ءبىر پالاتالى قۇرىلتاي سايلاۋىنان كەيىن ەلدەگى باسقارۋ جۇيەسى قالاي وزگەرەتىنى جاڭا كونستيتۋتسيادا ايقىن جازىلعان.
1. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى سايلاۋدىڭ تۇپكىلىكتى قورىتىندىسىن شىعارادى.
پارتيالار سايلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا يەلەنگەن ماندات سانىنا قاراي دەپۋتاتتىققا ىرىكتەلگەن تىزىمدەرىن ۇسىنادى. وسىدان كەيىن دەپۋتاتتار تىركەلەدى. سايلاۋ ناتيجەسىنە قاتىستى داۋ بولسا، ونى بەلگىلەنگەن تارتىپپەن كونستيتۋتسيالىق سوت قاراي الادى. ازىرگە ونداي داۋ تۋىنداعان جوق.
2. قۇرىلتايدىڭ ءبىرىنشى سەسسياسى شاقىرىلادى.
پرەزيدەنت ونى سايلاۋ قورىتىندىسى جاريالانعان كۇننەن باستاپ 30 كۇننەن كەشىكتىرمەي شاقىرۋعا ءتيىس. ءبىرىنشى سەسسيادا دەپۋتاتتار حالىققا انت بەرەدى.
3. العاشقىدا قۇرىلتاي ءتوراعاسى سايلانادى.
ءتوراعا دەپۋتاتتاردىڭ اراسىنان جاسىرىن داۋىس بەرۋمەن، جالپى قۇرامنىڭ كوپشىلىك داۋسىمەن سايلانادى. كانديداتۋرانى پرەزيدەنت ۇسىنادى. ءبىرىنشى سەسسيادا ءتوراعا سايلانعانعا دەيىن وتىرىستى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ءتوراعاسى جۇرگىزەدى.
4. ءتوراعانىڭ ءۇش ورىنباسارى سايلانادى.
ولاردى پرەزيدەنت تاعايىندامايدى. قۇرىلتاي ءتوراعاسىنىڭ ۇسىنىسىمەن دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىگى سايلايدى.
5. ۆيتسە-پرەزيدەنتتى پرەزيدەنت تاعايىندايدى.
ءبىراق وعان قۇرىلتايدىڭ كەلىسىمى كەرەك. ءبىرىنشى شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ ءبىرىنشى سەسسياسى اشىلعان كۇننەن باستاپ ەكى اي ىشىندە پرەزيدەنت ۆيتسە- پرەزيدەنتتى تاعايىنداۋعا ءتيىس.
6. جاڭادان سايلانعان قۇرىلتاي الدىندا ۇكىمەت ءوز وكىلەتتىگىن توقتاتادى.
ءبىراق بۇل - ۇكىمەت بىردەن جۇمىسىن توقتاتادى دەگەن ءسوز ەمەس. جاڭا قۇرامى بەكىتىلگەنگە دەيىن قازىرگى ۇكىمەت مىندەتىن اتقارا بەرەدى.
7. پرەمەر-مينيستر.
پرەزيدەنت قۇرىلتايدا وكىلدىگى بار پارتيالاردىڭ فراكسيالارىمەن كونسۋلتاتسيا وتكىزەدى. سودان كەيىن پرەمەر-مينيستر كانديداتۋراسىن قۇرىلتايعا كەلىسۋگە ۇسىنادى. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كوپشىلىگى كەلىسىم بەرگەن سوڭ پرەزيدەنت پرەمەر-ءمينيستردى تاعايىندايدى.
پرەزيدەنت ۇسىنعان، قۇرىلتايدىڭ كەلىسىمىن قاجەت ەتەتىن لاۋازىمعا كانديداتۋرانى قايتادان ماقۇلداماسا، پرەزيدەنت قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى. بۇل پرەمەر-مينيسترگە دە، ۆيتسە-پرەزيدەنتكە دە قاتىستى. قۇرىلتاي ءتوراعاسىن سايلاۋدان ەكىنشى رەت باس تارتىلسا دا، پرەزيدەنتتىڭ قۇرىلتايدى تاراتۋىنا بولادى.
8. جاڭا مينيسترلەر كابينەتى جاساقتالادى.
پرەمەر-مينيستر تاعايىندالعاننان كەيىن 10 كۇن ىشىندە پرەزيدەنتكە ۇكىمەتتىڭ قۇرىلىمى مەن قۇرامى جونىندە ۇسىنىس ەنگىزەدى. پرەزيدەنت ۇكىمەتتىڭ قۇرىلىمىن ايقىنداپ، پرەمەر-مينيستر ۇسىنعان مينيسترلەردى قۇرىلتايمەن كونسۋلتاتسيادان كەيىن تاعايىندايدى. ال سىرتقى ىستەر، قورعانىس جانە ىشكى ىستەر مينيسترلەرىن پرەزيدەنت دەربەس تاعايىندايدى.
9. كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ جاڭا قۇرامى.
ءبىرىنشى شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ ءبىرىنشى سەسسياسى اشىلعان كۇننەن باستاپ ەكى اي ىشىندە كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ ءتوراعاسى مەن سۋديالارى تاعايىندالۋعا ءتيىس.
قىسقا حرونولوگيا
23 -تامىز - قۇرىلتاي سايلاۋى ءوتتى.
24 -تامىز - و س ك الدىن الا ناتيجەنى جاريالادى.
كەلەسى كەزەڭ - دەپۋتاتتاردى تىركەۋ.
ودان كەيىن 30 كۇنگە دەيىن - قۇرىلتايدىڭ ءبىرىنشى سەسسياسى.
ءبىرىنشى سەسسيادا - انت قابىلداۋ، قۇرىلتاي ءتوراعاسى، كەيىن ونىڭ ءۇش ورىنباسارى سايلانادى.
ءبىرىنشى سەسسيادان كەيىن 2 ايعا دەيىن - ۆيتسە-پرەزيدەنت تاعايىندالادى جانە كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ جاڭا قۇرامى جاساقتالادى.
جاڭا قۇرىلتاي الدىندا - ۇكىمەت وكىلەتتىگىن دوعارادى، ءبىراق جاڭا كابينەت بەكىتىلگەنشە جۇمىسىن جالعاستىرادى.
پرەمەر- ءمينيستردىڭ كانديداتۋراسىن پرەزيدەنت ۇسىنادى → قۇرىلتاي كەلىسەدى → پرەزيدەنت تاعايىندايدى.
پرەمەر تاعايىندالعاننان كەيىن 10 كۇن ىشىندە - جاڭا ۇكىمەتتىڭ قۇرىلىمى مەن قۇرامى بويىنشا ۇسىنىس بەرىلەدى.
اۆتورلار
ەسىمجان ناقتىباي