باتىس قازاقستان وبلىسى سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتى تەحنيكالىق رەگلامەنتتەر تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ميرا قاۋىمبايەۆانىڭ Kazinform تىلشىسىنە ءمالىم ەتكەنىندەي، بۇل دەگەنىمىز - گەنەتيكالىق تۇرلەندىرىلگەن ورگانيزمدەردى (گ م و) نەمەسە زياندى حيميالىق زاتتاردى قوسۋ ەمەس، كەرىسىنشە تەمىر، فولي قىشقىلى، В1 جانە В2 دارۋمەندەرى، سونداي-اق نياسين سياقتى ماڭىزدى ميكروەلەمەنتتەردى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ۇسىنعان قاۋىپسىز مولشەردە ەنگىزۋ.
ميرا نۇرلان قىزىنىڭ سوزىنە قاراعاندا، ۇن تارتۋ پروتسەسى كەزىندە ءدان قۇرامىنداعى دارۋمەندەر مەن مينەرالداردىڭ ەداۋىر بولىگى جوعالادى. زەرتتەۋلەرگە سايكەس، ۇنتاقتالعاننان كەيىن باستاپقى دارۋمەندەردىڭ نەبارى 20-30 پايىزى عانا ساقتالادى. سوندىقتان فورتيفيكاسيالاۋ ارقىلى جوعالعان قورەكتىك زاتتاردىڭ ورنى تولتىرىلىپ، ولاردىڭ تاپشىلىعىنىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى.
- قازاقستان تۇرعىندارىنىڭ كۇندەلىكتى اس مازىرىندە نان، شەلپەك، باۋىرساق جانە ماكارون ونىمدەرى ماڭىزدى ورىن الادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، ەلىمىزدىڭ ورتاشا تۇرعىنى جىلىنا 120-130 كيلوگراممعا دەيىن نان ونىمدەرىن تۇتىنادى. وسىعان بايلانىستى ۇندى بايىتۋ حالىقتىڭ باسىم بولىگىن، ياعني شامامەن 95 پايىزىن قاجەتتى دارۋمەندەر مەن مينەرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ءتيىمدى جولى بولىپ سانالادى. بۇل ءادىس جۇكتى ايەلدەر مەن بالالارعا جەكە-جەكە تەمىر پرەپاراتتارىن تاعايىنداعاننان گورى ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ءارى قولجەتىمدى، - دەيدى م. قاۋىمبايەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا، 2025 -جىلعى 1- قاڭتاردان باستاپ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ «تاعام ونىمدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى تۋرالى» 021/2011 تەحنيكالىق رەگلامەنتىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر كۇشىنە ەندى. اتالعان تالاپتارعا سايكەس ۇن ءوندىرۋشى كاسىپورىندار جوعارى جانە ءبىرىنشى سۇرىپتى نان پىسىرۋگە ارنالعان بيداي ۇنىن دارۋمەندەر مەن مينەرالدارمەن مىندەتتى تۇردە بايىتۋى ءتيىس.
قوسىلاتىن دارۋمەندەر مەن مينەرالداردىڭ مولشەرى كۇندەلىكتى تۇتىنۋ كەزىندە قاۋىپسىز دەڭگەيدەن اسپايتىنداي ەتىپ ەسەپتەلگەن.
بۇگىندە ۇندى فورتيفيكاسيالاۋ الەمنىڭ 87 ەلىندە قولدانىلادى. ولاردىڭ قاتارىندا ا ق ش، كانادا، برازيليا، رەسەي جانە وزبەكستان بار. ماسەلەن، امەريكا قۇراما شتاتتارىندا ۇندى مىندەتتى تۇردە بايىتۋ ەنگىزىلگەننەن كەيىن 10 جىل ىشىندە ايەلدەر اراسىنداعى تەمىر تاپشىلىعى انەمياسىنىڭ كورسەتكىشى 34 پايىزعا تومەندەگەن. ال ۇن قۇرامىنداعى فولي قىشقىلى جاڭا تۋعان نارەستەلەردەگى جۇيكە تۇتىگى اقاۋلارىنىڭ پايدا بولۋ قاۋپىن 50-70 پايىزعا دەيىن ازايتۋعا ىقپال ەتەدى.
مامانداردىڭ مالىمەتىنشە، قازاقستانداعى رەپرودۋكتيۆتى جاستاعى ايەلدەر اراسىندا فولي قىشقىلى تاپشىلىعىنىڭ دەڭگەيى 60 پايىزعا دەيىن جەتەدى. مۇنىڭ انا مەن بالا دەنساۋلىعىنا قاۋىپ ءتوندىرۋى ابدەن ىقتيمال.
تۇتىنۋشىلار ۇن ساتىپ الۋ كەزىندە قاپتاماداعى اقپاراتقا نازار اۋدارۋى قاجەت. ەگەر ونىمدە «بايىتىلعان»، «دارۋمەندەلگەن» نەمەسە «فورتيفيكاسيالانعان» دەگەن تاڭبالار بولسا، وندا بۇل ۇنعا قوسىمشا دارۋمەندەر مەن مينەرالدار ەنگىزىلگەنىن بىلدىرەدى. ال مۇنداي بەلگى بولماعان جاعدايدا ءونىم قاراپايىم ۇن بولىپ ەسەپتەلەدى.
- فورتيفيكاسيالاۋ - بارلىق ماسەلەنى تولىق شەشەتىن امبەباپ قۇرال بولماسا دا، دارۋمەندەر مەن مينەرالداردىڭ جاسىرىن تاپشىلىعىنىڭ الدىن الۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى ءارى قولجەتىمدى ادىستەرىنىڭ ءبىرى. سوندىقتان نان جانە ۇن ونىمدەرىن ساتىپ العاندا ولاردىڭ قۇرامىنا نازار اۋدارىپ، بايىتىلعان ونىمدەردى تاڭداعان ءجون. ۇن ءوندىرۋ جانە ونى وتكىزۋ سالاسىنداعى تالاپتاردىڭ ساقتالۋىن اۋماقتىق سانيتاريالىق- ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ باسقارمالارى قاداعالايدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس، بەلگىلەنگەن تالاپتاردى بۇزعان جاعدايدا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك پەن ايىپپۇل شارالارى قاراستىرىلعان. ەڭ باستىسى، ۇندى فورتيفيكاتسيالاۋ حالىق دەنساۋلىعىن ساقتاۋداعى ماڭىزدى ءارى ءتيىمدى قادامداردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن ەستەن شىعارماعان ءجون، - دەپ تۇيىندەدى مامان ءسوزىن.