Kazinform تىلشىسىنە بەرگەن سۇحباتىندا ول جاپون عىلىمىنان تۇيگەن باستى ساباقتارىن، قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر ءۇشىن اشىلعان تىڭ مۇمكىندىكتەردى جانە ءبىلىمنىڭ ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋداعى ءرولىن باياندادى.
سەرىك قاسىمحان ۇلى مەيرمانوۆ 2025 -جىلعى 1 -ساۋىردەن بەرى ۆيتسە-پرەزيدەنت قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. بۇعان دەيىن ول وسى ۋنيۆەرسيتەتتە اكادەميالىق ماسەلەلەر جونىندەگى دەكان قىزمەتىن اتقارعان. قازاقستاندا مەديتسينالىق ءبىلىم الىپ، جاپونيادا PhD دارەجەسىن قورعاعان عالىم بۇگىندە ەلىمىزدىڭ عىلىم سالاسىنداعى باستامالارىنا دا اتسالىسىپ، پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم جانە تەحنولوگيالار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە قىزمەت ەتەدى.
- سەرىك قاسىمحان ۇلى، بۇعان دەيىن جاپونياعا قالاي كەلگەنىڭىز جانە كاسىبي جولىڭىزدى مەديسينا عىلىمىمەن قالاي ۇشتاستىرعانىڭىز جايلى ايتقان ەدىڭىز. ەندى عىلىم سالاسىنا توقتالساق. جاپونيا - عىلىمي زەرتتەۋ مەن يننوۆاتسيا باعىتىنداعى جەتەكشى ەل. وسى ەلدەگى عىلىمي ورتادا ەڭبەك ەتكەن جىلدارىڭىزداعى ەڭ ماڭىزدى ساباقتارىڭىز قانداي؟
- راقمەت، وي بولىسۋگە قۋانىشتىمىن. قازاقتا «كوپ جاساعاننان سۇراما، كوپتى كورگەننەن سۇرا» دەگەن ماقال بار. جاپونيا ماعان الەمگە باسقاشا كوزقاراسپەن قاراۋعا مۇمكىندىك بەردى.
مەن ءۇشىن ماڭىزدى ءۇش ساباق بار.
ءبىرىنشىسى - جاپونداردىڭ شەبەرلىككە دەگەن كوزقاراسى، ياعني «كوداۆاري» ۇستانىمى. بۇل - ءاربىر ىسكە ۇساق-تۇيەگىنە دەيىن مۇقيات قاراۋ دەگەن ءسوز. ماسەلەن، جاپون ارىپتەسىم ۋنيۆەرسيتەتتەگى نەبارى 15 مينۋتتىق بايانداماعا حالىقارالىق كونفەرەنسياعا دايىندالعانداي كۇش جۇمساۋى مۇمكىن. ونى ەشكىم ماجبۇرلەمەيدى. ويتكەنى اتقارعان جۇمىستىڭ ساپاسى ونىڭ كاسىبي دە، جەكە دە بەدەلىنىڭ كورسەتكىشى سانالادى. العاشىندا بۇل تاڭعالدىرادى، كەيىن ءوزىڭدى دە تارتىپكە ۇيرەتەدى.
ەكىنشى ساباق - «كايدزەن»، ياعني ۇزدىكسىز جەتىلۋ قاعيداتى. جاپونيادا كوپ نارسە تۇبەگەيلى وزگەرىستەر ارقىلى ەمەس، كۇن سايىن از-ازدان جاقسارتۋ ارقىلى جۇزەگە اسادى. بۇگىن ءبىر پايىزعا ىلگەرىلەۋ ەرتەڭ ۇلكەن ناتيجەگە باستايدى. ۋاقىت وتە كەلە قاراپايىم زەرتحانا ۇلگىلى عىلىمي ورتالىققا، ال شاعىن شەبەرحانا الەمدىك دەڭگەيدەگى كوشباسشىعا اينالۋى مۇمكىن. بۇل - شىدام مەن تاباندىلىققا نەگىزدەلگەن دامۋ جولى. ماعان وسى ۇستانىم وتە جاقىن.
ءۇشىنشى ساباق - ۇزاق مەرزىمدى ويلاۋ مادەنيەتى. مۇندا ءىرى عىلىمي جوبالار بىرنەشە جىلعا ەمەس، ونداعان جىلعا جوسپارلانادى. كوپتەگەن كومپانيالار مەن عىلىمي ورتالىقتار الداعى 30- 50 جىلدى كوزدەپ جۇمىس ىستەيدى. سونىڭ جارقىن مىسالى رەتىندە ناگاساكي مەن حيروسيمادا جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان زەرتتەۋلەردى ايتۋعا بولادى. 1950-جىلداردان بەرى Radiation Effects Research Foundation (RERF) قورىنىڭ اياسىندا، سونىڭ ىشىندە Life Span Study جوباسى بويىنشا ۇزدىكسىز عىلىمي جۇمىس جالعاسىپ كەلەدى. جەتپىس جىلدان استام ۋاقىت بويى بۇل ەڭبەك ءبىر بۋىننان كەلەسى بۋىنعا بەرىلىپ وتىر. عالىمدار بۇگىن جۇمىس ىستەگەندە، ونىڭ تۇپكى ناتيجەسىن شاكىرتتەرى كورەتىنىن جاقسى تۇسىنەدى. بولاشاق ءۇشىن ەڭبەك ەتۋ قابىلەتى مەنى ەرەكشە اسەرلەندىردى.
مەن ءۇشىن ەڭ كۇتپەگەن جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى - جاپوندار مەن قازاقتاردىڭ اراسىندا ورتاق دۇنيەنىڭ كوپ بولۋى. باسىندا مادەني ايىرماشىلىق وتە ۇلكەن شىعار دەپ ويلاعانمىن. ءبىراق جاپونداردىڭ قوناق كۇتۋ ءداستۇرىن، ۇلكەنگە قۇرمەتىن، ۇستازعا دەگەن سىيلاستىعىن كورگەندە وزىمىزگە ۇقساس تۇستاردىڭ از ەمەس ەكەنىن اڭعاردىم.
تاعى ءبىر قىزىقتى جايت بار. XIX عاسىردان بەرى عالىمدار جاپون ءتىلى مەن تۇركى تىلدەرىنىڭ اراسىندا تاريحي بايلانىس بولۋى مۇمكىن دەگەن بولجامدى تالقىلاپ كەلەدى. بۇل ماسەلە ءالى ناقتى شەشىمىن تاپپاعانىمەن، تۇركى تىلىندە سويلەيتىن ادامداردىڭ جاپون ءتىلىن مەڭگەرۋى سالىستىرمالى تۇردە جەڭىل بولاتىنى بايقالادى. سوندىقتان جاپونيا بىزگە الىستا جاتقان ەل بولعانىمەن، دۇنيەتانىمى مەن قۇندىلىقتارى جاعىنان جاقىن سەزىلەدى.
- ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، جاپونيانىڭ عىلىمي مەكتەبىندەگى قانداي ۇستانىمدار قازاقستاندا عىلىمدى، جوعارى ءبىلىمدى جانە مامان دايارلاۋ ءىسىن دامىتۋعا پايدالى بولار ەدى؟
- جاپونيادان ءبىر نارسەنى سول قالپىندا الىپ، كوشىرىپ الۋ كەرەك دەۋگە ەرتە سياقتى. ويتكەنى ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ تاريحى دا، اۋقىمى دا، دامۋ جولى دا ءارتۇرلى. ءبىراق جوعارىدا ايتقان مادەني جاقىندىقتىڭ ارقاسىندا جاپوندىق تاجىريبەنىڭ كوپتەگەن قىرى قازاقستان جاعدايىنا وڭاي بەيىمدەلە الادى. كوپ جاعدايدا ويلاۋ جۇيەمىز دە ۇقساس. ەڭ باستىسى - وسى قۇندىلىقتاردى زامان تالابىنا ساي ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي ينستيتۋتتاردىڭ جۇمىسىنا ءتيىمدى ەنگىزۋ.
قازىر APU ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىز قىزمەتىمىزدى ەكى ءىرى باعىتقا نەگىزدەپ دامىتىپ جاتىرمىز. مەنىڭشە، بۇل تاجىريبە كەز كەلگەن ەل ءۇشىن پايدالى.
ءبىرىنشىسى - lifelong learning، ياعني ءومىر بويى ءبىلىم الۋ قاعيداتى. بۇل - ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ جاڭا ستراتەگيالىق باعىتى. ءبىز بۇگىندە ديپلومدى وقۋ جولىنىڭ سوڭى دەپ قابىلدامايمىز. قازىرگى زاماندا ادام ءومىر بويى ءبىلىم الىپ، جاڭا داعدىلاردى مەڭگەرىپ، وزگەرىستەرگە بەيىمدەلىپ وتىرۋى كەرەك. سوندىقتان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ مىندەتى تەك ءبىلىم بەرۋ ەمەس، ادامنىڭ ۇزدىكسىز ۇيرەنۋ قابىلەتىن قالىپتاستىرۋ. بۇل اسىرەسە قازاقستان ءۇشىن، جوعارى ءبىلىم جۇيەسى جاڭارىپ، ەڭبەك نارىعى جىلدام وزگەرىپ جاتقان جاعدايدا وتە وزەكتى.
ەكىنشىسى - multicultural education, ياعني كوپ مادەنيەتتى ورتادا ءبىلىم بەرۋ. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلاردىڭ شامامەن جارتىسى شەتەل ازاماتتارى. سوندىقتان ءبىز كۇن سايىن ءتۇرلى مادەني ەرەكشەلىكتەرمەن جۇمىس ىستەيمىز. ماسەلەن، جاتاقحاناداعى اس ءمازىرىن بارلىعىنا قولايلى ەتۋ، ءتۇرلى ەلدىڭ وكىلدەرى وتىرعان اۋديتوريادا كۇردەلى تاريحي تاقىرىپتاردى تالقىلاۋ نەمەسە العاش رەت شەتەلگە كەلگەن ستۋدەنتتىڭ جاڭا ورتاعا بەيىمدەلۋىنە كومەكتەسۋ قاجەت بولادى. بۇل وڭاي جۇمىس ەمەس. ءبىراق ءدال وسىنداي ورتا XXI عاسىردا اسا قاجەت قابىلەتتى - حالىقارالىق ورتادا جۇمىس ىستەي ءبىلۋدى قالىپتاستىرادى.
مەنىڭشە، بۇل تاجىريبە بۇگىنگى قازاقستان ءۇشىن دە وتە ماڭىزدى. ءبىر عانا مىسال كەلتىرەيىن. Japan Student Services Organization (JASSO) ۇيىمىنىڭ دەرەگىنە سايكەس، 2025 -جىلدىڭ مامىر ايىندا جاپونيادا ءبىلىم الىپ جۇرگەن شەتەلدىك ستۋدەنتتەر سانى 400 مىڭنان استى. بۇل - ەل تاريحىنداعى رەكوردتىق كورسەتكىش. وسىلايشا مەملەكەت قويعان ماقساتقا جوسپارلانعان مەرزىمنەن سەگىز جىل بۇرىن قول جەتكىزىلدى.
قازاقستان دا 2029 -جىلعا قاراي 150 مىڭ شەتەلدىك ستۋدەنت تارتۋدى كوزدەپ وتىر. بۇل - وتە دۇرىس ءارى ماڭىزدى باعىت. الايدا مۇنداي مەجەنىڭ ارتىندا ۇلكەن جۇمىس جاتىر. شەتەلدىك ستۋدەنتتەردىڭ جاڭا ورتاعا ءساتتى بەيىمدەلۋى وزدىگىنەن جۇزەگە اسپايدى. ول ءۇشىن قولداۋ قىزمەتتەرى، ءتيىمدى بەيىمدەۋ باعدارلامالارى، حالىقارالىق تاجىريبەسى بار وقىتۋشىلار قۇرامى، جايلى جاتاقحانالار جانە شەتەلدىك تۇلەكتەرگە ارنالعان مانساپتىق مۇمكىندىكتەر قاجەت.
APU ۋنيۆەرسيتەتى وسى باعىتتا جيىرما جىلدان استام تاجىريبە جيناقتادى. سوندىقتان بۇل ماسەلەلەر توڭىرەگىندە قازاقستاندىق ارىپتەستەرمەن تاجىريبە الماسىپ، ورتاق وي بولىسۋگە تولىق نەگىز بار دەپ سانايمىن.
- ءسىز ريتسۋمەيكان ازياتتىق-تىنىق مۇحيتى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى قىزمەتىن اتقارىپ جۇرگەنىڭىزگە ءبىر جىلدان استى. قازىر قانداي نەگىزگى جوبالارمەن اينالىسىپ ءجۇرسىز؟ بۇل باعىتتاردا حالىقارالىق اكادەميالىق بايلانىستار، سونىڭ ىشىندە قازاقستانمەن ارىپتەستىك قانشالىقتى كورىنىس تابادى؟
- ءبىر جىل وتە جىلدام ءوتتى. مەنىڭ نەگىزگى جاۋاپكەرشىلىك ايماعىمدى قىسقاشا ايتسام، ول - ستۋدەنتتىڭ اۋديتوريادان تىس بۇكىل ءومىرى. اكادەميالىق تىلدە بۇل student affairs دەپ اتالادى. ياعني ستۋدەنتتىڭ جاتاقحاناداعى تۇرمىسى، كلۋبتار مەن ۇيىرمەلەرگە قاتىسۋى، ۆولونتەرلىك باستامالارى، بەيىمدەلۋىنە قولداۋ كورسەتۋ، مانساپتىق دامۋى جانە تۇلەكتەرمەن بايلانىس. بۇعان قوسا outreach باعىتى بار - ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سىرتقى بايلانىستارى: تالاپكەرلەرمەن، مەكتەپتەرمەن جۇمىس، ءتۇرلى ەلدەردەگى سەرىكتەس ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن جانە كومپانيالارمەن ارىپتەستىك ورناتۋ. قىسقاسى، ۋنيۆەرسيتەتتى تەك ءدارىس وقيتىن ورىن ەمەس، جاندى قاۋىمداستىققا اينالدىراتىن بارلىق باعىت وسىنىڭ ىشىندە.
APU ۋنيۆەرسيتەتىندە 120-دان استام ەلدەن كەلگەن ستۋدەنتتەر ءبىلىم الادى. بۇل جۇمىستىڭ اۋقىمىن دا ايقىندايدى. ءبىزدىڭ كامپۋس شارتتى تۇردە شاعىن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى ىسپەتتى. ستۋدەنتتىك كلۋبتار دا وتە الۋان ءتۇرلى: شاي راسىمىنەن باستاپ كومپيۋتەرلىك ويىندارعا دەيىن قامتيدى. ۆولونتەرلىك جوبالار دا كەڭ: بەپپۋ ماڭىنداعى جەرگىلىكتى فەرمەرلەرگە كومەكتەسۋدەن باستاپ وڭتۇستىك- شىعىس ازيا ەلدەرىندەگى ءبىلىم بەرۋ باستامالارىنا دەيىن جالعاسادى.
مەنىڭ نەگىزگى مىندەتىم - ءار ستۋدەنتتىڭ ءوز ورنىن تابۋىنا جاعداي جاساۋ. ياعني ونىڭ ورتاسى، اينالىساتىن ءىسى، جوباسى، تالىمگەرى نەمەسە العاشقى تاعىلىمداماسى بولۋى كەرەك. قازىر بىزدەگى نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى - كارەرلىك ورتالىقتى جاڭارتۋ، تاعىلىمداما جەلىسىن كەڭەيتۋ، ستۋدەنتتەردى قولداۋ جۇيەسىن كۇشەيتۋ جانە تۇلەكتەر قاۋىمداستىعىمەن جۇمىستى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ.
ەكىنشى ماڭىزدى باعىت - outreach. APU تەك بەپپۋداعى كامپۋسپەن شەكتەلمەيدى. ءبىز ۇنەمى مەكتەپ وقۋشىلارىمەن، تالاپكەرلەرمەن، اتا-انالارمەن، سەرىكتەس مەكتەپ ديرەكتورلارىمەن جانە تۇلەكتەرمەن ءتۇرلى ەلدەردە كەزدەسۋلەر وتكىزەمىز. مەن ءوزىم دە ءجيى ساپارعا شىعامىن، بۇل رەتتە قازاقستاننىڭ ورنى ەرەكشە. جاقىندا مەنى شاكارىم ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاۋەلسىز ديرەكتورلار كەڭەسىنە شاقىردى. بۇل ماعان قازاقستاننىڭ جوعارى ءبىلىم جۇيەسىن سىرتتان باقىلاپ قانا قويماي، ونى ىشىنەن دە كورۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
- 2025 -جىلدىڭ جەلتوقسانىندا توكيودا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ساپارى اياسىندا ءسىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت پەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلعانى بەلگىلى. بۇل قۇجات قانداي مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى؟
- 2025 -جىلدىڭ جەلتوقسانىندا توكيودا، قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ جاپونياعا ساپارى بارىسىندا، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك پەن ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت اراسىندا قول قويىلعان بۇل كەلىسىمدى مەن ۋاقىت تالابىنا ساي قابىلدانعان ماڭىزدى قادام دەپ سانايمىن.
بۇل قۇجات ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. اتاپ ايتقاندا، ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلاردىڭ اكادەميالىق الماسۋىن دامىتۋعا، بىرلەسكەن عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋگە، عىلىمي سەمينارلار مەن كونفەرەنسيالار ۇيىمداستىرۋعا، سونداي-اق مادەني-ءبىلىم بەرۋ باستامالارىن ىسكە اسىرۋعا جول اشادى.
وسى كەلىسىمنىڭ نەگىزىندە ءقازىردىڭ وزىندە قازاقستاننىڭ ءبىرقاتار جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ناقتى باعىتتار بويىنشا ارىپتەستىك تەتىكتەرى قاراستىرىلىپ جاتىر. بۇل ۇدەرىستە عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ قولداۋى دا ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
- بۇگىندە «مەملەكەتتىڭ جۇمساق كۇشى» ۇعىمى كوبىنە ءبىلىم، مادەنيەت جانە ينتەللەكتۋالدىق ورتا ارقىلى كورىنىس تاباتىنى ايتىلادى. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، شەتەلدە ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن قازاقستاندىق عالىمدار، وقىتۋشىلار مەن زەرتتەۋشىلەر ەلدىڭ حالىقارالىق بەدەلىن قالىپتاستىرۋدا قانداي ءرول اتقارا الادى؟
- شەتەلدە ۇزاق جىلدار بويى شىنايى ءارى جۇيەلى جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ءاربىر قازاقستاندىق سول ورتادا قازاقستاندى تانىتاتىن «ءتىرى تەرەزە» ىسپەتتى. سول تەرەزە ارقىلى سىرتتاعى ادامدار ءبىزدىڭ ەلدى كورەدى، تانيدى.
جاپون ارىپتەستەرىممەن جىلدار بويى بىرگە جۇمىس ىستەگەن تاجىريبە سونى كورسەتەدى. ولار ءۇشىن قازاقستان تۋرالى تۇسىنىك وقۋلىقتان نەمەسە جاڭالىقتان ەمەس، كۇندەلىكتى قارىم-قاتىناستان قالىپتاسادى. ياعني سەنىڭ جۇمىستى قالاي ۇيىمداستىراتىنىڭ، قيىندىققا قالاي قارايتىنىڭ، بەرگەن ۋادەڭدە قالاي تۇراتىنىڭ ارقىلى كوزقاراس قالىپتاسادى. كەيىن بۇل اسەر قازاقستاننان كەلگەن ستۋدەنتتەرگە دە، الماسۋ باعدارلامالارىنا دا، ارىپتەستىك بايلانىستارعا دا تىكەلەي ىقپال ەتەدى.
ءبىراق بۇل «ءتىرى تەرەزە» ءبىر باعىتتا عانا جۇمىس ىستەمەيدى، ونىڭ ەڭ ماڭىزدى قىرى دا وسى. ول تەك قازاقستان تۋرالى كوزقاراستى وزگەرتپەي، ەكى ەل اراسىنداعى ناقتى بايلانىستاردى دا كۇشەيتەدى. سونىڭ ايقىن مىسالى - سوڭعى جىلدارى APU ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاقستاننان كەلەتىن ستۋدەنتتەر سانى ايتارلىقتاي ارتتى، ال الداعى ۋاقىتتا بۇل ءوسىمنىڭ جالعاساتىنى بايقالادى. كەرىسىنشە باعىتتا دا قوزعالىس كۇشەيىپ كەلەدى: ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقىتۋشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرى قازاقستانعا ءجيى بارىپ، جاڭا باعدارلامالاردى تالقىلايدى، ءدارىس وقيدى، سەرىكتەس جوعارى وقۋ ورىندارىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزەدى. بۇرىن مۇنداي ساپارلار سيرەك بولسا، قازىر جۇيەلى ۇردىسكە اينالدى.
وتكەن جەلتوقساندا پرەزيدەنتتىڭ توكيوعا ساپارى كەزىندە مەن دە جاپونيادا ءارتۇرلى سالادا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن قازاقستاندىقتارمەن بىرگە مەملەكەت باسشىسىمەن كەزدەسۋگە قاتىستىم. ولاردىڭ قاتارىندا كونسالتينگ، مەديسينا جانە جاساندى ينتەللەكت سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ماماندار بولدى. ءارقايسىسىنىڭ جولى بولەك، تاجىريبەسى دە ءارتۇرلى. مەنىڭشە، ناعىز «جۇمساق كۇش» ءدال وسىنداي ناقتى ادامدار مەن ولاردىڭ ناقتى ەڭبەگىنەن قالىپتاسادى.
- قازاقستان مەن جاپونيا اراسىنداعى گۋمانيتارلىق جانە ءبىلىم بەرۋ بايلانىستارى سوڭعى جىلدارى ايقىن جاندانىپ كەلەدى. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا كەزەڭىنە جول اشاتىن قانداي بىرلەسكەن جوبالار مەن باستامالار بولۋى مۇمكىن؟
- بۇل ماسەلەگە بايىپپەن قاراعان ءجون: ادەمى ءسوز ايتۋ وڭاي، ال جۇزەگە اسىرۋ - ۇلكەن ەڭبەك. دەگەنمەن، بىرلەسكەن جوبالار ءۇشىن مۇمكىندىك بۇرىن-سوڭدى بولماعانداي كەڭ اشىلىپ تۇر. ستۋدەنتتەر الماسۋى - ىرگەلى فورمات، ونى ءارى قاراي ۇلعايتۋ قاجەت. قازىر جاپونياداعى قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر سانى ەكى ەلدىڭ الەۋەتىمەن سالىستىرعاندا ءالى دە از. قىسقا مەرزىمدى باعدارلامالار مەن ديپلومدىق باعدارلامالار بويىنشا دامۋعا جول اشىق.
كەلەسى ساتى — بىرلەسكەن عىلىمي ورتالىقتار. قازاقستان مەن جاپونيانىڭ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ، مەگاپوليستەردى تۇراقتى دامىتۋ جانە جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى الەۋەتى جوعارى. مامىر ايىندا توكيو گۋبەرناتورى يۋريكو كويكەنىڭ استاناعا ساپارى كەزىندە ءدال وسى جاساندى ينتەللەكت، جاسىل تەحنولوگيالار جانە «اقىلدى قالالاردى» باسقارۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. جاپون تاراپى تاجىريبە بولىسۋگە ءازىر. پرەزيدەنتىمىز جەلتوقسانداعى ساپارى كەزىندە بىرلەسكەن عىلىمي پلاتفورما قۇرۋ جانە جاپونيا ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ وكىلدىكتەرىن قازاقستاندا اشۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. مۇنداي تىعىز قارىم- قاتىناس كەزىندە ەكى باعىت تا تولىقتاي جۇزەگە اساتىن جوبالار دەپ سانايمىن.
جەكە اتاپ وتكىم كەلەتىنى - گۋمانيتارلىق باعدارلامالار. ءتىل، ونەر جانە مادەنيەت سالاسىنداعى الماسۋلار عىلىمي ىنتىماقتاستىقتىڭ قوسىمشاسى ەمەس، كەرىسىنشە ونىڭ نەگىزى. ويتكەنى مادەنيەتتى تۇسىنبەي تۇرىپ، شىنايى ارىپتەستىك ورناتۋ قيىن. قۋانارلىعى — قازاقستاندا جاپون تىلىنە، ال جاپونيادا تۇركى الەمىنە دەگەن قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدى.
الماتىدا كوپ جىلدان بەرى تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان قازاقستان- جاپونيا ادام رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى بار. بۇل ورتالىق ارقىلى مىڭداعان قازاقستاندىق جاپون تىلىمەن، بيزنەس تاجىريبەسىمەن جانە مادەنيەتىمەن تانىستى. مۇنداي قۇرىلىمدار ءبىر رەتتىك جوبا ەمەس، ۇزاق مەرزىمدى جانە جۇيەلى ەڭبەكتىڭ ناتيجەسى ەكەنىن كورسەتەدى. وسىنداي بەرىك نەگىزدىڭ ارقاسىندا بولاشاقتا اۋقىمدى بىرلەسكەن باستامالاردى دامىتۋعا تولىق مۇمكىندىك بار.
— حالىقارالىق اكادەميالىق مانساپ قۇرىپ، عىلىممەن اينالىسقىسى كەلەتىن جانە الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە قازاقستاندى تانىتقىسى كەلەتىن جاستارعا قانداي كەڭەس بەرەر ەدىڭىز؟
— مەن ادەتتە كەڭەس بەرۋگە اسىقپايمىن. ءار ادامنىڭ ءوز جولى بار، ال ماعان كومەكتەسكەن تاجىريبە وزگەگە ءدال سولاي جارايدى دەۋ قيىن. دەگەنمەن ءوز تاجىريبەمنەن تۇيگەن ءۇش قاعيدانى بولىسسەم بولادى.
ءبىرىنشىسى - اشىق بولۋ، open-minded. جاڭا تاقىرىپتارعا، جاڭا ادامدارعا، وزگە عىلىم سالالارىنا، باسقا مادەنيەت پەن باسقا كوزقاراسقا اشىق بولۋ. بۇل قاسيەتتىڭ مەندە قالىپتاسۋىنا جاپونياداعى تاجىريبەم دە ۇلكەن اسەر ەتتى. اشىقتىق - حالىقارالىق اكادەميالىق ورتاداعى ەڭ ماڭىزدى داعدىلاردىڭ ءبىرى.
— بىرىنشىدەن، دۇنيەتانىمىڭىزدى كەڭەيتىڭىز. جاڭا تاقىرىپتارعا، ادامدارعا، وزگە مادەنيەت پەن كوزقاراسقا اشىق بولىڭىز. «اشىق ويلاۋ» — جاپونيادا ءجۇرىپ قالىپتاستىرعان باستى داعدىم.
ەكىنشىدەن، جولىڭىزدى الەمدىك ورتالىقتان باستاماعانىڭىزدان ۇيالماڭىز. سەمەيدەن ناگاساكيگە بارعانىمدا، شاعىن قالادان كەلگەن قاراپايىم جىگىت ەدىم. بۇل — كەمشىلىك ەمەس، قايتا — ەرەكشە رەسۋرس. قازاقستاندا وسكەن ادامنىڭ كوزقاراسى ءبىر قالىپتى ورتادا جۇرگەندەردەن بولەك بولادى. سول بولمىسىڭىزدى «سايكەس كەلۋ» ءۇشىن وشىرمەڭىز، كەرىسىنشە، ونى حالىقارالىق كومانداداعى ارتىقشىلىعىڭىزعا اينالدىرىڭىز.
ۇشىنشىدەن، سابىرلى بولىڭىز. اكادەميالىق مانساپ - ۇزاق جول. العاشقى ءىرى ەڭبەگىم جارىق كورۋىنە جىلدار كەتتى، دەكان قىزمەتىنە ون جىلدان استام ۋاقىتتان سوڭ جەتتىم. تابىستى ايمەن ەمەس، ونجىلدىقپەن ولشەپ، كۇن سايىن كەشەگىدەن ءسال دە بولسا ارتىق ەڭبەكتەنسەڭىز، ماقساتقا جەتەسىز.
ابايدىڭ جيىرما بەسىنشى قارا سوزىندەگى: «وزگەلەردىڭ ءبىلىمىن ۇيرەنۋ ءۇشىن، تەڭ بولۋ ءۇشىن، ءوز حالقىڭا قورعان ءارى تىرەك بولۋ ءۇشىن وقۋ كەرەك» دەگەن ءسوز ويىما ءجيى ورالادى. بۇل وي حالىقارالىق اكادەميالىق جولدىڭ ءمانىن تەرەڭ اشادى. شەتەلدە وقۋ - ەلدەن الىستاۋ ەمەس. كەرىسىنشە، باسقا حالىقتان ۇيرەنىپ، ءوز ەلىنە تىرەك بولا ءبىلۋ - عىلىم جولىنداعى جاس قازاقستاندىق ءۇشىن ەڭ دۇرىس باعىت.
اۆتورلار
ۆەنەرا جولامان قىزى