تورىعۋ دەيسىز بە، جالىعۋ ياكي مۇڭ كەشۋ دەيسىز بە، اركىم وزىنشە قابىلداۋى مۇمكىن. دەسە دە اقىن قالامىنان تۋعان وسى ءبىر ولەڭ جولدارىنىڭ استارىنداعى وي جۇماتاي جاقىپبايەۆتىڭ «مەن ءبىر گۇلدىڭ گاۋھار مىنەز سوزدەرىن، جۇرەگىمە قۇيىپ ءجۇرمىن ۋىستاپ» دەگەنىندەي، سيقىرىمەن تارتادى دا تۇرادى. سىردىڭ ۇشىعى ۇيگە قايتپاۋ ياكي كۇتپە مەنى دە ەمەس، نەگە دەگەن سۇراق تۋدىرىپ تۇرعان ماندە سەكىلدى. مىسالى، ءسىز جۇمىستان سوڭ ۇيگە اسىعاسىز با؟ ءۇي جالعانداعى ۋاقىتشا تۇراعىڭىز، پاناتۇتار باسپاناڭىز. وسى تاقىلەتتەس ءجۇرسىن ەرماننىڭ ولەڭى بار، ءبىراق ول باسپانانى بار پالەدەن قاشىپ بارىپ پانالايتىن ورنى، جالعانداعى جارتى جۇماعىنداي اسپەتتەسە، مىناۋ وندا جولاعىسى جوقتاي كورىنەدى. اڭگىمە سوندا، نەگە ولاي دەپ سۇراق تۋدىراتىن مانىندە دەمەسكە لاج قويمايدى.
« قىزىقتىرماي بارادى تۇك تە مەنى،
جۇلدىزدار - قارا اسپاننىڭ نۇكتەلەرى.
ەرتەڭ، مۇمكىن سەنىمەن حابارلاسام،
بۇگىن ۇيگە قايتپايمىن، كۇتپە مەنى...»،
دەپ باستايدى اقىن.
بۇل جەردە «ەشتەڭە قىزىق بولماي قالعان ادامنان» بۇرىن ۇيگە قايتقىسى كەلمەگەن اقىن جايىن ءسوز ەتكەن دۇرىس شىعار. ۇيگە قايتپاۋ دەگەن وتباسىنداعى اسا قىمبات جانداردى كورگىسى كەلمەۋ نەمەسە جەككورۋ، الدە ساعىنباۋ ەمەس قوي. كەرىسىنشە جەر- سۋسىز ءومىر سۇرە المايتىن باسقا تىرشىلىك يەلەرى سياقتى اقىننىڭ ولارسىز كۇنى جوق. ويتكەنى ول ودان كەيىنگى ويىن بىلاي وربىتەدى:
«كۇز كەلىپتى.. . مەن قالاي بايقاماعام؟
قيىن بولىپ بارادى قايتا ماعان.
جاپىراقتار - جۇرەكتىڭ كوشىرمەسى،
سايتاننىڭ كوشىرمەسى - سايقال ادام» دەپ ۇيقاسقا ىلىندىرگەن سوڭعى سوزدەرىن باتتيتىپ باس ارىپپەن جازادى. ياعني باستاپقى شۋماقتاعى الاساپىران سەزىمنىڭ ءمانى ەكىنشى اۋىزدا اشىلا باستايدى. كۇزدىڭ كەلگەنىن بايقاماي دا قالعان اقىن ۋاقىتتىڭ ءوزىن جاپىراقتاردىڭ تۇسكەنىنەن عانا اڭعارعانداي اسەرگە بولەيدى. قيىن جاعدايعا قالدىرىپ وتىرعان كۇز دە، ءۇي دە ەمەس، جانىنىڭ جاپىراقتارىن توناپ جاتقان ماڭايىنداعى سايقال- سۇمدار ەكەنى بىلىنەدى. ولشەپ بەرگەن جاسى عانا ءوتىپ بارا جاتقان جوق، جان- جاقتان جان- جۇرەگىن جۇلمالاپ، ءومىر ۋاقىتپەن بىرگە ەكى كۇيدىرگەنىن مەڭزەيدى. سوندىقتان اقىن جەرگە ەمەس، كوككە كوز تىگەدى. ونداعى جۇلدىزدار دا كىشىرەيىپ، نۇكتەلەردەي ۇساقتالىپ كەتكەن ەكەن-اۋ. انىعىندا جارقىراپ كورىنۋگە ءتيىس ەدى عوي. اقىن ءۇشىن دۇنيە تارىلىپ كەتكەن دەگەن ءسوز. مۇمكىن تار پيعىلدار كەڭ دۇنيەنى تارىلتىپ جىبەرگەن. سويتكەن سوڭ ادام جانى وزگەشە ءورىس ىزدەيدى. الدانىش نە جۇبانىش، قىسقاسى رۋحاني مەكەن قاجەت. ۇيىنە ورالعاندا، جارى مەن بالا-شاعاسىنا شەر-شەمەنىن شاعىپ، ولاردىڭ جۇرەگىن اۋىرتا الا ما؟ ءۇشىنشى شۋماق تىپتەن وزگەشە ورىلەدى. الايدا ءبىز فرانسيالىق پول ەليۋاردىڭ وسى تاقىلەتتەس ولەڭىنە توقتالامىز. جاراسقان ءابدىراش اۋدارعان «بۇگىن كەشكە» جىرىندا ول:
«بۇگىن كەشكە اسپان كوزىن جۇمعاندا،
قاراڭعىلىق ورناعاندا قىرلارعا،
قالعىپ كەتكەن ۋاقىتتا شىڭدار دا،
ءبىر باسپانا تابارمىن-اۋ قامدانىپ.
تۇرار وندا شام جانىپ،
بۇگىن كەشكە سوندا دا مەن كۇيىم بوپ،
وتىرماسپىن، ءۇيىم قايدا؟ ءۇيىم جوق.
جوقتى شاتىپ قاتىرما مي،
كىم ءجون جاۋاپ بەرەدى...
دوستار كۇتىپ وتىرعان ءۇي -
بۇگىن ماعان كەرەگى»،
دەپ اياقتاي سالادى. ءومىر بويى ورلىك پەن ماحابباتتى، ازاتتىقتى جىرلاپ ولگەن سيۋررەاليزمنىڭ اتاسى سانالاتىن ەليۋار ادام باقىتىن سۇيۋدەن تاباتىنىن ايگىلەپ ءوتتى. مۇندا ول جان دۇنيەسىنىڭ راقاتى قايدان تابىلسا، ءۇيى دە سول جەردەن تىگىلەرىن كەسىپ ايتادى. تۇرسىن جۇماش تا وسى ويدى ەمەۋرىن ەتىپ باستاعانىمەن، ويدى سەزىممەن كەستەلەپ جەتكىزەدى. اقىن ءبىردى ايتىپ، كەلەسى تاقىرىپقا وتكەندەي كورىنەدى، الايدا بارلىق ويىنىڭ ارقاۋى ءبىر. ۇيگە نەگە قايتا المايتىنىن، جانىنىڭ جۇدەگەنىن، ىشكى الەمىنىڭ نازىك، قورعانسىز ەكەنىن تابيعات سۋرەتتەرىمەن استاستىرا وتىرا، الگىندەي قۇبىلىستاردى «بۇگىن ۇيگە قايتپايمىن، كۇتپە مەنى» دەگەن جولدىڭ ارقاۋىنا اينالدىرادى.
«جاز قالدىرىپ كەتەدى كۇزگە نەسىن،
سەن مەنى ىزدەپ بۇل جەرگە ءجۇز كەلەسىڭ.
ساعىنىش بار وسىمدىك الەمىندە،
مەن - سوندامىن، مەنى ەشكىم ىزدەمەسىن.. .
تۇيمەلەرىڭ كەتىپتى اعىتىلىپ،
ولەڭ جازىپ كەلدىڭ بە، تاعى تۇرىپ؟
اسپاندا-اي، ۇستىڭدە قارا-اي كويلەك...
كوپ تولقيمىن بويىمدى شابىت ۇرىپ.
بىرەۋلەر ءجۇر كۇبىرلەپ وسى ماڭدا،
كىمدەر ولار، اقىننىڭ دوسى بار ما؟
... پۋشكيندى اتىپ ولتىرگەن دانتەس شىعار،
مەن دە قارسى تۇرامىن وسىلارعا.. .
ولەڭ وقىپ اقىن قىز، بوزبالاعا،
تۇرىپ قالعان تىرشىلىك قوزعالا ما؟
.. .بولدينوعا كۇز كەلدى، پۋشكين كەلمەي...
بوزداعىم كەپ قارايمىن بوز دالاعا»، دەپ اياقتالادى.
مۇنداي احۋالمەن قوعامعا سىيۋدىڭ ازابى سوندا سەزىلەدى.
جانىبەك ءاليمان
egemen.kz