ول جۋرناليستەر مەن بلوگەرلەردىڭ زاڭنامادا كوزدەلگەن قۇقىقتارى مەن ءسوز بوستاندىعىنىڭ ساقتالۋى ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، اقپارات تاراتۋ كەزىندە زاڭ تالاپتارىن ساقتاۋ جانە دەرەكتەردىڭ انىقتىعىن تەكسەرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.
«قۇرمەتتى ارىپتەستەر! سايلاۋالدى ناۋقان كەزىندە جۋرناليستەردىڭ، بەلسەندىلەر مەن بلوگەرلەردىڭ قىزمەتىنە قاتىستى ءتۇرلى ساۋالدار تۋىنداپ وتىر. وسىعان بايلانىستى ءبىرقاتار ماسەلەگە ارنايى توقتالىپ، تۇسىنىك بەرۋدى ءجون كوردىم.
ەڭ الدىمەن، جۋرناليستەر مەن بلوگەرلەردىڭ زاڭ شەڭبەرىندە ءوز قىزمەتىن ەركىن جۇزەگە اسىرۋعا، سونىڭ ىشىندە فوتو جانە بەينەتۇسىرىلىم جۇرگىزۋگە قۇقىعى بار ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى.
ق ر «ماسس-مەديا تۋرالى» زاڭىنا سايكەس جۋرناليستەر كاسىبي قىزمەتى بارىسىندا فوتوعا، اۋديوعا جانە بەينەگە تۇسىرۋگە، سونداي-اق اقپارات تاراتۋعا قۇقىلى.
بۇل رەتتە جۋرناليستەر دە، بلوگەرلەر دە ادامنىڭ كەلىسىمىنسىز مىناداي ءۇش جاعدايدا ءتۇسىرىلىم جۇرگىزە الادى:
- ەگەر ادام ويىن-ساۋىق، مادەني-بۇقارالىق، مادەنيەت سالاسىنداعى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ءىس-شارالارعا، سپورتتىق-بۇقارالىق ءىس-شارالارعا، بەيبىت جينالىستارعا نەمەسە وزگە دە كوپشىلىك ءىس-شارالارعا قاتىسسا نە سول جەردە بولسا؛
- ەگەر تاراتىلاتىن اقپاراتتاعى ادامنىڭ بەينەسى ونىڭ قىزمەتتىك جانە (نەمەسە) قوعامدىق قىزمەتىنە قاتىستى بولسا، سونداي-اق ول ءوز بەينەسىن اشىق قولجەتىمدى دەرەككوزدە ءوزى جاريالاعان جاعدايدا؛
- ەگەر ادامنىڭ بەينەسىن پايدالانۋ قوعامدىق ءتارتىپتى قورعاۋ ماقساتىندا قاجەت بولسا»، - دەدى ا. بالايەۆا.
سونىمەن قاتار ول ءبىرقاتار بۇقارالىق اقپارات قۇرالىنىڭ، بەلسەندىلەر مەن بلوگەرلەردىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشالارى جاپپاي بۇعاتتالىپ جاتقانى تۋرالى اقپاراتقا دا جەكە توقتالدى.
«جۋرناليستەر مەن بلوگەرلەردىڭ كاسىبي قىزمەتىنە نەمەسە ءسوز بوستاندىعىنا نەگىزسىز شەكتەۋ قويىلدى دەگەن پىكىر تۋعىزاتىن كەز كەلگەن ارەكەت تەك جەكەلەگەن جۋرناليستەر مەن بلوگەرلەرگە عانا ەمەس، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ بەدەلىنە دە نۇقسان كەلتىرەدى.
بۇل ماسەلە سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە ايرىقشا ماڭىزدى. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارىنىڭ، ونىڭ ىشىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن جۋرناليستەردىڭ اككاۋنتتارىن بۇعاتتامايدى. مەملەكەت تە مۇنداي ارەكەتتەرگە نەمەسە ءسوز بەن پىكىر ەركىندىگىن شەكتەۋگە مۇددەلى ەمەس.
كەرىسىنشە، مۇنداي ارەكەتتەر مەملەكەت پەن ونىڭ ينستيتۋتتارىنىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرىپ، ولاردى قوعام الدىندا تەرىس كورسەتۋگە پايدالانىلۋى مۇمكىن. سونداي-اق بۇل مينيسترلىكتىڭ ءسوز بوستاندىعىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىنداعى جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرەدى.
وكىنىشكە قاراي، سوڭعى ۋاقىتتا وسى تۇرعىدا الاڭداتاتىن جايتتار بايقالىپ وتىر. سوندىقتان ماسس-مەديا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان رەتىندە ءبىز، ەڭ الدىمەن، ءسوز بوستاندىعىنا كەپىلدىك بەرەتىن زاڭدى قۇقىقتاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا قولداۋ كورسەتەمىز.
بۇل ماسەلەلەر قازاقستان دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە قادام باسقان بۇگىنگى ۋاقىتتا ەرەكشە مانگە يە. جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداندى، نەگىزگى مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى جاڭارتۋ ۇدەرىسى باستالدى، الدا قۇرىلتايدى قالىپتاستىرۋ مىندەتى تۇر. ەلىمىزدە جاڭا ساياسي جانە قوعامدىق مادەنيەتتىڭ نەگىزى قالانىپ جاتىر.
ونىڭ وزەگىندە مەملەكەت كەپىلدىك بەرگەن قۇقىقتار مەن بوستاندىقتارمەن قاتار، ءار ازاماتتىڭ ءوز ارەكەتىنە جاۋاپكەرشىلىگى دە تۇرۋعا ءتيىس. بۇل - ادىلەتتى قازاقستاننىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىنىڭ ءبىرى. زاڭ الدىندا لاۋازىمىنا، مارتەبەسىنە، كاسىبىنە، قوعامداعى تانىمالدىعىنا نەمەسە الەۋمەتتىك جەلىدەگى جازىلۋشىلارىنىڭ سانىنا قاراماستان ءبارى تەڭ.
وسى ۇستانىم «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتىنىڭ مازمۇنىن ايقىندايدى. مەملەكەت ءسوز بوستاندىعىن، جۋرناليستەر مەن بلوگەرلەردىڭ زاڭدى قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە قورعاۋعا مىندەتتى. ال ءسوز بوستاندىعى تاراتىلاتىن اقپارات ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى دە تالاپ ەتەدى. ءبىر ادامنىڭ قۇقىعى ەكىنشى ادامنىڭ قۇقىعىن بۇزۋ ەسەبىنەن جۇزەگە اسپاۋعا ءتيىس. قوعامداعى مارتەبە دە ەشكىمگە زاڭ تالاپتارىن ەلەمەۋگە ارتىقشىلىق بەرمەيدى.
بۇگىندە «ادال ازامات» قۇندىلىقتارىنىڭ ماڭىزى ارتىپ كەلەدى. بۇل ءوز قۇقىعىن عانا ەمەس، قوعام مەن مەملەكەت الدىنداعى مىندەتىن دە تۇسىنەتىن، زاڭدى قۇرمەتتەيتىن، جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ءارى جاسامپاز ازاماتتىڭ بەينەسى. جاڭا ساياسي كەزەڭ بىزدەن وسىنداي ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك پەن كەمەلدىكتى تالاپ ەتەدى.
سونىمەن بىرگە جۋرناليستەر مەن بلوگەرلەر ءۇشىن اسا ماڭىزدى تاعى ءبىر قاعيداتتى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. ول - تاراتىلاتىن اقپاراتتىڭ انىقتىعىن مىندەتتى تۇردە تەكسەرۋ.
وسىعان بايلانىستى الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن ونلاين-پلاتفورمالاردىڭ اكىمشىلىكتەرىن زاڭعا قايشى كونتەنتتى دەر كەزىندە انىقتاپ، جويۋ جونىندەگى جۇمىستى كۇشەيتۋگە شاقىرامىن. الايدا زاڭعا قايشى ماتەريال مەن زاڭدى تۇردە ايتىلعان پىكىردىڭ، كاسىبي جۋرناليستىك قىزمەت پەن قوعامدىق پىكىرتالاستىڭ ارا-جىگىن ناقتى اجىراتۋ اسا ماڭىزدى. زاڭسىز كونتەنتپەن كۇرەس ءسوز بوستاندىعىن نەگىزسىز شەكتەۋگە اكەلمەۋگە ءتيىس»، - دەدى ول.
ءمينيستردىڭ سوزىنشە، ءسوز بوستاندىعى مەن جاۋاپكەرشىلىك ءبىر-بىرىنە قايشى ۇعىمدار ەمەس. كەرىسىنشە، ولاردىڭ ۇيلەسىمى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى سەنىمدى قورعالاتىن، زاڭ بارىنە بىردەي قولدانىلاتىن، ال قوعامدىق ديالوگ ناقتى دەرەككە، ءوزارا قۇرمەت پەن جاۋاپكەرشىلىككە نەگىزدەلەتىن كەمەل قوعام قالىپتاستىرادى.
«وسىعان بايلانىستى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى مەن بلوگەرلەردى تاراتاتىن اقپاراتىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا، دەرەككوزدەردى مۇقيات تەكسەرۋگە جانە ماسس-مەديا، ونلاين-پلاتفورمالار مەن سايلاۋ تۋرالى زاڭناما تالاپتارىن ساقتاۋعا شاقىرامىن»، - دەدى بالايەۆا.