يرانعا اتىلعان وق، تارالعان ۋ تۇركياعا دا جەتۋى ابدەن ىقتيمال. ال يادرولىق قارۋ قولدانىلسا، رەسمي انكارا ءۇشىن سالدارى قانداي بولماق؟
يران مەن تۇركيا ءبىر قۇرلىقتا قاتار ورنالاسقان. شەكارالارىنىڭ 534 شاقىرىمى شەكتەسەدى. سوندىقتان يرانعا تونگەن قاۋىپ تۇركياعا دا اسەر ەتۋى مۇمكىن. ساراپشىلار وسىلاي دەپ وتىر. ولاردىڭ ايتۋىنشا، مۇندايدا جەلدىڭ باعىتى مەن كۇن رايى شەشۋشى ءرول اتقارادى. كەيىنگى ۋاقىتتا حالىقارالىق اقپارات كەڭىستىگىندە ۆاشينگتوننىڭ يراننىڭ جەراستى يادرولىق نىساندارىنا سوققى بەرۋى مۇمكىن دەگەن بولجام كوپ تاراپ جاتىر. ءتىپتى امەريكالىق كوممەنتاتور تاكەر كارلسون ا ق ش يادرولىق قارۋ قولدانۋى ىقتيمال دەگەن پىكىر ءبىلدىردى. دەگەنمەن اق ءۇي مۇنداي شەشىم قابىلدانعانىن راستاعان جوق. ال تۇركيالىق ساراپشىلار مۇنىڭ سالدارىن بىلاي دەپ بولجاپ وتىر.
حاسان حۇسەيىن تەكين، ساراپشى، زەرتتەۋشى:
- يران تۇركياعا وتە جاقىن ورنالاسقان. ەگەر يادرولىق نىساندارعا سوققى جاسالىپ، راديواكتيۆتى زاتتار تارالسا، ونىڭ سالدارى كورشى مەملەكەتتەرگە دە اسەر ەتۋى مۇمكىن. ال سوعىس جاعدايىندا مۇنداي اپاتقا جەدەل ارەكەت ەتۋ دە قيىندايدى.
حالىقارالىق اتوم ەنەرگياسى اگەنتتىگى دە يادرولىق نىسانعا جاسالعان اسكەري شابۋىل راديواكتيۆتى زاتتاردىڭ تارالۋىنا اكەلۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتكەن. اگەنتتىك باسشىسى رافاەل گروسسيدىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي جاعدايدىڭ سالدارى شابۋىل جاسالعان ەلدىڭ اۋماعىمەن عانا شەكتەلمەيدى. سوندىقتان رادياتسيالىق قاۋىپ قانا ەمەس، اسكەري قاقتىعىستىڭ ءورشۋى، بوسقىندار اعىنى جانە ەنەرگەتيكالىق نارىقتاعى تۇراقسىزدىق تا انكاراعا سالماق سالۋى ابدەن مۇمكىن. سول سەبەپتى تۇركيا بيلىگى يرانعا قارسى اسكەري وپەراتسيانىڭ ايماققا اكەلەتىن سالدارىنا الاڭدايدى.
وتكەن قازان ايىندا ىستانبۇلدا باسقوسقان تۇركيا، مىسىر، پاكىستان، ساۋد ارابياسى، گەرمانيا، فرانسيا، ۇلى بريتانيا جانە يتاليا سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى دە يرانعا قارسى شابۋىل ماسەلەسىن جان جاقتى تالقىلادى. تۇركيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى حاكان فيدان داعدارىستان شىعۋدىڭ جالعىز جولى ديالوگ پەن ديپلوماتيا ەكەنىن ەسكەرتكەن.
حاكان فيدان، تۇركيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى:
- يرانعا قارسى اسكەري ارالاسۋ ەشقانداي جاعدايدا ماسەلەنىڭ شەشىمى ەمەس. تۇركيا ديپلوماتيانى ەڭ دۇرىس جول دەپ سانايدى. يرانعا جاسالاتىن كەز كەلگەن جاڭا شابۋىل ايماقتاعى سوعىس پەن قاقتىعىستىڭ قايتادان ورشۋىنە الىپ كەلەدى.
حاسان حۇسەيىن تەكين، ساراپشى، زەرتتەۋشى:
- ەگەر ا ق ش دەگەنىن ىستەپ، يادرولىق بومبا قولدانسا، يزرايل دە قارىمتا شابۋىلعا ۇشىراۋى مۇمكىن. يران الدىمەن يزرايلدەگى ديمونا يادرولىق ورتالىعىنا سوققى بەرۋى عاجاپ ەمەس. ەگەر بۇل نىسانعا سوققى جاسالسا، ونىڭ سالدارى يادرولىق جارىلىستىڭ سالدارى سياقتى اۋىر بولادى. جەرورتا تەڭىزى ايماعىنا ۇلكەن زيان كەلۋى ىقتيمال. اراب ەلدەرى، يوردانيا، پالەستينا، ليۆان، ءتىپتى تۇركيانىڭ وڭتۇستىك-شىعىس وڭىرلەرى مەن حاتاي پروۆينتسياسىنا دەيىن زيان شەگۋى مۇمكىن.
دەمەك تۇركيانىڭ الاڭداۋىنا نەگىز بار. ويتكەنى قاۋىپ ءبىر ەمەس، بىرنەشە سالاعا كەسىرىن تيگىزۋى مۇمكىن. سوندىقتان رەسمي انكارانىڭ ۇستانىمى ايقىن. ەل بيلىگى شەكارا قاۋىپسىزدىگىن قورعاپ، قاقتىعىستىڭ ودان ءارى ورشۋىنە جول بەرمەۋدى جانە تاراپتاردىڭ كەلىسىمگە كەلگەنىن قالايدى.
اۆتورى: ءاسيا نۇرلىبايەۆا
24.kz