تۇتاس زاڭنامادا ىم-يشارا ۇعىمىنىڭ بولماۋى سالدارىنان ەستۋ جانە سويلەۋ قابىلەتى بۇزىلعان ازاماتتار قوعامدىق ومىرگە تولىققاندى ارالاسا الماي وتىر. قوردالانعان ماسەلەلەر قاتارىندا سۋردواۋدارماشىلار مەن سۋردوپەداگوگتار تاپشىلىعى دا بار.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمولياكوۆانىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە ەلىمىزدە ەستۋ جانە سويلەۋ قابىلەتى بۇزىلعان 30 مىڭنان استام ازامات تۇرادى. ال ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىن قوسا ەسەپتەگەندە، بۇل ماسەلە 100 مىڭنان استام ادامنىڭ ومىرىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى.
- سوعان قاراماستان، ىم-يشارا ءتىلى زاڭنامادا تولىققاندى دەربەس ۇعىم رەتىندە دە، اقپارات پەن مەملەكەتتىك قىزمەتتەرگە قول جەتكىزۋدىڭ تولىق تەتىگى رەتىندە دە مويىندالماعان. ءبىز الەۋمەتتىك كودەكسكە «ىم ءتىلى» ۇعىمىن رەسمي تۇردە ەنگىزۋدى جانە ونى ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان ازاماتتار ءۇشىن نەگىزگى قارىم- قاتىناس قۇرالى رەتىندە تانۋدى كوزدەيتىن تۇزەتۋلەردى ۇسىندىق. بۇل - از ۋاقىتتا قول جەتكىزىلگەن ۇلكەن ناتيجە جانە ساڭىراۋ ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مەن ولاردىڭ قوعامعا تولىققاندى ارالاسۋىنا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام، - دەدى ە. سمولياكوۆا ماجىلىستە وتكەن فراكسيا وتىرىسىندا.
وتىرىستا كوتەرىلگەن نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى - ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان بالالار مەن جاستاردىڭ بىلىمگە قولجەتىمدىلىگى بولدى. جيىندا ايتىلعان مالىمەتكە سايكەس، بۇگىندە پسيحولوگيالىق-مەديسينالىق-پەداگوگيكالىق كونسۋلتاتسيالاردا ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان 4576 بالا تىركەلگەن. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە جولداعان ساۋالىندا دەپۋتات مۇنداي بالالاردى وقىتۋ ساپاسى مەن ماماندار تاپشىلىعى ماسەلەسىن كوتەردى.
- ولاردى مەكتەپكە دايىنداۋ مەن وقىتۋ قالاي ۇيىمداستىرىلعان؟ اتا-انالاردىڭ ايتۋىنشا، كەيبىر ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا، مىسالى №65 مەكتەپتە، بالالارعا ىم ءتىلىن قولدانۋعا تىيىم سالىنىپ، تەك داكتيلدى قارىم-قاتىناس تالاپ ەتىلەدى. سونىڭ سالدارىنان ولار سۇراق قويا المايدى، تاپسىرمالارعا جاۋاپ بەرە المايدى جانە مۇعالىمنەن اقپاراتتى تولىق قابىلداي المايدى، - دەيدى دەپۋتات.
سونىمەن بىرگە، جوعارى ءبىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگى ماسەلەسىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاندا ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان 30 مىڭنان استام ازامات ءومىر سۇرسە دە، 2025 -جىلى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ولاردىڭ تەك 180- ءى عانا ءبىلىم العان. بۇل وتە تومەن كورسەتكىش جانە جوعارى ءبىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىنە قاتىستى جۇيەلى كەدەرگىلەردىڭ بار ەكەنىن كورسەتەدى.
ەكاتەرينا سمولياكوۆا سۋردواۋدارما سالاسىنداعى كادر تاپشىلىعىن دا كوتەردى. بۇگىندە ەلىمىزدەگى كوللەدجدەردە ءتيىستى سەرتيفيكاتى بار نەبارى 24 بىلىكتى سۋردواۋدارماشى جۇمىس ىستەيدى. الايدا بۇل بارلىق ءوڭىردىڭ قاجەتتىلىگىن وتەۋگە جەتكىلىكتى مە، دەگەن سۇراق اشىق كۇيىندە قالىپ وتىر.
تالقىلاۋدىڭ تاعى ءبىر باعىتى - ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان ازاماتتاردىڭ قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىندەگى قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەسى بولدى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە قاراتا
ايتىلعان ماسەلەدە دەپۋتات قازاقستاندا بىلتىر شامامەن 65 مىڭ قىلمىستىق قۇقىقبۇزۋشىلىق تىركەلگەنىن ەسكە سالدى.
- قىلمىستىق ىستەردىڭ ىشىندە ەستۋ جانە سويلەۋ قابىلەتى بۇزىلعان ازاماتتار جابىرلەنۋشى، كۋاگەر نەمەسە كۇدىكتى رەتىندە كەزدەسۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا ولاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرى قالاي قامتاماسىز ەتىلەدى؟ ءوتىنىش قابىلداۋ، جاۋاپ الۋ جانە تەرگەۋ ارەكەتتەرى كەزىندە بىلىكتى ىم-يشارا ءتىلى اۋدارماشىلارىن قامتاماسىز ەتۋ تەتىگى قالاي رەتتەلگەن؟، - دەپ سۇرادى دەپۋتات ءى ءى م وكىلدەرىنەن.
تۇرعىن ءۇي ساياساتىنا قاتىستى ماسەلەلەر دە كوتەرىلىپ، ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە ساۋال جولداندى.
ءماجىلىس دەپۋتاتىنىڭ ايتۋىنشا، III توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ەستۋ جانە سويلەۋ قابىلەتى بۇزىلعان ازاماتتار الەۋمەتتىك تۇرعىن ءۇي الۋ مۇمكىندىگىنەن قاعىلىپ جاتادى.
- بۇل ساناتتاعى ازاماتتار كوبىنە جۇمىسقا ورنالاسۋدا قيىندىق كورەدى، جەكە باسپانا ساتىپ الۋعا جەتكىلىكتى تابىس تاپپايدى جانە ءىس جۇزىندە الەۋمەتتىك تۇرعىن ۇيگە قول جەتكىزۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلىپ وتىر، - دەدى دەپۋتات.
سونداي-اق وتىرىستا ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان ازاماتتاردى مەديتسينالىق جانە الەۋمەتتىك قولداۋ ماسەلەلەرى دە ءسوز بولدى. اتاپ ايتقاندا، كوحلەارلىق يمپلانت ورناتىلعان ازاماتتارعا قاتىستى تۇيتكىلدەر كوتەرىلدى.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا، وپەراتسيادان كەيىن ەستۋ مەن سويلەۋ قابىلەتى تولىق قالپىنا كەلە بەرمەيدى، الايدا مۇنداي ازاماتتار كەيبىر قولداۋ شارالارىنان، سونىڭ ىشىندە جىلىنا 60 ساعات سۋردواۋدارما قىزمەتى مەن ارنايى تەحنيكالىق قۇرالداردان ايىرىلىپ قالۋى مۇمكىن.
ەكاتەرينا سمولياكوۆا ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىنە دە توقتالدى. ول ءبىلىم العان تۇلەكتەردىڭ ءوز ماماندىعى بويىنشا جۇمىسقا قانشالىقتى ورنالاساتىنى، جۇمىس بەرۋشىلەر تاراپىنان قانداي كەدەرگىلەر بار ەكەنى جانە مەملەكەت بۇل ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىن ارتتىرۋ ءۇشىن قانداي
شارالار قابىلداپ جاتقانى جونىندە مالىمەت سۇراتتى.
ءسوز سوڭىندا ەكاتەرينا سمولياكوۆا ەستۋ-سويلەۋ قابىلەتى بۇزىلعان ازاماتتاردىڭ ماسەلەلەرى ءبىر كۇندە پايدا بولماعانىن، جىلدار بويى قوردالانىپ كەلگەنىن اتاپ ءوتتى.
- بۇل تۇيتكىلدەر كەشە عانا پايدا بولعان جوق. ولار جىلدار بويى جيناقتالدى. سوندىقتان بۇگىن تەك ماسەلەنى كوتەرۋ جەتكىلىكسىز، ونى شەشۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرىن، ءتيىمدى قولداۋ شارالارىن جانە ىسكە اسىرۋعا بولاتىن باعدارلامالاردى ۇسىنۋ قاجەت، - دەپ تۇيىندەدى دەپۋتات.
ايتا كەتەيىك، بيىل تولىق ەستۋ قابىلەتىنەن ايىرىلعان 523 بالا مەملەكەتتىڭ ەسەبىنەن تەگىن ەستۋ يمپلانتتارىن الدى.
2026-جىلدان باستاپ ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان بالالار اپپاراتتارمەن تەگىن قامتىلا باستادى.