Axios-تىڭ ۆاشينگتونداعى دەرەككوزگە سىلتەمە جاساي وتىرىپ جازعانىنداي، ا ق ش پەن يران قاتاردا ورمۋز بۇعازىنداعى كەمە قاتىناسىن قايتا باستاۋدى تالقىلاۋ ءۇشىن جوسپارلانعان كەزدەسۋگە دەيىن ءبىر- بىرىنە شابۋىل جاساماۋعا تاعى ۋادە بەردى.
باسىلىم اڭگىمەلەسۋشىسىنىڭ ايتۋىنشا، تاراپتار ورمۋز بۇعازىندا ەركىن كەمە قاتىناسىن قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەسىن تالقىلاۋ ءۇشىن 30-ماۋسىمدا قاتاردا كەزدەسۋ وتكىزۋ نيەتىن راستادى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇعاز تەك ءىشىنارا اشىق، جانە يران كەمەلەردەن ءوز باعىتتارىن ەلدىڭ اسكەري باسشىلىعىمەن ۇيلەستىرۋدى تالاپ ەتىپ وتىر.
تەگەران ازىرگە باتىس ەلدەرىنە ورمۋز بۇعازىن مينالاردان تولىق تازارتۋعا رۇقسات بەرگەن جوق. باق مالىمەتىنشە، بۇل سۋ ايدىنىنداعى كەمە قاتىناسىن تەك ەكى تار باعىتپەن شەكتەيدى. ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ بۇعازدى تولىق اشۋ تۋرالى مالىمدەمەسىنە قاراماستان بۇعاز ارقىلى جەتكىزىلىم كولەمى ا ق ش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسى باستالعانعا دەيىنگى كولەم دەڭگەيىنىڭ جارتىسىنان دا از بولىپ وتىر.
ا ق ش كوممەرتسيالىق كەمەگە سوققى بەرگەنى ءۇشىن يرانعا شابۋىل جاسادى، تەگەران جاۋاپ رەتىندە امەريكالىق بازالاردى اتقىلادى
اتىستى توقتاتۋ جاريالانعانىنا قاراماستان، 26-27-ماۋسىمدا ا ق ش پەن يران اۋقىمدى سوققىلار الماستى. يران ەكى كۇن ىشىندە بۇعاز ارقىلى ءوتىپ بارا جاتقان ەكى كوممەرتسيالىق كەمەگە سوققى بەرگەننەن كەيىن ا ق ش يراننىڭ جاعالاۋداعى بىرنەشە بازاسىنا شابۋىل جاسادى. تەگەران ءوز ارەكەتتەرىن كەمەلەردىڭ بۇعاز ارقىلى يسلام رەۆوليۋتسياسى ساقشىلار كورپۋسىمەن (ي ر س ك) كەلىسىلگەن باعىتتان اۋىتقىپ كەتكەنىنىمەن ءتۇسىندىردى جانە ۆاشينگتون ارەكەتتەرىن يراننىڭ بۇعازدى باقىلاۋىن السىرەتۋ ارەكەتتەرى دەپ باعالادى.
امەريكالىق شابۋىلدارعا جاۋاپ رەتىندە يران كۇشتەرى ا ق ش-تىڭ كۋۆەيت پەن باحرەيندەگى اسكەري بازالارىنا سوققى جاسادى. The Wall Street Journal گازەتىنىڭ مالىمەتىنشە، باحرەيندەگى اسكەري نىسانعا ايتارلىقتاي زالال كەلتىرىلدى.
سوققىلاردان كەيىن ەكى تاراپ تا اتىستى توقتاتۋ تۋرالى رەجيمىن توقتاتامىز دەپ قورقىتتى. كەلىسىم رەسمي تۇردە 8-ساۋىردەن باستاپ كۇشىنە ەنگەن، الايدا ەكى تاراپ تا ونى بىرنەشە رەت بۇزدى.
ءبىتىم كەزىندە مۇناي باعاسى سوعىسقا دەيىنگى ماندەرگە دەيىن تومەندەدى.
نارىقتار ترامپتىڭ پارسى شىعاناعىنان الەمدىك نارىقتارعا مۇناي جەتكىزۋدىڭ ەڭ ماڭىزدى كولىك ارتەريالارىنىڭ ءبىرى -ورمۋز بۇعازىن اشۋ تۋرالى ۋادەسىن بىرنەشە اي بويى كۇتتى. ا ق ش پەن يران 17-ماۋسىمدا «ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا» قول قويعانىن جاريالاعاننان كەيىن مۇناي فيۋچەرستەرى ارزانداي باستادى.
24-ماۋسىمدا Brent ماركالى مۇناي باعاسى باررەلىنە 73,22 دوللارعا دەيىن تومەندەدى. بۇل ا ق ش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا شابۋىل جاساۋىنان ءبىر كۇن بۇرىن، 27-اقپاننان بەرى ەڭ تومەنگى كورسەتكىش بولدى. WTI ماركالى مۇناي سول كۇنى باررەلىنە 69,87 دوللارعا ساتىلدى.
ا ق ش پەن يران اراسىنداعى اتىستى توقتاتۋ تۋرالى كەلىسىم تۇپكىلىكتى ەمەس. مەموراندۋمعا قول قويىلعاننان كەيىن 60 كۇن ىشىندە تاراپتار ءبىرقاتار ماسەلەلەر، سونىڭ ىشىندە يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى، ا ق ش اسكەرلەرىنىڭ يراننىڭ كورشىلەس ەلدەرىنەن شىعارىلۋى جانە تەگەراننىڭ ورمۋز بۇعازى ارقىلى وتكەنى ءۇشىن كەمەلەردەن اقى الۋ-الماۋى تۋرالى كەلىسىمگە كەلۋى كەرەك. مەموراندۋمعا قول قويىلعاننان بەرى بۇل كەلىسسوزدەردە ەشقانداي ىلگەرىلەۋشىلىك تۋرالى حابارلانعان جوق.