زارينا كىم بولعان؟ ساق پاتشايىمى جايلى قىزىقتى مالىمەتتەر

استانا. قازاقپارات - ساقتار - ب. ز. د. I مىڭجىلدىقتا ورتا ازيا مەن قازاقستان اۋماعىن مەكەندەگەن ەڭ كونە تايپالاردىڭ ءبىرى. اتاقتى تايپانى ءتۇرلى پاتشالار مەن پاتشايىمدار باسقارعان. ب. ز. د. V- IV عاسىرلاردا پاتشالىقتى باسقارعان زارينا پاتشايىم جايلى قىزىقتى دەرەكتەردى بولىسەمىز.

ساق پاتشايىمى زارينا - ب. ز. د. V- IV عاسىرلاردا ومىر سۇرگەن ساق پاتشايىمى. تاريحشىلار ونىڭ ومىردە ەرجۇرەك ءارى حالقى ءۇشىن يگى ىستەر اتقارعان باتىر حانشايىم رەتىندە سۋرەتتەيدى. پاتشايىم تۋرالى العاشقى دەرەكتەر ەجەلگى گرەك زەرتتەۋشىسى كتەسييدىڭ ەڭبەكتەرىندە كەزدەسەدى. اۆتوردىڭ «پارسى تاريحى» اتتى كىتابىندا ەجەلگى ميديالىقتاردىڭ بيلىكتى ساقتارعا بەرگەنى ايتىلادى. وسىلايشا، ەكى تايپا اراسىنداعى سوعىس عاسىرلارعا سوزىلعان كورىنەدى. اۆتور ءدال سول جىلدارى ساقتاردى زارينا پاتشايىم بيلەگەنىن ايتادى.

زەرتتەۋدە پاتشايىم باتىل ءارى ەرجۇرەك، اسكەري ىسكە بىلىكتى، وزگە بيلەۋشىلەرگە قاراعاندا ىسكەرلىك قابىلەتىمەن ەرەكشەلەتىن قولباسشى رەتىندە سۋرەتتەلەدى. زارينا ساق پاتشاسىنىڭ قىزى جانە تايپانىڭ قولباسشىسى مارمەرگە تۇرمىسقا شىققان. سونىمەن بىرگە، تاريحي دەرەكتەردە ونىڭ روكساناكي قالاسىنىڭ بيلەۋشىسى بولعانى ايتىلادى. اتالعان قالا سىرداريا مەن سىعاناق قالاسىنىڭ ماڭىندا بولعان.

جارناما

ودان بولەك ەڭبەكتە زارينانىڭ ساق پاتشايىمىنا ءتان اقىلدى ءارى باتىل بولعاندىعى ايتىلادى. ول كەزەكتى شايقاستاردىڭ بىرىندە جارالانىپ، ميديالىق پاتشانىڭ كومەگىمەن امان قالعان ەكەن. كۇندەردىڭ كۇنىندە ميديا پاتشاسىنىڭ ءوزى تۇزاققا ءتۇسىپ قالعان. زارينا سول كەزدە وعان كومەك كورسەتپەك بولعان، الايدا كۇيەۋى تارابىنان قولداۋ تاپپاعان. ءسويتىپ ول كۇيەۋىنە رەنجىپ، ونى ءوزى بوساتىپ، وزىنە تيەسىلى جەرلەردى بەرىپ، دوستىق قارىم- قاتىناس قۇرعان.

زارينانىڭ ەرجۇرەك بولعاندىعى جايلى دەرەكتەر عالىم الما قىراۋبايەۆانىڭ «ەجەلگى ادەبيەت» ەڭبەگىندە كەزدەسەدى، دەپ جازادى «ەگەمەن قازاقستان».

سونىمەن بىرگە، كەي دەرەكتەردە، پاتشايىمنىڭ ەجەلگى «امازونكالار» سىندى قىزدار جاساعىن باسقارعانى ايتىلادى. ساق تايپالارى قىز بالالاردى اسكەر ونەرىنە ەرتەدەن باۋلىعان. Cاق قىزدارى 13 جاسىنان باستاپ ساداق اتۋ، نايزالاسۋ، قىلىشتاسۋ ونەرىن ۇيرەنگەن.

«ولار ەرلەرشە كيىنەتىن بولعان. ۇستەرىنە ساۋىت، باستارىنا دۋلىعا، اياقتارىنا ەتىك كيىپ، زارينا پاتشايىمدى قورعاپ ءجۇرىپتى. قىرىق قىزدان قۇرىلعان اتتى اسكەر كەز كەلگەن ۋاقىتتا زارينانى قاۋىپ-قاتەردەن، بالە-جالادان ساقتاپ قالۋعا ءتيىستى بولاتىن»، - دەپ جازىلعان كەي ەڭبەكتەردە.

Bugin.kz سايتى ۇسىنعان مالىمەتتەرگە سايكەس، زارينا باسقارعان وسى جاساقتاعى ساق قىزدارىنا ۇرىس الاڭىنداعى ءوز بىلىكتىلىكتەرىن كورسەتپەي تۇرىپ، تۇرمىس قۇرۋعا رۇقسات ەتىلمەگەن.

زارينا جانە ميديا حانزاداسى ستريانگيا

زارينا پاتشايىم تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا، ونىڭ كۇيەۋى جانە پارسى حانزاداسى ستريانگيا تۋرالى ايتىپ وتپەۋ مۇمكىن ەمەس. ونىڭ ستريانگيامەن قارىم-قاتىناسى تۋرالى تاريحي دەرەكتەردە مىناداي قىزىق وقيعا ايتىلادى.

بىردە زارينا پاتشايىم اڭ اۋلاپ ءجۇرىپ، جاۋدىڭ تۇزاعىنا ءتۇسىپ قالعان. جوعارىدا ايتقانىمىزداي، بۇل جاۋ ميديا حانزاداسى ستريانگيا بولعان. ول وسى جولى جارالانىپ قالعان ەكەن. ستريانگيا جارالانعان ءارى جالعىز جاۋعا تيىسپەۋ ءداستۇرىن ساقتاپ، ونىمەن جەكە ءوزى قىلىشتاسۋدى ءجون كورەدى. سول كەزدە زارينانىڭ باسىنداعى دۋلىعاسى ۇشىپ كەتىپ، ونىڭ ايەل ەكەنى ءبىلىنىپ قالادى.

ءسويتىپ ول ايەل اداممەن شايقاسقا تۇسكەنىنەن ۇيالىپ، ودان كەشىرىم سۇراعان كورىنەدى. وعان قوسا زارينانىڭ ەرەكشە باتىرلىعىنا ريزا بولىپ، وعان ءسوز سالادى. دەگەنمەن زارينا تۇرمىستاعى ايەل ەكەنىن ايتىپ، اتالعان ۇسىنىستان باس تارتادى.

بىردە سترانگيا زارينانى كورۋ ءۇشىن ساقتارعا بارىپ، ونىڭ كۇيەۋى ءمارماردىڭ تۇتقىنىنا تۇسكەن. سترانگيا وعان قارسىلىق بىلدىرمەي، ءمارمارعا ءوزى كەلىپ بەرىلەدى. مۇنى ەستىگەن زارينا پاتشايىم، كۇيەۋىنەن ونى بوساتۋدى سۇرايدى. الايدا ءمارمار ونى تىڭدامايدى. ءمارمار مەن سترانگيا شايقاسقا ءتۇسىپ، ءمارمار قاتتى جارالانىپ، كوز جۇمادى. ءسويتىپ ميديا حانزاداسى ەركىندىك الادى. ول زاريناعا تاعى دا ءسوز سالىپ، ەكى ەلدى بىرىكتىرۋدى سۇرايتىن كورىنەدى. «ماسساگەت» مالىمەتىنشە، بۇعان كونبەگەن زارينا ءوز شەشىمىن بىلاي دەپ تۇسىندىرگەن.

«مەن سەنى عانا ۇناتامىن. ءبىراق ايەلىڭ بولا المايمىن. ەكەۋىمىز قوسىلساق، سەن حان بولاسىڭ، مەن حانىم بولامىن. ەسەسىنە ەلىم دە ساعان باعىنىشتى بولادى. مەن باقىتتى بولعانىممەن، ەلىم تاۋەلسىزدىگىنەن ايىرىلىپ، باقىتسىز بولادى. مەن ءۇشىن ەلىمنىڭ ەركىندىگىنەن ارتىق ەشتەڭە جوق» دەپ ءوز بايلامىن ايتادى. حانزادا دا مۇڭعا باتىپ، ءوز ەلىنە قايتادى. ەسەسىنە ەكى ەل ۇزاق ۋاقىت بويى تىنىشتىقتا ءومىر سۇرەدى. وسىلايشا، زارينا پاتشايىم ءوزىنىڭ باقىتىن ەلىنىڭ باقىتى ءۇشىن قۇرباندىققا شالا بىلەدى»، - دەپ جازىلعان ت. جۇرتبايدىڭ «دۋلىعا» اتتى ەڭبەگىندە.

ەل ەسىندە زارينا باتىر قولباسشى، حالقى مەن ەلىنىڭ بوستاندىعى ءۇشىن كۇرەسكەن ساق پاتشايىمى رەتىندە قالادى. سول سياقتى يراندا «زارينا مەن ستريانگيا» اتتى جىر بار ەكەن. بۇل جىر اتاقتى ساق پاتشايىمى زارينا مەن ونىڭ تاعدىرىنا ارنالعان دەگەن دەرەك بار. زەرتتەۋشىلەر اتالعان جىردىڭ تولىق نۇسقاسى كۇنى بۇگىنگە دەيىن جەتپەگەنىن، دەسە دە ونى ەپوس جانرىنداعى جىرعا جاتقىزۋعا بولاتىنىن العا تارتادى.

سول سياقتى ورىس تاريحشىسى ۆ. ن. تاتيشەۆتىڭ ەڭبەگىندە زارينا پاتشايىمعا ارنالعان، التىننان تۇرعىزىلعان ەسكەرتكىش بار ەكەنى ايتىلادى. ساقتاردىڭ دانا ءارى باتىر پاتشايىمى زارينا تاريحتا باتىل، ەلىنىڭ بولاشاعى مەن حالقى ءۇشىن ءوز تاعدىرىن شەكتەگەن كەمەڭگەر پاتشايىم بولىپ قالا بەرمەك.