ساۋدا تەكەتىرەستەرى مەن اسكەري قاقتىعىستار كوبەيدى. سول سەبەپتى بۇل جاقتا التىن قورى مەن اقشا ۇستاۋ كۇماندى بولىپ بارادى. ورتالىق بانكتەر وزدەرىنە تيەسىلى التىندى ساقتاۋ ورىندارىن ءارتاراپتاندىرۋعا تىرىسادى. قىرعي قاباق سوعىسى كەزىندە ءبىراز ەۋروپالىق بانك التىن قورىنىڭ ءبىر بولىگىن نيۋ-يورككە كوشىرگەن. ءبىراق جاھاندىق ءتارتىپ ءسات سايىن وزگەرىپ جاتىر. ەلدەر وسىعان دەيىن ۇستانىپ كەلگەن ەرەجەلەردى قايتا قاراۋعا ءماجبۇر.
نيدەرلاندتىڭ قورىندا شامامەن 600 توننادان استام التىن بار. تەڭ جارتىسىن ا ق ش پەن كانادادا ساقتايتىن. تاقاۋدا سونىڭ 86 تونناسىن سولتۇستىك امەريكادان لوندونعا كوشىرىپ الدى. بۇعان جارتى جىلداي ۋاقىت كەتتى. سەبەپ تۇسىنىكتى. قازىر ۆاشينگتون مەن وتتاۆا ءبىر-بىرىنە تاريفتەر جاريالاپ، ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا سوعىسى ءورشىپ بارادى. نيدەرلاندتىڭ ورتالىق بانكى بۇل قادامعا كەز كەلگەن داعدارىسقا دايىن بولۋ ءۇشىن بارعاندارىن مالىمدەدى.
دجوزەف كاۆاتوني، دۇنيەجۇزىلىك التىن كەڭەسىنىڭ اعا ساراپشىسى:
- سوعىس پەن ساۋدا شيەلەنىستەرى التىندى كوشىرىپ الۋ تۋرالى شەشىمگە اسەر ەتەتىن جالعىز سەبەپ ەمەس. بۇل رەتتە ينفلياتسيا، پايىزدىق مولشەرلەمەلەر جانە التىندى قاجەت بولعان جاعدايدا تەز ارادا ايىرباستاۋعا بولاتىن جەردە ۇستاۋ مۇمكىندىگى دە ماڭىزدى. مەن الداعى ۋاقىتتا قانداي دا ءبىر اۋقىمدى داعدارىس بولادى دەپ ويلامايمىن. مەملەكەتتەر بار بولعانى وزدەرىنىڭ رەزەرۆتىك اكتيۆتەرىن كوبەيتۋگە جانە تيىمدىرەك باسقارىپ، پايدالانۋعا ۇمتىلادى.
بيىل فرانسيا ا ق ش-تان 129 توننا التىن رەزەرۆتەرىن ەلگە كوشىرىپ الدى. بۇل باستامانى جىل باسىندا گەرمانيا دا كوتەرگەن ەدى. بۇگىندە نەمىس التىن قورىنىڭ 37 پايىزى - نيۋ-يوركتە.
انگليا بانكىندە 400 مىڭ التىن قۇيما بار
دۇنيەجۇزىلىك التىن كەڭەسىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس، كەيىنگى ءتورت جىلدا ورتالىق بانكتەر جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 1000 توننا التىن جيناقتاعان.
«بۇل ءۇردىس جاھاندىق قارجى داعدارىسىنان كەيىن كۇشەيە ءتۇستى جانە الداعى جىلى ودان ءارى ارتادى»، - دەيدى ماماندار. قۇراما شتاتتار الەمدىك ورتالىق بانكتەرگە تيەسىلى التىن قورىنىڭ شامامەن تورتتەن بىرىنە يە - 8134 توننا. گەرمانيادا بۇل كورسەتكىش - 3350, ال يتاليادا - 2452 توننا. ودان كەيىن فرانسيا، قىتاي، رەسەي تۇر. ءارى قاراي ءتىزىمدى شۆەيساريا، ءۇندىستان، جاپونيا جانە پولشا جالعايدى.
شەتەلدىك التىندى ساقتاۋعا ۇلى بريتانيا قولايلى. لوندون جاھاندىق ساۋدا ورتالىعى بولعان سوڭ، مۇندا باعالى مەتالدى تەز ارادا ساتىپ الۋعا نەمەسە ساتىپ جىبەرۋگە مۇمكىندىك بار. سوندىقتان كوپتەگەن مەملەكەت باعالى مەتالدى ءتيىمدى ءارى سەنىمدى ورىن رەتىندە انگليا بانكىنە ورنالاستىرادى. 3 عاسىرلىق تاريحى بار مەكەمەدە 400 مىڭ التىن قۇيما ساقتاۋلى تۇر. ولاردىڭ جالپى قۇنى - 200 ميلليارد فۋنت ستەرلينگ.
لينا توماس، Goldman Sachs ساراپشىسى:
- التىندى ءوز ەلىندە ساقتاۋ بەلگىلى ءبىر شىعىنداردى تالاپ ەتەدى. قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە، اۋديت جۇرگىزۋگە قاجەتتى ينفراقۇرىلىمعا جانە ساقتاندىرۋعا ينۆەستيتسيا سالۋ كەرەك. بۇل شاعىن ورتالىق بانكتەر ءۇشىن تىم قىمباتقا ءتۇسۋى مۇمكىن.
شۆەيتساريادا التىندى جەر استىندا ساقتايدى
بۇگىندە قۇندى مەتالدى ساقتاۋدىڭ وزگە دە قاۋىپسىز جولدارى قاراستىرىلۋدا. ماسەلەن، شۆەيتساريانىڭ ءالپى تاۋلارىندا جەراستى قويمالارى سالىنىپ جاتىر. قويمالار تاۋدىڭ استىندا 100 مەتردەن استام تەرەڭدىكتە ورنالاستىرىلادى. قۇنى 1 ميلليون ەۋروعا دەيىن جەتەدى، ال پايدالانۋ قۇقىعى - 99 جىل. وندا ازاماتتار التىننان بولەك قولما-قول اقشا، ونەر تۋىندىلارىن، زەرگەرلىك بۇيىمدار، ءتىپتى، اۆتوكولىكتەردى دە ساقتاي الادى.
ەرەكشە جوبا اۆتورى - شۆەيتساريالىق كاسىپكەر توماس گاسسەر. بۇل نىساندار ۇرلىقتان، شابۋىلداردان، تابيعي اپاتتاردان قورعايتىن جوعارى دەڭگەيدەگى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەدى. جوبانى 2028 -جىلى اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءبىراق مۇندا مەملەكەتتىك رەزەرۆتەگى التىن ەمەس، جەكە تۇلعالارعا تيەسىلى باعالى مەتالدار ورنالاستىرىلماق.
ورتالىق بانكتەردەن التىنعا سۇرانىس ارتقان سايىن باعالى مەتال قۇنى ارتىپ، قورعانىس اكتيۆى ءرولىن نىعايتىپ كەلەدى. Goldman Sachs ساراپشىلارى التىن باعاسى جىل سوڭىنا دەيىن ۇشتىك ۋنتسيا ءۇشىن 4900 دوللارعا دەيىن قىمباتتايتىنىن ايتادى. مامانداردىڭ پىكىرىنشە، كەيىنگى جارتى عاسىردا التىن قۇنى، ءتىپتى، ينفلياتسيانىڭ باستى كورسەتكىشى سانالاتىن تۇتىنۋ باعالارىنىڭ يندەكسىنەن دە جىلدام وسكەن.
24.kz