ورازانى قالاي جەڭىل وتكىزۋگە بولادى؟ ديەتولوگ جولدارىن ايتتى
استانا. قازاقپارات - كوپشىلىك كۇتكەن قاسيەتتى رامازان ايى جاقىنداپ قالدى. بيىل ورازا 19- اقپاننان باستالادى. بۇل كەزەڭدە تاماقتانۋ تارتىبىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ ماڭىزدى. وسى ورايدا ديەتولوگ، نۋتريتسيولوگ سالتانات بولاتبەك قىزى ورازانى اعزاعا سالماق تۇسىرمەي وتكىزۋ جولدارىن ايتىپ بەردى.
رامازان نەسىمەن ەرەكشە؟
رامازان - يسلام دىنىندەگى ەڭ قاسيەتتى كەزەڭنىڭ ءبىرى، مۇسىلماندار ءۇشىن رۋحاني تازارۋ مەن ءوزىن تاربيەلەۋ ايى سانالادى. حيجرا كۇنتىزبەسى بويىنشا توعىزىنشى ايعا سايكەس كەلەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا الەمنىڭ تۇكپىر- تۇكپىرىندەگى مۇسىلماندار تاڭ اتقاننان كۇن باتقانعا دەيىن تاماقتانۋدان، سۋ ىشۋدەن جانە باسقا دا ءناپسى قالاۋىنان باس تارتادى.
ورازانىڭ ءمانى تەك اش ءجۇرۋ ەمەس. بۇل - ادامنىڭ سابىرىن، ەرىك-جىگەرىن شىڭداپ، ءوزىن باقىلاۋعا ۇيرەتەتىن كەزەڭ. كۇندەلىكتى قاجەتتىلىكتەردى ۋاقىتشا شەكتەۋ ارقىلى ادام ماتەريالدىق ادەتتەردەن الىستاپ، رۋحاني قۇندىلىقتارعا كوبىرەك كوڭىل بولەدى. وسىلايشا رامازان مۇسىلمانعا ءىس-ارەكەتىن سارالاپ، نيەتىن تۇزەپ، جۇرەك تازالىعىنا ۇمتىلۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
كىمگە ورازا ۇستاۋعا بولمايدى؟
ديەتولوگ، نۋتريسيولوگ سالتانات بولاتبەك قىزىنىڭ ايتۋىنشا، ورازا ەڭ الدىمەن دەنساۋلىعى تۇراقتى، اسقىنعان نەمەسە اۋىر سوزىلمالى اۋرۋلارى جوق ادامدارعا ارنالعان. ونىڭ سوزىنشە، بۇل تەك رۋحاني تاجىريبە ەمەس، اعزاعا تۇسەتىن ەلەۋلى فيزيولوگيالىق جۇكتەمە، سوندىقتان ءوزىن ساۋ سەزىنەتىن ادامنىڭ ءوزى الدىن الا تەكسەرىلىپ، تاۋەكەلدەردى باعالاعانى دۇرىس.
ورازا - تەك ءدىني مىندەت ەمەس، ورگانيزمگە اسەر ەتەتىن ماڭىزدى كەزەڭ. ادام ءوزىن جاقسى سەزىنسە دە، الدىن الا دارىگەرگە قارالىپ، جاعدايىن باعالاتقان ءجون. ءار ادامنىڭ اعزاسى ءارتۇرلى، سوندىقتان جەكە كەڭەس اسقىنۋدىڭ الدىن الادى، - دەيدى ول.
مامان كەيبىر جاعدايدا ورازا ۇستاۋ ۇسىنىلمايتىنىن ايتادى. اسقازان- ىشەك جولى اۋرۋلارى اسقىنعان كەزدە، سونىڭ ىشىندە گاستريت، ويىق جارا، پانكرەاتيت، كرون اۋرۋى نەمەسە ويىق جارالى كوليت كەزىندە، جەدەل ىشەك ينفەكتسيالارىندا، ءوت-تاس اۋرۋى قوزعان شاقتا، قان جۇيەسىنىڭ پاتولوگياسى، بەلسەندى تۋبەركۋلەزدە، برونحيالدى دەمىكپەدە، سالماقتىڭ ايقىن جەتىسپەۋشىلىگىندە جانە اۋىر پسيحيكالىق بۇزىلىستاردا ورازادان باس تارتۋ قاجەت.
اۋرۋ اسقىنعان كەزدە اشىعۋ اعزاعا قوسىمشا جۇكتەمە بەرەدى. اسىرەسە اسقازان، ىشەك، ءوت، تىنىس الۋ نەمەسە قان اۋرۋلارى كەزىندە قاۋىپ جوعارى بولادى. مۇنداي جاعدايدا ورازا ۇستاۋ ەمدى قيىنداتىپ، جاعدايدى ناشارلاتۋى مۇمكىن، - دەپ تۇسىندىرەدى نۋتريتسيولوگ.
ورازا ۇستاۋعا بولمايدى:
ءبىرىنشى ءتيپتى قانت ديابەتى؛
اۋىر گيپەرتونيا؛
جاقىندا ينفاركت السا؛
جۇرەككە وتا جاسالسا؛
جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگى مەن اۋىر ىرعاق بۇزىلىستارى؛
باۋىر سيرروزى؛
بۇيرەك جەتكىلىكسىزدىگى؛
ونكولوگيالىق اۋرۋلار؛
تيرەوتوكسيكوز.
ءبىرىنشى ءتيپتى ديابەتتە ينسۋلين قابىلداۋدى توقتاتۋعا بولمايدى، سوندىقتان مۇنداي ناۋقاسقا ورازا ۇستاۋ قاۋىپتى. جۇرەك پەن بۇيرەك جەتكىلىكسىزدىگى، اۋىر قىسىم نەمەسە ونكولوگيالىق اۋرۋلار كەزىندە دە اعزاعا قوسىمشا سترەسس تۇسەدى. مۇنداي جاعدايدا ءدىني تۇرعىدان دا ادامعا جەڭىلدىك بەرىلەدى، - دەيدى ديەتولوگ.
ەگەر ناۋقاستىڭ اۋرۋى دارىگەردىڭ باقىلاۋىندا بولسا، كەي جاعدايدا ورازانى ۇستاۋعا بولادى. ال اسقىنۋ كەزىندە باس تارتقان دۇرىس. شەشىم ءارقاشان ناۋقاستىڭ جاعدايىنا قاراي جەكە قابىلدانادى.
سالتانات بولاتبەك قىزى جۇكتى جانە بالا ەمىزەتىن ايەلدەرگە، سونداي- اق ءوسىپ- جەتىلۋ كەزەڭىندەگى جاسوسپىرىمدەرگە ورازانى كەيىنگە قالدىرۋدى ۇسىنادى.
جۇكتىلىك پەن بالا ەمىزۋ كەزىندە انانىڭ دا، بالانىڭ دا قورەكتىك زاتتارعا قاجەتتىلىگى جوعارى بولادى. ال جاسوسپىرىمدەردىڭ اعزاسى ءالى قالىپتاسۋ ۇستىندە، سوندىقتان ورازا ولاردىڭ دامۋىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن. قارت ادامدارعا دا تەك اۋرۋلارى اسقىنباعان جاعدايدا عانا رۇقسات ەتىلەدى، - دەدى ول.
رامازان ايىندا اعزادا قانداي فيزيولوگيالىق وزگەرىستەر بولادى؟
رامازان كەزىندە ادامنىڭ تەك كۇن ءتارتىبى ەمەس، بۇكىل زات الماسۋ جۇيەسى وزگەرەدى. كۇندىزگى اشىعۋ اعزانى ۇيرەنشىكتى ەنەرگيا الۋ تاسىلىنەن، ياعني تاعامنان قۋات الۋدان ىشكى قوردى پايدالانۋعا كوشىرەدى. ورگانيزم الدىمەن جينالعان ماي قورىن جۇمساي باستايدى. وسى ۋاقىتتا جاسۋشالاردا ۇزاق ۋاقىت بويى جينالعان ارتىق ونىمدەر ىدىراپ، اعزا ءوزىن- ءوزى تازالاۋ كەزەڭىنە وتەدى. نۋتريتسيولوگيادا بۇل قۇبىلىس «اۋتوفاگيا» دەپ اتالادى جانە ول تەك اش جۇرۋمەن ەمەس، دۇرىس ۇيىمداستىرىلعان تاماقتانۋ تارتىبىمەن بايلانىستى ىسكە اسادى.
ورازادا ورگانيزم ەنەرگيانى تاعامنان ەمەس، جينالعان مايدان الادى، سول كەزدە جاسۋشالاردا تازالانۋ جۇرەدى. ءبىراق ادام كەشكە شامادان تىس تاماقتانسا، بۇل پروتسەسس توقتايدى دا ول جاي عانا اشىعادى. ياعني ورازانىڭ پايداسى اشتىقتىڭ وزىندە ەمەس، ءتارتىپ ساقتاۋدا. السىزدىك تە كوبىنە اشتىقتان ەمەس، رەجيمنىڭ بۇزىلۋىنان پايدا بولادى، - دەيدى ديەتولوگ سالتانات بولاتبەك قىزى.
ماماننىڭ ايتۋىنشا، العاشقى ءۇش-ءتورت كۇندە باس اۋرۋى مەن السىزدىك بايقالۋى قالىپتى، ويتكەنى قانداعى قانت دەڭگەيى تومەندەپ، اعزا جاڭا رەجيمگە بەيىمدەلەدى. الايدا ءبىر اپتادان كەيىن ادام ءوزىن سەرگەك سەزىنۋى ءتيىس. ەگەر السىزدىك ساقتالسا، ول كوبىنە سارەسىندە دۇرىس تاماقتانباۋمەن، سۋدىڭ جەتكىلىكسىزدىگى جانە كەشكە ارتىق اس ىشۋمەن بايلانىستى بولادى.
ماي ىدىراعان كەزدە توكسيندەر قانعا وتەدى، ولاردى سىرتقا شىعارۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى مولشەردە سۋ قاجەت. سوندىقتان سۋ رەجيمى ساقتالماسا، ادام ۇزاق ۋاقىت بويى باس اۋرۋىن، ۇيقىشىلدىق پەن شارشاۋدى سەزىنۋى مۇمكىن.
سارەسى مەن اۋىزاشاردا نەنى ەسكەرۋ كەرەك؟
ورازانىڭ جەڭىل نە اۋىر ءوتۋى كوبىنە كۇندى قالاي باستاعانعا بايلانىستى. كوپشىلىك «تابەتىم جوق» دەپ سارەسىدەن باس تارتىپ، نەگىزگى تاماقتى كەشكە اۋىزاشاردا ىشەمىن دەپ ويلايدى. الايدا مۇنداي ادەت اعزانىڭ تاۋلىكتىك جۇمىسىن بۇزادى: تۇندە اس قورىتۋ توقتاماي، تاڭەرتەڭ تابەت جوعالادى، ال كۇندىز ورگانيزم ۇزاق ۋاقىت بويى قورەكسىز قالادى. سونىڭ سالدارىنان السىزدىك، باس اينالۋ جانە اشۋشاڭدىق ءجيى بايقالادى.
سارەسىنى وتكىزىپ جىبەرۋ ەڭ ءجيى كەزدەسەتىن قاتەلىكتىڭ ءبىرى. تاڭەرتەڭ اس مازىرىندە مىندەتتى تۇردە ماي، اقۋىز جانە كومىرسۋلار بولۋى كەرەك، سوندا ادام كۇنى بويى السىرەپ قالمايدى. ال تەك سۋ، شاي ءىشىپ شىعۋ نەمەسە مۇلدەم تاماقتانباۋ اسقازانعا دا، جالپى جاعدايعا دا كەرى اسەر ەتەدى، - دەيدى سالتانات بولاتبەك قىزى.
تاڭعى اسقا:
تابيعي سارى ماي؛
ەت؛
جۇمىرتقا؛
بۇرشاق داقىلدارى؛
جارمالار قوسىلعان تاعامدار جەۋ كەرەك.
ماي ءوتتىڭ جۇرۋىنە كومەكتەسەدى، بۇل اس قورىتۋ جۇيەسىنىڭ دۇرىس جۇمىس ىستەۋىنە قاجەت. اقۋىز ۇزاق ۋاقىت توقتىق سەزىمىن بەرەدى، ال كۇردەلى كومىرسۋلار ەنەرگيانى بىرتىندەپ ءبولىپ، كۇن بويى شارشاماۋعا ىقپال ەتەدى.
ال اۋىزاشاردا كەرىسىنشە اسىعىستىق ءجيى بايقالادى. كۇندىز سۋسىز قالعان اسقازان بىردەن اۋىر تاعام قابىلداۋعا دايىن بولمايدى. سوندىقتان اۋىزاشاردى الدىمەن سۋمەن باستاعان دۇرىس.
قۇرعاق اشىعۋدان كەيىن ورگانيزمگە ءبىرىنشى كەزەكتە سۋ قاجەت. سۋ اسقازاندى جۇمىسقا دايىندايدى، فەرمەنتتەردىڭ ءبولىنۋىن ىسكە قوسادى. ەگەر بىردەن مايلى تاعام جەسە، ول تولىق قورىتىلمايدى دا قىجىل مەن اۋىرلىق سەزىمى پايدا بولادى. اۋىزاشاردى اسىقپاي سۋ ىشۋدەن باستاۋ كەرەك، - دەيدى مامان.
كەشكىسىن شامادان تىس تاماقتانۋ دا اعزاعا كەرى اسەر ەتەدى. ۇيقى كەزىندە ورگانيزم قالپىنا كەلۋدىڭ ورنىنا اس قورىتۋعا جۇمىس ىستەيدى. ناتيجەسىندە ادام تاڭەرتەڭ شارشاڭقى ويانىپ، تابەتى بولمايدى، كۇنى بويى السىزدىك سەزىنەدى. سوندىقتان ورازانىڭ پايداسىن كورۋ ءۇشىن تەك اش ءجۇرۋ جەتكىلىكسىز، تاماقتانۋ ۋاقىتى مەن مولشەرىن دۇرىس ساقتاۋ ماڭىزدى.
ديەتولوگ العاش رەت ورازا ۇستايتىندارعا الدىن الا دايىندالۋدىڭ ماڭىزىن دا اتاپ ءوتتى. بىرنەشە كۇن بۇرىن ءتاتتى مەن كوفەيندى ازايتىپ، سۋ ءىشۋدى كوبەيتىپ، تاماق مولشەرىن بىرتىندەپ قىسقارتۋ اعزانى جاڭا رەجيمگە بەيىمدەيدى.
ورازاعا بىردەن ەمەس، بىرتىندەپ كەلگەن ادام ونى جەڭىل وتكىزەدى. رەجيم الدىن الا قالىپتاسسا، السىزدىك تە از بولادى، - دەيدى سالتانات بولاتبەك قىزى.
قانداي تاعام پايدالى، قايسىسىنان شەكتەلگەن دۇرىس؟
ورازا كەزىندە توقتىق سەزىمى تاعامنىڭ كولەمىنە ەمەس، ونىڭ قۇرامىنا بايلانىستى. كوپ ادام قارىن تويسا بولدى دەپ ويلايدى، الايدا اعزاعا ۇزاق ۋاقىت ەنەرگيا بەرەتىن - اقۋىز بەن باياۋ قورىتىلاتىن كومىرسۋلار. ال تاتتىلەر، اق ۇننان جاسالعان تاعامدار مەن قانت قوسىلعان ونىمدەر كەرىسىنشە قانداعى قانت دەڭگەيىن تەز كوتەرىپ، ارتىنان كۇرت تۇسىرەدى. سونىڭ سالدارىنان ادام از ۋاقىتتان كەيىن قايتا اشىعىپ، السىرەي باستايدى.
ءتاتتى مەن اق ۇن تەز تويدىرعانداي اسەر بەرەدى، ءبىراق ءبىراز ۋاقىتتان كەيىن قايتادان قارىن اشتىرا باستايدى. ال ەت، جۇمىرتقا، بۇرشاق پەن جارمالار ەنەرگيانى ءبىرقالىپتى بەرەدى. اس مازىرىندە مىندەتتى تۇردە اقۋىز، كومىرسۋ جانە كوكونىس قاتار بولۋى كەرەك، سوندا ادام كۇنى بويى سەرگەك جۇرەدى، - دەيدى نۋتريتسيولوگ.
سالتانات بولاتبەك قىزىنىڭ ايتۋىنشا، اشىتىلعان ونىمدەر - ايران، قىمىز جانە تابيعي فەرمەنتتەرى بار تاعامدار اس قورىتۋعا كومەكتەسىپ، اۋىرلىقتىڭ الدىن الادى. ال اشى، مايلى، قۋىرىلعان تاعامدار اسقازانعا ارتىق جۇكتەمە ءتۇسىرىپ، قىجىل مەن گاستريتتىڭ اسقىنۋىنا سەبەپ بولۋى مۇمكىن.
رامازان ايىندا ءجيى كەزدەسەتىن تاعى ءبىر ادەت - كۇندىز اشىعىپ، كەشكە سونىڭ ورنىن تولتىرۋعا تىرىسۋ. مۇنداي جاعدايدا ادام شامادان تىس تاماقتانىپ قويادى. قورىتىلماعان تاعام ىشەكتە ۇزاق تۇرىپ قالىپ، ءىش كەبۋ، اۋىرلىق، جاعىمسىز ءيىس پەن سالماق قوسۋعا اكەلەدى.
كۇنى بويى اشىقتىم دەپ كەشكە ءبارىن جەۋگە بولمايدى. ورازانىڭ ماقساتى اعزانى جەڭىلدەتۋ، ال ارتىق تاماق كەرىسىنشە شارشاتادى. ءتارتىپ ساقتالماسا، ورازادان كەيىن اسقازان شاعىمدارى جيىلەيدى، - دەيدى سالتانات بولاتبەك قىزى.
ورازا كەزىندە سپورتپەن اينالىسۋعا، تەمەكى شەگۋگە بولا ما؟
سالتانات بولاتبەك قىزىنىڭ سوزىنشە، رامازان ايىندا اعزا تابيعي تۇردە تازارۋ پروتسەسىنە وتەدى، ال وعان كەدەرگى كەلتىرەتىن ادەتتەر كەرى اسەرىن تيگىزۋى مۇمكىن.
ورازا كەزىندە ورگانيزم توكسيندەردەن ارىلۋعا تىرىسادى. تەمەكى كەرىسىنشە قوسىمشا ۋىتتى زاتتار ەنگىزىپ، باۋىرعا جۇكتەمە تۇسىرەدى. سوندىقتان بۇل ايدا تەمەكىدەن باس تارتقان دۇرىس، - دەيدى ديەتولوگ.
ال فيزيكالىق بەلسەندىلىككە تولىق تىيىم سالىنبايدى، تەك ۋاقىتىن دۇرىس تاڭداعان ءجون. كۇندىز ۇزاق ۋاقىت سۋسىز جۇرگەن ادامعا اۋىر جاتتىعۋ قاۋىپتى بولۋى مۇمكىن، سوندىقتان ەڭ قولايلى مەزگىل - اۋىزاشارعا جاقىن ۋاقىت. جاتتىعۋدان كەيىن بىردەن سۋ ءىشۋ ارقىلى اعزا جوعالتقان سۇيىقتىقتىڭ ورنىن تولتىرا الادى.
سپورتپەن اۋىزاشار الدىندا اينالىسقان ءتيىمدى. جاتتىعۋدان كەيىن بىردەن سۋ ءىشىپ، كۇشتى قالپىنا كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بولادى. ال كۇندىزگى اۋىر جۇكتەمە السىزدىك پەن سۋسىزدانۋعا اكەلۋى مۇمكىن، - دەيدى مامان.