بۇل تۋرالى پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسىن تانىستىرعان ادىلەت ءمينيسترى ەرلان سارسەمبايەۆ ايتتى.
- زاڭ جوباسى كەشەندى سيپاتقا يە. ول 8 تاراۋ مەن 43 باپتى قامتىپ، قۇقىقتىق رەتتەۋدى جۇيەلەيدى. 1-تاراۋدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ مارتەبەسى ايقىندالادى، ونىڭ ىشىندە قىزمەتكە كىرىسۋ ءتارتىبى، وكىلەتتىك مەرزىمى جانە پرەزيدەنت لاۋازىمىن اتقارۋعا بايلانىستى شەكتەۋلەر قاراستىرىلادى. پرەزيدەنتتى سايلاۋ تارتىبىنە، انت بەرۋ مەرزىمدەرىنە، سونداي- اق وكىلەتتىك مەرزىمدەرىنە قاتىستى نورمالار كەزەكتەن تىس سايلاۋ ينستيتۋتىنان باس تارتۋدى ەسكەرە وتىرىپ، ناقتىلاندى. وسى ورايدا 2022-جىلى ەنگىزىلگەن سۋپەرپرەزيدەنتتىك باسقارۋ نىسانىنان باس تارتۋعا باعىتتالعان تۇجىرىمدامالىق قاعيداتتار وزگەرىسسىز ساقتالعانىن بولەك اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل -پرەزيدەنتتىڭ بىررەتتىك جەتى جىلدىق وكىلەتتىك مەرزىمى، ونىڭ جاقىن تۋىستارىنا قاتىستى شەكتەۋلەر جانە پرەزيدەنتتىڭ ساياسي پارتيادان تىس بولۋى تۋرالى نورمالار،-دەدى مينيستر.
ونىڭ ايتۋىنشا، 2-تاراۋدا كونستيتۋتسياعا سايكەس پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىكتەرى بەلگىلەنگەن. ونىڭ ىشىندە سىرتقى جانە ىشكى ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىنداۋعا قاتىستى قۇزىرەتتەر، قۇرىلتايمەن، ۇكىمەتپەن جانە وزگە دە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل، سونداي-اق كادرلىق ماسەلەلەر مەن نورما شىعارۋ فۋنكتسيالارى ايقىندالادى. العاش رەت جەكە باپتا پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حالىق كەڭەسىنە قاتىستى وكىلەتتىكتەرى بەكىتىلەدى. ولاردىڭ قاتارىندا كەڭەستىڭ قۇرامىن بەكىتۋ جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى كوزدەلگەن. بۇل جوعارى كونسۋلتاتيۆتىك ورگاننىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جالپى جۇيەسىنە ۇيلەسىمدى قوسىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. سونداي-اق ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلگە قاتىستى پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىكتەرىن رەتتەيتىن جەكە نورما ەنگىزىلەدى. پرەزيدەنت كونستيتۋتسياعا سايكەس ومبۋدسمەندى تاعايىندايدى جانە ونىڭ جىل سايىنعى بايانداماسىن تىڭدايدى. بۇل ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋدىڭ ينستيتۋتسيونالدىق كەپىلدىكتەرىن كۇشەيتەدى.
- زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى نوۆەللاسى - كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيدە ەنگىزىلگەن جاڭا ينستيتۋت - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە- پرەزيدەنتىن ىسكە اسىرۋ بولىپ سانالادى. ول مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا جانە جوعارى بيلىك ورگاندارىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان، - دەدى ول.
ءمينيستردىڭ مالىمەتىنشە، 3-تاراۋدا ۆيتسە-پرەزيدەنتتى تاعايىنداۋ ءتارتىبى بەلگىلەنەدى - ول قۇرىلتايدىڭ كەلىسىمىمەن پرەزيدەنتپەن تاعايىندالاتىن بولادى. بۇل رەتتە كانديداتقا قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارى ناقتى ايقىندالعان. سونىمەن بىرگە ونىڭ وكىلەتتىگىن توقتاتۋ نەگىزدەرى، جوعارى لاۋازىمدى تۇلعا مارتەبەسىنە ۇقساس شەكتەۋلەر قاراستىرىلادى.
- ۆيتسە-پرەزيدەنتتىڭ نەگىزگى فۋنكتسياسى - پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ كەزىندە پرەزيدەنت اتىنان وكىلدىك ەتۋ. سونىمەن قاتار ۆيتسە- پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىكتەرىن ەگجەي-تەگجەيلى رەتتەۋ پرەزيدەنتتىڭ اكتىلەرى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. بۇل قۇقىقتىق رەتتەۋدىڭ يكەمدىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ، مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ پراكتيكالىق مىندەتتەرىنە بەيىمدەلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ۆيتسە-پرەزيدەنتتىڭ قىزمەتىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ اكىمشىلىگى قامتاماسىز ەتەدى. كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسىندا پرەزيدەنت اكتىلەرى ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. 4-تاراۋدا كونستيتۋتسيادا كوزدەلگەن جاعدايلاردا (قۇرىلتاي وكىلەتتىگى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلىپ، ونىڭ ۋاقىتشا بولماۋى كەزەڭىندە) كونستيتۋتسيالىق زاڭ نە زاڭ كۇشى بار جارلىقتار شىعارۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان. بۇل كونستيتۋتسيالىق شەكتەۋلەردى ساقتاي وتىرىپ، مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جەدەلدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان، - دەدى ەرلان سارسەمبايەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا، 5-تاراۋدا ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر جوعارى مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ ينستيتۋتسيونالدىق تۇراقتىلىعىن جانە مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تۇتاستاي ۇيلەسىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
- ودان ءارى 6 -جانە 7-تاراۋلار پرەزيدەنت قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ەكس- پرەزيدەنتتەردىڭ مارتەبەسىنە قاتىستى ماسەلەلەردى رەتتەيدى. ولاردىڭ نورمالارى جاڭا كونستيتۋتسياعا سايكەس ناقتىلانىپ، سايكەستەندىرىلگەن. جالپى العاندا، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى: بىرىنشىدەن، «كۇشتى پرەزيدەنت - ىقپالدى پارلامەنت - ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» قاعيداتىن ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدا بەكىتۋدى قامتاماسىز ەتەدى. ەكىنشىدەن، جوعارى مەملەكەتتىك بيلىك ورگانىنىڭ تيىمدىلىگى مەن ورنىقتىلىعىن ارتتىرىپ، پرەزيدەنتتىڭ تۇراقتىلىق كەپىلى رەتىندەگى ۇيلەستىرۋشى ءرولىن نىعايتادى. ۇشىنشىدەن، پرەزيدەنت وكىلەتتىكتەرىنىڭ كونستيتۋتسيالىق ينستيتۋتتارمەن، ونىڭ ىشىندە جاڭادان قايتا قۇرىلاتىن ينستيتۋتتارمەن جۇيەلى ءوزارا بايلانىسىن كۇشەيتەدى. تورتىنشىدەن، ۆيتسە-پرەزيدەنت ينستيتۋتىن ەنگىزۋ ارقىلى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرەدى. بەسىنشىدەن، قولدانىستاعى زاڭنامانى بيلىك تارماقتارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسيالىق مودەلىنە بەيىمدەۋدى، سونداي-اق ساياسي جاڭعىرتۋ مەن زاڭ ۇستەمدىگىن ءارى قاراي نىعايتۋعا تۇراقتى قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىرۋدى قامتاماسىز ەتەدى، - دەدى مينيستر.
بۇدان بۇرىن حابارلانعانداي، پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسى باستالدى، وتىرىستا ءۇش زاڭ جوباسى قارالادى.