇستانىمى الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى پىكىرتالاستاردان دا كورىنەدى. Threads جەلىسىندە رەكرۋتەرلەر مەن باسشىلار جاس مامانداردىڭ سۇحباتقا كەلمەۋى، جۇمىستان تەز شىعۋى، سىنعا رەاكتسياسى جانە ەڭبەك تارتىبىنە كوزقاراسى تۋرالى جيى جازادى.
دەگەنمەن مۇنداي پىكىرلەردى بارلىق Z ۇرپاعىنا ءتان سيپات دەۋگە بولمايدى. الايدا ەڭبەك نارىعىندا جاس قىزمەتكەرلەردىڭ قالاۋى مەن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تالاپتارى اراسىندا ايىرماشىلىق بار.
قازاقستانداعى جاعدايدى hh.kz زەرتتەۋى اڭعارتادى. 150-دەن استام كومپانيا قاتىسقان ساۋالناماعا سايكەس، ولاردىڭ � ىندا كەمىندە ءبىر زۋمەر ەڭبەك ەتەدى.
- كومپانيالاردىڭ 45 پايىزىندا زۋمەرلەر سانى كوپ بولسا، 49 پايىزىندا بىرنەشە زۋمەر عانا جۇمىس ىستەيدى. ال 6 پايىز كومپانيادا ازىرگە Z بۋىنىنىڭ وكىلدەرى جوق، - دەدى HeadHunter ورتالىق ازيا كومپانياسىنىڭ ماركەتينگ جانە PR مەنەدجەرى مۇحامەد باعدات ۇلى.
زەرتتەۋ ۇستانىم ايىرماشىلىعىن دا كورسەتەدى. كومپانيالاردىڭ 78 پايىزى جاستاردىڭ ەركىندىك پەن يكەمدىلىككە ۇمتىلىسىن، 55 پايىزى جەكە شەكارانى باعالايتىنىن، 49 پايىزى وزىنە ۇنايتىن جۇمىستى ىزدەيتىنىن، ال 65 پايىزى اشىق قارىم-قاتىناستى ماڭىزدى سانايتىنىن اتاپ وتكەن.
سونىمەن قاتار جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ 72 پايىزى زۋمەرلەردىڭ جۇمىسقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن تەز جوعالتاتىنىن، 70 پايىزى ناتيجەنى بىردەن كۇتەتىنىن، 58 پايىزى سىندى اۋىر قابىلدايتىنىن ايتقان.
تۇسىنىسپەۋشىلىك نەدەن تۋىندايدى؟
استاناداعى تانىمال ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءۇشىنشى كۋرس ستۋدەنتى ايمان عابيت وقۋىن يكەمدى جۇمىس كەستەسىمەن قاتار الىپ ءجۇر. زاڭگەر ماماندىعىندا ءبىلىم الىپ جۇرگەنىنە قاراماستان، ساتىلىم سالاسىندا جۇمىس ىستەپ، قىسقا ۋاقىتتا مەنەدجەردەن ءبولىم باسشىسىنا دەيىن كوتەرىلگەن. الايدا كەيىن جۇمىستان كەتۋگە شەشىم قابىلداعان.
- جوعارى KPI، تۇراقتى جالاقى، قاراماعىمدا مەنەدجەرلەر - مۇنىڭ ءبارى مەنى قاناعاتتاندىردى. تەك كومپانيا ديرەكتورى ۇنامادى. ءار قادامىمدى اڭدىپ، ەسەپ سۇراپ، شەكارامدى اتتاي بەردى. سوسىن جۇمىستان كەتتىم، - دەدى ول.
ايماننىڭ تاجىريبەسى كورپوراتيۆتىك قارىم-قاتىناستىڭ ماڭىزىن كورسەتەدى. مامانداردىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي جاعدايدى تەك جاۋاپكەرشىلىكتىڭ تومەندىگىمەن ءتۇسىندىرۋ دۇرىس ەمەس. جاس ماماننىڭ جۇمىس ورتاسىنا قوياتىن تالابىنىڭ ارتىندا باسقا دا فاكتورلار بولۋى مۇمكىن.
Qazaq Expert Club جانىنداعى پسيحولوگيا سالاسىنىڭ ساراپشىسى جادىرا سابيروۆانىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى جاستار جۇمىس ورتاسىنىڭ ءوز قاجەتتىلىكتەرىنە قانشالىقتى سايكەس كەلەتىنىن جيى باعالايدى.
- قازىرگى جاستار «بۇل ورتا ماعان قانشالىقتى قولايلى؟»، «مەن ءوزىمدى قاۋىپسىز سەزىنەمىن بە؟»، «بۇل جۇمىس مەنىڭ ومىرلىك قۇندىلىقتارىما سايكەس كەلە مە؟» دەگەن سۇراقتاردى جيى قويۋى مۇمكىن. مۇنى ەڭبەككە دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ تومەندەۋى ەمەس، ادامنىڭ ءوز قاجەتتىلىكتەرىن قىسىلماي بىلدىرۋگە ۇمتىلىسى رەتىندە قاراستىرامىن، - دەدى جادىرا سابيروۆا.
جۇمىس بەرۋشى مەن قىزمەتكەر اراسىنداعى تۇسىنىسپەۋشىلىك سىن ايتۋ كەزىندە دە بايقالۋى مۇمكىن. ماماننىڭ پىكىرىنشە، قىزمەتكەردىڭ كەرى بايلانىسقا رەاكتسياسىنا ونىڭ تاربيەسى مەن بۇرىنعى تاجىريبەسى اسەر ەتەدى. سوندىقتان مۇندا سىننىڭ مازمۇنىمەن قاتار، ونى جەتكىزۋ ءتاسىلى دە ماڭىزدى.
- ماڭىزدىسى - باسشىنىڭ سىندى قالاي جەتكىزەتىنى. «سەن ەشتەڭە بىلمەيسىڭ» دەگەن ءسوز بەن «بۇل تاپسىرمادا مىناداي قاتەلىك بار، ونى وسىلاي تۇزەتۋگە بولادى» دەگەن پىكىردىڭ پسيحولوگيالىق اسەرى ەكى ءتۇرلى. سىن ادامنىڭ تۇلعاسىنا ەمەس، ناقتى ارەكەتى مەن جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىنە باعىتتالۋى كەرەك، - دەدى ساراپشى.
جۇمىس بەرۋشى نەنى كۇتەدى؟
جاس ماماننىڭ جۇمىس ورتاسىنا قوياتىن تالابى ماڭىزدى بولعانىمەن، ونىڭ ەڭبەك نارىعىنا كاسىبي تۇرعىدان قانشالىقتى دايىن ەكەنى دە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. ۇلىبريتانيانىڭ Chartered Management Institute ۇيىمىنىڭ بيىلعى زەرتتەۋىندە مەنەدجەرلەردىڭ نەبارى 6 پايىزى جاس مامانداردى ەڭبەككە تولىق دايىن دەپ سانايتىنى انىقتالعان. ال زۋمەرلەردىڭ 45 پايىزى وزدەرىندە قاجەتتى داعدى بار ەكەنىنە سەنىمدى.
جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جاس ماماندارعا قوياتىن تالابى Hult International Business School-دىڭ 2024-جىلعى زەرتتەۋىندە دە انىق كورىنەدى. 800 HR باسشىسى قاتىسقان ساۋالنامادا رەسپوندەنتتەردىڭ 37 پايىزى ۋنيۆەرسيتەت تۇلەگىن جۇمىسقا العاننان گورى ونىڭ مىندەتىن روبوتقا نەمەسە جاساندى ينتەللەكتىگە تاپسىرعاندى ءجون كورەتىنىن ايتقان.
زەرتتەۋ ناتيجەسىندە جۇمىس بەرۋشىلەر ءۇشىن كوممۋنيكاتسيا، جاڭا نارسەنى ۇيرەنۋگە دايىن بولۋ، كوماندالىق جۇمىس، شىعارماشىلىق جانە سىني ويلاۋ سەكىلدى داعدىلاردىڭ ماڭىزى جوعارى ەكەنى انىقتالعان. سونىمەن قاتار تەحنولوگيالىق قۇزىرەتتەرگە سۇرانىس ارتىپ وتىر. HR باسشىلارىنىڭ 97 پايىزى جاس ماماندارعا جاساندى ينتەللەكت، IT جانە دەرەكتەردى تالداۋ بويىنشا بازالىق ءبىلىم قاجەت دەپ ەسەپتەيدى.
وسى دەرەكتەر جاس مامانداردىڭ ءوز مۇمكىندىكتەرىنە بەرگەن باعاسى مەن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تالاپتارى اراسىندا الشاقتىق بارىن اڭعارتادى. سوندىقتان ەڭبەك نارىعىنا بەيىمدەلۋدى تەك جاس قىزمەتكەردىڭ مىندەتى رەتىندە قاراستىرماي، ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى مەن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ بايلانىسىن كۇشەيتۋ ماڭىزدى.
بايلانىس قالاي كۇشەيۋى كەرەك؟
جاس ماماننىڭ ءبىلىمى مەن ەڭبەك نارىعىنىڭ تالابى اراسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەت پەن جۇمىس بەرۋشىنىڭ بايلانىسىن وقۋ پروتسەسىنە ەنگىزۋ قاجەت. ءقازىر ولاردىڭ ىنتىماقتاستىعى كوبىنە پراكتيكا، جۇمىس جارمەڭكەسى نەمەسە ءبىر رەتتىك كەزدەسۋلەرمەن شەكتەلەدى. ال ەڭبەك نارىعىنداعى تالاپتار جىلدام وزگەرگەندىكتەن، وقۋ باعدارلامالارى ولارعا ءاردايىم ىلەسە بەرمەيدى.
سوندىقتان جۇمىس بەرۋشىنى مامان دايارلاۋ پروتسەسىنە ەرتەرەك تارتۋ ماڭىزدى. مۇنداي تاجىريبە ءبىرقاتار ەلدە قالىپتاسقان.
ماسەلەن، گەرمانيا مەن شۆەيتسارياداعى دۋالدى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە ستۋدەنت تەوريانى وقۋ ورنىندا مەڭگەرىپ، پراكتيكالىق داعدىلارىن كاسىپورىندا قالىپتاستىرادى. ۇلىبريتانياداعى degree apprenticeships باعدارلاماسىندا ستۋدەنت ديپلومىن جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ الادى. ال Northeastern University مەن Waterloo University تاجىريبەسىندە وقۋ كەزەڭدەرى اقىلى جۇمىس سەمەسترلەرىمەن كەزەكتەسەدى.
IBM- ءنىڭ P- TECH باعدارلاماسىندا كومپانيا ماماندارى وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەرگە ەرتە كەزەڭنەن باستاپ تالىمگەرلىك ەتەدى.
- مۇنداي تاجىريبە جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنە مامان جۇمىسقا قابىلدانار كەزدە عانا ەمەس، ونىڭ كاسىبي قالىپتاسۋىنىڭ باستاپقى كەزەڭىنەن باستاپ ارالاسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى، - دەدى مەملەكەتتىك جانە الەۋمەتتىك ساياسات سالاسىنداعى Qazaq Expert Club ساراپشىسى اسەت قوجدان.
قازاقستاندا دا دۋالدى وقىتۋ جۇيەسى قولدانىستا. ەندىگى مىندەت - بۇل تاجىريبەنى كەڭەيتىپ، ۋنيۆەرسيتەت پەن جۇمىس بەرۋشى اراسىنداعى بايلانىستى جەكەلەگەن جوبالار دەڭگەيىنەن تۇراقتى جۇيەگە كوشىرۋ.
كورپوراتيۆتىك تالىمگەرلەر قاجەت
اسەت قوجداننىڭ پىكىرىنشە، الشاقتىقتى ازايتۋ ءۇشىن وقۋ باعدارلامالارىن جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرلەسىپ جاڭارتىپ، ەڭبەك نارىعىنا قاجەت قىسقا مەرزىمدى كۋرستار مەن ميكروبىلىكتىلىكتەردى كوبەيتۋ كەرەك. سونىمەن قاتار ستۋدەنتتەردى ناقتى جوبالارعا تارتۋ جانە كورپوراتيۆتىك تالىمگەرلەردى دايارلاۋ ماڭىزدى.
- ماسەلە تەك جاستاردى «جۇمىس ىستەۋگە ۇيرەتۋدە» ەمەس، جاستاردىڭ العان ءبىلىمى مەن ەڭبەك نارىعىنىڭ تالابىن جاقىنداستىرۋدا. ۋنيۆەرسيتەت، جۇمىس بەرۋشى مەن مەملەكەت ءبىر باعىتتا جۇمىس ىستەگەندە عانا جاس ماماننىڭ جۇمىس تابۋى، ورتاعا ءسىڭىسۋى مەن ءتۇسىنىسۋى جەڭىلدەيدى، - دەدى ول.
وسى تۇرعىدان العاندا، ماسەلەنى تەك «زۋمەرلەر جۇمىس ىستەگىسى كەلمەيدى» دەگەن تۇسىنىكپەن شەكتەۋ جەتكىلىكسىز. ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، جاس ماماننىڭ كاسىبي ءتارتىپ پەن جاۋاپكەرشىلىكتى مەڭگەرۋى قاجەت بولسا، جۇمىس بەرۋشى دە تالاپتارىن ناقتىلاپ، قىزمەتكەردىڭ بەيىمدەلۋىنە جاعداي جاساۋى ماڭىزدى.
دەمەك، ەڭبەك نارىعىنداعى وزگەرىستى ءبىر بۋىننىڭ ەرەكشەلىگىمەن ءتۇسىندىرۋ قيىن. Z بۋىنىنىڭ كەلۋى جۇمىس بەرۋشى، ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى مەن جاس مامان اراسىنداعى بايلانىستى جەتىلدىرۋ قاجەتتىگىن كورسەتىپ وتىر.