عالىمدار قىتايدىڭ 500 مىڭعا جۋىق تۇرعىنىن ورتا ەسەپپەن توعىز جىل بويى باقىلاپ، ولاردىڭ شاي ءىشۋ ادەتتەرى مەن دەنساۋلىعىنداعى وزگەرىستەردى زەرتتەگەن. ناتيجەسىندە اپتاسىنا ءۇش رەت نەمەسە ودان ءجيى شاي ىشەتىن ادامداردا جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ جالپى قاۋپى 11,2 پايىزعا تومەن بولعان. يشەميالىق ينسۋلت قاۋپىنىڭ تومەندەۋى 36,6 پايىزدى، ال مي قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ قاۋپى 19,1 پايىزدى قۇراعان.
زەرتتەۋشىلەر شايدىڭ ىقتيمال پايداسى ونىڭ قۇرامىنداعى پوليفەنولدار مەن فلاۆونويدتار سياقتى بيولوگيالىق بەلسەندى قوسىلىستارمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. بۇل زاتتار قابىنۋدى ازايتۋعا، جاسۋشالاردى توتىعۋ اسەرىنەن قورعاۋعا جانە قان تامىرلارىنىڭ ىشكى قاباتىنىڭ قالىپتى قىزمەتىن ساقتاۋعا ىقپال ەتەدى.
شايدىڭ ءتۇرى مەن ونى دايىنداۋ ءتاسىلى دە ناتيجەگە اسەر ەتكەن. قارا شاي جۇرەك- قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ قاۋپىمەن ەڭ تۇراقتى كەرى بايلانىس كورسەتكەن، ودان كەيىن كوك شاي تۇرعان. عالىمدار قارا شايدىڭ اشىتۋ ۇدەرىسىندە تۇزىلەتىن تەافلاۆيندەر سياقتى قوسىلىستاردىڭ قابىنۋعا قارسى جانە قانداعى ليپيدتەر دەڭگەيىن رەتتەۋگە ىقپال ەتەتىن قاسيەتتەرىن اتاپ وتەدى.
زەرتتەۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ كوبى كۇنىنە ەكى-ءۇش كەسە شاي ىشكەن. ال اۋرۋ قاۋپىنىڭ ەڭ تومەن كورسەتكىشتەرى كۇنىنە التى-سەگىز كەسە ىشەتىن ادامدار اراسىندا بايقالعان. دەگەنمەن بۇل ناتيجە شايدى ءدال وسىنداي مولشەردە ءىشۋ كەرەك دەگەندى بىلدىرمەيدى: زەرتتەۋ شاي تۇتىنۋ مەن اۋرۋ قاۋپىنىڭ اراسىنداعى بايلانىستى عانا انىقتاعان.
شايدىڭ تەمپەراتۋراسى دا ماڭىزدى بولعان. ورتاشا قويۋلىقتاعى، ءبىراق كۇيدىرمەيتىندەي جىلى شاي قولايلى ناتيجەمەن بايلانىستى بولسا، وتە ىستىق شاي ءىشۋ جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ قاۋپىنىڭ 16 پايىزعا جوعارىلاۋىمەن قاتار بايقالعان. بۇعان دەيىن تىم ىستىق سۋسىنداردى تۇتىنۋ وڭەش قاتەرلى ىسىگىنىڭ جوعارى قاۋپىمەن دە بايلانىستىرىلعان.
زەرتتەۋشىلەر شاي ءىشۋدىڭ ىقتيمال پايداسى سەمىزدىگى بار ادامداردا ايقىنىراق بايقالعانىن دا اتاپ ءوتتى. الايدا مۇنداي ناتيجەلەر شايدىڭ ءوزى اۋرۋدىڭ الدىن الادى دەگەندى دالەلدەمەيدى.
زەرتتەۋگە قاتىسپاعان بريتان جۇرەك قورىنىڭ اعا ديەتولوگى دەلل ستەنفورد ناتيجەلەردى ساقتىقپەن ءتۇسىندىرۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، زەرتتەۋ باقىلاۋ ادىسىنە نەگىزدەلگەندىكتەن، ادامداردىڭ تاماقتانۋ ادەتتەرى مەن ءومىر سالتىنداعى باسقا ايىرماشىلىقتار دا ناتيجەگە اسەر ەتۋى مۇمكىن. سوندىقتان كۇن سايىن شاي ءىشۋ جۇرەكتى اۋرۋدان قورعايدى دەپ ناقتى ايتۋعا بولمايدى.
جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى ەۋروپالىق وداقتا اۋرۋشاڭدىق پەن ءولىم-ءجىتىمنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. ولار بارلىق ءولىم جاعدايلارىنىڭ شامامەن ۇشتەن بىرىنە سەبەپ بولادى جانە ەو اۋماعىندا 62 ميلليونعا جۋىق ادامعا اسەر ەتەدى.
عالىمداردىڭ نەگىزگى ەسكەرتۋى - قالىپتى تەمپەراتۋراداعى شايدى ءىشۋ سالاۋاتتى ءومىر سالتىنىڭ ءبىر بولىگى بولۋى مۇمكىن، ءبىراق ول تەڭگەرىمدى تاماقتانۋ، دەنە بەلسەندىلىگى جانە جۇرەك- قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ الدىن الۋدىڭ دالەلدەنگەن تاسىلدەرىن الماستىرمايدى.