يران ورمۋز بۇعازىن اشپاي قويسا نە بولادى؟

استانا. قازاقپارات - ورمۋز بۇعازى يران مەن پارسى شىعاناعىنداعى كورشىلەر اراسىنداعى ستراتەگيالىق تەڭىز وتكەلى. ەنى 33 شاقىرىم، كەمە جۇرەتىن بولىگى 3,7 شاقىرىم عانا. كۇنىنە وسى قىلداي ارالىقتان 21 ميلليون باررەلگە دەيىن مۇناي وتەدى.

بۇل دۇنيەجۇزى تۇتىناتىن مۇنايدىڭ شامامەن 20 جانە سۇيىتىلعان گازدىڭ 30 پايىزى. ومان، بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى، قاتار، باحرەين، كۋۆەيت، يراك، ساۋد ارابياسى ءۇشىن ەنەرگەتيكالىق ەكسپورتتىڭ نەگىزگى باعىتى. كەيىنگى اقپارعا قاراعاندا قازىر بۇل جەردەن تەك يران مەن قىتايدىڭ كەمەلەرى عانا ءوتىپ جاتىر.

 جالپى بىلتىر Kpler ەنەرگەتيكالىق كونسالتينگتىك كومپانياسىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، بۇعاز ارقىلى ورتاشا ەسەپپەن تاۋلىگىنە 14 ميلليون باررەلدەن استام مۇناي وتكەن. بۇل الەمدىك تەڭىز ارقىلى ەكسپورتتالاتىن شيكى مۇناي كولەمىنىڭ ۇشتەن ءبىرى. ونىڭ شامامەن تورتتەن ءۇشى قىتاي، ءۇندىستان، جاپونيا جانە وڭتۇستىك كورەياعا جونەلتىلگەن.

ەگەر جەتكىزۋ توقتاسا، الەم قاجەتتى مۇنايدىڭ شامامەن - 30- ىنان ايىرىلادى. قازىر قور كولەمى شەكتەۋلى بولعاندىقتان، باعا جىلدام ءوسۋى مۇمكىن. ورمۋز بۇعازىنىڭ ۇزاق ۋاقىتقا جابىلۋى جاھاندىق رەتسەسسياعا كەپىل بولادى. مۇناي مەن گازدىڭ ءىرى يمپورتتاۋشىلارى سانالاتىن ازيالىق ەلدەر قور جيناۋدى جەدەلدەتەدى. بۇل باعا ءۇشىن باسەكەگە اكەلەدى. باعالار نارىقتى تەڭەستىرۋ ءۇشىن سۇرانىستى تومەندەتەتىندەي دەڭگەيگە دەيىن ءوسۋى مۇمكىن.

يران بۇعازدى جاۋىپ، ودان پايدا تاپپايدى. كەرىسىنشە بۇل ارەكەتى جىعىلعان ۇستىنە جۇدىرىق بولايىن دەپ تۇر. ويتكەنى يران ءوز ەكونوميكاسىن تىرەپ تۇرعان ستراتەگيالىق ءۇش نىساننىڭ ءبىرجولا كۇيرەۋىنە تۇرتكى بولۋى مۇمكىن. ماسەلەن، حارك ارالىنداعى مۇناي تەرمينالى، يران مۇنايى مەن مۇناي ونىمدەرى ەكسپورتىنىڭ �- ىن قامتاماسىز ەتەدى. تەرمينال ءبىر مەزگىلدە 9 الىپ تانكەردى قابىلداۋعا قابىلەتتى جانە كۇن سايىن 10 ميلليون باررەلدەن استام مۇناي جونەلتە الادى. بۇل نىساننىڭ ىستەن شىعۋى يراننىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن جويادى.

ەكىنشى، كەنگان گاز وڭدەۋ زاۋىتى. بۇل ەلدەگى جالعىز ءارى ماڭىزى زور نىسان. ەگەر زاۋىت قيراسا، يران بىرنەشە كۇننىڭ ىشىندە ەلەكتر قۋاتىنان دا ايىرىلادى. ءۇشىنشىسى، شاحيد رادجاي پورتى. يراننىڭ الەمدىك مۇحيتقا تىكەلەي شىعاتىن جالعىز تەرەڭ سۋلى پورتى. ەلدەگى يمپورت پەن ەكسپورتتىڭ @- ى وتەدى. ونىڭ توقتاۋى يراندى ازىق-تۇلىك، ونەركاسىپتىك تاۋارلار مەن جابدىقتاردان تولىق ايىرۋى مۇمكىن. بۇل شىنىمەن دە وتە ۇلكەن قاۋىپ. پارسى شىعاناعى ەلدەرىندەگى ەكسپورتتىق ينفراقۇرىلىم بۇعاز جابىلعان جاعدايدا نارىقتان وقشاۋلانىپ قالۋى مۇمكىن.

 ەۋرو وداق قىزىل تەڭىز، پارسى شىعاناعى جانە ءۇندى مۇحيتىنداعى اسكەري- تەڭىز وپەراتسياسىن كۇشەيتپەك. بۇل تۋرالى ۇيىمنىڭ رەسمي وكىلى كايا كاللاس مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، وڭىردەگى تەڭىز قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ ماقساتىندا ميسسيا قوسىمشا كەمەلەرمەن تولىعادى. قازىرگى بارى ءۇش كەمە. ولاردىڭ ءبىرى فرانسيانىڭ اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنە تيەسىلى. وسىعان دەيىن بۇل وپەراتسيا حۋسيتتەردىڭ قىزىل تەڭىزدەگى ساۋدا كەمەلەرىنە جاساعان شابۋىلدارى كەزىندە جۇمىسىن باستاعان ەدى. ەندى ونىڭ مىندەتتەرى يران مەن ا ق ش اراسىنداعى تىكەلەي اسكەري قاقتىعىس اياسىندا كەڭەيتىلىپ وتىر.

 الەمدىك مۇناي نارىعىن نە كۇتىپ تۇر؟

 ورمۋز بۇعازىنىڭ جابىلۋى ءبىر تۇندە الەمدىك مۇناي ساۋداسىنىڭ شامامەن بەستەن ءبىر بولىگىن بۇزادى، دەيدى ساراپشىلار. ەگەر ۇزاق ۋاقىتقا جابىلسا، ەلەكتر ەنەرگياسى قىمباتتاپ، جاھاندىق ينفلياتسيا قايتا كۇشەيۋى مۇمكىن. كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ازىق- تۇلىكتەن باستاپ، تۇرمىستىق زاتتار قىمباتتايدى. ال تومەندەسە، يمپورتتاۋشى ەلدەر يگىلىگىن كورەدى. مۇنداي جاعدايدا وپەك+ ءوندىرىستى ارتتىرۋ ارقىلى نارىقتى تۇراقتاندىرۋعا تىرىسادى. ۇيىمعا مۇشە 8 ەل، كەلەسى ايدا مۇناي ءوندىرىسىن تاۋلىگىنە 206 مىڭ مىڭ باررەلگە دەيىن ۇلعايتۋعا ۋاعدالاستى.

 24.kz