يمپەراتور پينگۆينى مەن انتاركتيكالىق ءيتبالىق جويىلىپ كەتۋ قاۋپى تونگەن تۇرلەر ساناتىنا اۋىستىرىلدى

استانا. KAZINFORM - يمپەراتور پينگۆينى مەن انتاركتيكالىق ءيتبالىق حالىقارالىق تابيعاتتى قورعاۋ وداعىنىڭ (IUCN) جاڭارتىلعان قىزىل تىزىمىنە سايكەس جويىلىپ كەتۋ قاۋپى تونگەن تۇرلەر ساناتىنا اۋىستىرىلدى، دەپ حابارلايدى IUCN.

فوتو: iucn.nl

اڭ مەن قۇستى قورعاۋ ساناتىنىڭ اۋىستىرىلۋىنا انتاركتيكا ايماعىنداعى كليماتتىق وزگەرىستەر سەبەپ بولدى. قازىر كليماتتىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى تەڭىز مۇزى ازايىپ جاتىر. بولجام بويىنشا 2080-جىلدارعا قاراي يمپەراتور پينگۆينى پوپۋلياتسياسى ەكى ەسە كەميدى، ال انتاركتيكالىق ءيتبالىق سانى 2000 -جىلدان بەرى P عا ازايعان. سونىمەن قاتار، وڭتۇستىك تەڭىز ءپىلى دە بۇل جولى قۇس تۇماۋىنا بايلانىستى جويىلۋ قاۋپىنە ۇشىرادى.

يمپەراتور پينگۆينى «ەڭ از الاڭداۋشىلىق تۋدىراتىن» ساناتتان «جويىلىپ بارا جاتقان ءتۇر» ساناتىنا اۋىستىرىلدى. سپۋتنيكتىك دەرەكتەر 2009- 2018 -جىلدار ارالىعىندا پوپۋلياتسيا شامامەن  عا (20 مىڭنان استام ەرەسەك) قىسقارعانىن كورسەتەدى. نەگىزگى قاۋىپ - پينگۆيندەر بالاپان شىعارىپ، باسۋ ءۇشىن قاجەت مۇزدىڭ ەرتە ەرۋى. مۇز ەرتە ەرىگەندە، بالاپاندار ءالسىز كۇيىندە قالىپ، ءولىپ قالىپ جاتىر. كومپيۋتەرلىك مودەلدەر پارنيكتىك گازدار شىعارىندىلارى ازايتىلماسا، بۇل ءۇردىس جالعاسا بەرەتىنىن كورسەتەدى.

انتاركتيكالىق ءيتبالىق سانى سوڭعى 25 جىلدا ەكى ەسەدەن استامعا ازايعان. 1999 -جىلى ءيتبالىقتاردىڭ سانى شامامەن 2,2 ميلليون بولسا، بىلتىر 944 مىڭ بولدى. مۇحيتتىڭ جىلىنۋى ولاردىڭ نەگىزگى ازىعى - كريلدى تەرەڭىرەك قاباتتارعا ىعىستىرىپ، قورەك تاپشىلىعىن تۋىنداتتى. اسىرەسە وڭتۇستىك گەورگيا ارالى ماڭىندا ازىق جەتىسپەۋى تولدەردىڭ العاشقى جىلداعى تىرشىلىك ەتۋ مۇمكىندىگىن تومەندەتكەن. بۇعان قوسا، كوساتكالار مەن تەڭىز لەوپاردتارى سياقتى جىرتقىشتار جانە كريل ءۇشىن باسەكەلەسەتىن كيتتەردىڭ كوبەيۋى دە اسەر ەتىپ جاتىر.

وڭتۇستىك تەڭىز ءپىلى جوعارى پاتوگەندى قۇس تۇماۋىنىڭ تارالۋىنا بايلانىستى «وسال ءتۇر» ساناتىنا ەنگىزىلدى. اۋرۋ بەس ءىرى پوپۋلياتسيانىڭ تورتەۋىن قامتىپ، كەيبىر كولونيالاردا جاڭا تۋعان تولدەردىڭ دان استامى قىرىلعان. اسىرەسە جاعالاۋدا كوپ ۋاقىت وتكىزەتىن ۇرعاشىلارى ءالسىز بولىپ كەلەدى.

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، كليماتتىڭ جىلىنۋىمەن بىرگە تەڭىز سۇتقورەكتىلەرى اراسىندا جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ دا ءقاۋپى ارتا بەرەدى.

- بۇل الاڭداتارلىق دەرەكتەر قوعامنىڭ بارلىق سالالارىن كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى باتىل شارالار قابىلداۋعا يتەرمەلەۋى ءتيىس. انتاركتيدا -— جاھاندىق كليماتتى تۇراقتاندىراتىن جانە بىرەگەي جابايى تابيعاتقا پانا بولاتىن ايماق، - دەدى IUCN باس ديرەكتورى گرەتەل اگيلار.