وڭتۇستىك كورەيانىڭ كەلەسى پرەزيدەنتى كىم بولۋى مۇمكىن

فوتو: Коллаж: Kazinform

استانا. قازاقپارات - 2025-جىلعى 3-ماۋسىمدا وڭتۇستىك كورەيادا پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتەدى. سايلاۋدىڭ قالاي وتەتىنى جانە نەگىزگى كانديداتتار تۋرالى تولىعىراق Kazinform ءتىلشىسىنىڭ ماتەريالىندا.

جارىس باستالدى: التى كانديدات، ءبىراق بىردە-ءبىر ايەل جوق

باستاپقىدا پرەزيدەنتتىك سايلاۋ 2027-جىلعا جوسپارلانعان بولاتىن، الايدا يۋن سوك ەل قىزمەتىنەن شەتتەتىلگەننەن كەيىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتەتىن بولدى. 2025-جىلعى 4-ساۋىردە وڭتۇستىك كورەيانىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتى ونىڭ يمپيچمەنتىن راستادى. پرەزيدەنتتى قىزمەتىنەن بوساتقاننان كەيىن 60 كۇن ىشىندە كەزەكتەن تىس سايلاۋ وتكىزىلۋى ءتيىس. اقىرى، سايلاۋ كۇنى رەتىندە 3-ماۋسىم تاڭدالدى.

وڭتۇستىك كورەيادا سايلاۋ ءبىر تۋردا، سالىستىرمالى كوپشىلىك جۇيەسى بويىنشا وتەدى، ياعني ەڭ كوپ داۋىس جيناعان كانديدات جەڭىمپاز دەپ تانىلادى (داۋىس سانىنىڭ ابسوليۋتتىك كوپشىلىگى تالاپ ەتىلمەيدى). پرەزيدەنت وكىلەتتىگىنىڭ مەرزىمى - بەس جىل. قازىرگى جانە بۇرىنعى پرەزيدەنتتەر قايتادان سايلاۋعا تۇسە المايدى.

بۇل جولى جەڭىمپاز داۋىس بەرۋ ناتيجەلەرى رەسمي راستالعاننان كەيىن بىردەن قىزمەتكە كىرىسەدى، ادەتتە، ەكى ايلىق وتپەلى كەزەڭ بولاتىن.

12-مامىردا كانديداتتار رەسمي سايلاۋالدى ۇگىت-ناسيحاتتى باستادى، ول 2-ماۋسىمعا دەيىن جالعاسادى. سايلاۋعا جەتى كانديدات تىركەلدى. ولاردىڭ قاتارىندا لي چجە مەن (1، «توبۋرو دەموكراتيالىق پارتياسى»)، كيم مۋن سۋ (2، «حالىق كۇشى» پارتياسى)، لي چجۋن سوك (4، «جاڭا رەفورمالار پارتياسى»)، كۆون ەن گۋك (5، «دەموكراتيالىق ەڭبەك پارتياسى»)، كۋ چجۋ ۆا (6، «ليبەرالدىق بىرلىك پارتياسى»)، حۆان گە ان (7، تاۋەلسىز كانديدات) جانە سون چجين حو (8، تاۋەلسىز كانديدات) بار.

كانديداتتاردىڭ نومىرلەرى پارتيالاردىڭ ۇلتتىق جينالىستاعى (پارلامەنت) ورىن سانىنا قاراي تاعايىندالادى. «كورەيالىق يننوۆاتسيالىق پارتياسى» ءوز كانديداتىن ۇسىنباعاندىقتان، 3-بوس قالدى.

18-مامىردا «ليبەرالدىق بىرلىك پارتياسىنان» ۇسىنىلعان كانديدات ءوز كانديداتۋراسىن الىپ تاستادى. وسىلايشا، سايلاۋشىلار ەلدىڭ ەڭ جوعارى لاۋازىمىنا ۇمىتكەر التى ادامنىڭ بىرەۋىنە داۋىس بەرەدى.

20-مامىردا شەتەلدە تۇراتىن نەمەسە ۋاقىتشا جۇرگەن وڭتۇستىك كورەيا ازاماتتارى جاڭا پرەزيدەنتتى تاڭداۋ ءۇشىن داۋىس بەرۋگە كىرىستى.

Yonhap اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، شەتەلدە داۋىس بەرۋ التى كۇنگە سوزىلادى. بۇل ءۇشىن 118 ەلدەگى 223 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە 258 مىڭنان استام ازامات تاڭداۋىن جاساي الادى.

The Korea Herald-تىڭ مالىمەتىنشە، سوڭعى 18 جىلدا پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا بىردە-ءبىر ايەل قاتىسپاي وتىرعان العاشقى جاعداي.

ناقتى باسەكەلەستىك - ەكى جەتەكشى پارتيا اراسىندا

لي چجە مەن

61 جاستاعى لي چجە مەن 2017-جىلى دەموكراتيالىق پارتيانىڭ پرەزيدەنتتىك پرايمەريزىندە العاش رەت كوپشىلىكتىڭ نازارىنا ىلىكتى. 2022-جىلعى پرەزيدەنت سايلاۋىندا ول يۋن سوك ەلگە از عانا ايىرماشىلىقپەن جول بەرگەن. 2024-جىلعى جالپى سايلاۋدا لي قايتا سايلانىپ، دەموكراتيالىق پارتيانى جەڭىسكە جەتكىزدى. وسىلايشا، يۋن اكىمشىلىگىنىڭ باستى سىنشىلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە وپپوزيتسيانىڭ كوشباسشىسى مارتەبەسىن نىعايتتى (Asia Pacific Foundation of Canada دەرەكتەرى بويىنشا).

ونىڭ باعدارلاماسى پراگماتيكالىق سىرتقى ساياساتقا نەگىزدەلگەن. سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك كورەيا اراسىنداعى سەنىمدى نىعايتۋعا، قىتاي جانە رەسەيمەن قارىم-قاتىناستى جاقسارتۋعا باسىمدىق بەرگەن. ول وڭتۇستىك كورەيانىڭ زىمىرانعا قارسى قورعانىس جۇيەسىن كۇشەيتۋ جانە سوعىس جاعدايىندا وڭتۇستىك كورەياعا بىرىككەن امەريكالىق-كورەيالىق كۇشتى باسقارۋ قۇقىعىن بەرۋ قاجەتتىگىن مويىندايدى.

كيم مۋن سۋ

73 جاستاعى كيم مۋن سۋ 2012-جىلى «حالىق كۇشى» پارتياسىنىڭ پرايمەريزىنە قاتىسقان، ءبىراق پاك كىن حەگە جول بەرگەن. يۋن سوك ەلدىڭ اكىمشىلىگىندە ەكونوميكالىق، الەۋمەتتىك جانە ەڭبەك كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى بولدى، ال 2024-جىلى ەڭبەك ءمينيسترى بولىپ تاعايىندالدى.

Asia Pacific Foundation of Canada-نىڭ مالىمەتىنشە، كيم يۋننىڭ يمپيچمەنتىنە قارسى قاتاڭ ۇستانىمىمەن كونسەرۆاتيۆتى سايلاۋشىلار اراسىندا تانىمال بولدى.

كيمنىڭ سىرتقى ساياساتتاعى ۇستانىمى - وڭتۇستىك كورەيا مەن ا ق ش اليانسى اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جانە سولتۇستىك كورەيانى يادرولىق جولمەن تەجەۋ. ول ا ق ش- پەن ءوزارا قورعانىس تۋرالى شارتتى قايتا قاراپ، يادرولىق قورعانىس ەرەجەلەرىن قوسۋدى ۇسىنادى. ليدەن ايىرماشىلىعى، ول اسكەري باسقارۋدى بەرۋ ماسەلەسىن باسىم باعىت دەپ ەسەپتەمەيدى.

كىم باسىم تۇسپەك

23-مامىردا جاريالانعان Gallup Korea ساۋالناماسىنا سايكەس، لي چجە مەنگە قولداۋ - E، ودان كەيىن كيم مۋن سۋ - 6، لي چجۋن سوك - .

Yonhap اتاپ وتكەندەي، وتكەن اپتامەن سالىستىرعاندا، جارىس كوشباسشىسى %6 جوعالتقان، ال باسەكەلەستەرى تيىسىنشە %7 جانە %2 قوسقان.

كيم مۋن سۋ 11-مامىردا «حالىق كۇشى» پارتياسىنان رەسمي تۇردە كانديدات بولىپ جاريالاندى، ال سايلاۋعا 22 كۇن قالعان ەدى. بۇل كەزدە لي چجە مەن كانديدات رەتىندە جاريالانعانىنا ەكى اپتا ءوتتى.

ساياسي شولۋشىلاردىڭ پىكىرىنشە، لي سايلاۋالدى ناۋقاندى ءساتتى باستاپ، سەنىمدى كەلەدى (The Korea Herald).

الايدا «حالىق كۇشى» پارتياسى يۋن سوك ەلدىڭ كولەڭكەسىنەن ءالى ارىلا الماي كەلەدى. يۋن - پرەزيدەنت سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋگە ءماجبۇر بولعان تۇلعا.

دەموكراتيالىق پارتيا ءوز ۇگىتىندە «حالىق كۇشى» مەن يۋن اراسىنداعى بايلانىستى جانە 2024-جىلعى جەلتوقساندا يۋن ەنگىزگەن اسكەري جاعدايدى ەسكە سالىپ، قارسى شابۋىل جۇرگىزىپ جاتىر.

كوپتەگەن ساۋالناما ناتيجەسى بويىنشا لي باستى فاۆوريت سانالادى. سوندىقتان دەموكراتيالىق پارتيانىڭ نەگىزگى ستراتەگياسى - بايىپتى ارەكەت ەتۋ.

الايدا ونىڭ جەڭىستى جولىنا 1-مامىردا ءۇزىلىس بولدى، ياعني جوعارعى سوت تومەنگى سوتتىڭ شەشىمىن جويىپ، ليدى سايلاۋ زاڭىن بۇزدى دەپ تانىدى. الايدا كەيىن سوت پروتسەسى سايلاۋدان كەيىنگە شەگەرىلەتىنى حابارلاندى. وسىلايشا، ونىڭ ەڭ ءالسىز تۇسى - سوت تەرگەۋى ۋاقىتشا جويىلدى. ساۋالنامالار بويىنشا الدا كەلە جاتقانىنا قاراماستان، The Korea Herald اتاپ وتكەندەي، لي سوڭعى جىلدارداعى «ەڭ جاعىمسىز» ساياساتكەرلەردىڭ ءبىرى سانالادى. 12-13-مامىردا 3000 سايلاۋشى اراسىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالنامادا ول پرەزيدەنتتىك كانديداتتاردىڭ اراسىندا ەڭ كوپ قولداۋ تاپقانىمەن، S ونى ءالى دە «انتيپاتيا تۋدىراتىن» ساياساتكەر دەپ باعالاعان.

ەسكە سالايىق، 2024-جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ باسىندا يۋن سوك ەل ەلدە اسكەري جاعداي جاريالاعاننان كەيىن، ۇلتتىق جينالىس 14-جەلتوقساندا ونىڭ يمپيچمەنتىن قولدادى. ال 2025-جىلعى 4-ساۋىردە وڭتۇستىك كورەيا كونستيتۋتسيالىق سوتى يمپيچمەنتتى بەكىتىپ، يۋن سوك ەلدى قىزمەتىنەن شەتتەتتى.

ايتا كەتسەك، بيىل 2-مامىردا وڭتۇستىك كورەيا پرەزيدەنتتىڭ مىندەتىن اتقارۋشى تاعى اۋىستى.

سونداي-اق وڭتۇستىك كورەيانىڭ ەكس-پرەزيدەنتى سايلاۋ الدىندا پارتيادان كەتكەنى تۋرالى جازعان ەدىك.