قازاقستاننىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ دۋشانبە قالاسىندا تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحموننىڭ شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر دەلەگاتسيالارىنىڭ باسشىلارىمەن ۇجىمدىق كەزدەسۋىنە جانە ش ى ۇ- عا مۇشە مەملەكەتتەر ۇكىمەتتەرى باسشىلارى كەڭەسىنىڭ (ۇ ب ك) شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىستارىنا قاتىستى.
ش ى ۇ كەڭەسى وتىرىسىنىڭ جۇمىسىنا بەلارۋس، ءۇندىستان، يران، قىتاي، قىرعىزستان، پاكىستان، رەسەي، تاجىكستان جانە وزبەكستان ۇكىمەتتەرىنىڭ باسشىلارى مەن وكىلدەرى، سونداي-اق كەڭەيتىلگەن قۇرامعا ءتوراعالىق ەتۋشى ەلدىڭ قوناقتارى رەتىندە موڭعوليا مەن تۇرىكمەنستان وكىلدەرى، ش ى ۇ- نىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن ورگاندارى مەن قوعامدىق ۇيىمدارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى.
شاعىن قۇرامدا وتكەن وتىرىستا ش ى ۇ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ شەڭبەرىندە ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماسىلدى. ش ى ۇ ەلدەرى ەكونوميكالارىنىڭ اۋقىمى، گەوگرافيالىق ورنالاسۋى جانە وندىرىستىك قۋاتتاردى ءوزارا تولىقتىرۋعا بولاتىنى اناعۇرلىم باتىل مىندەتتەر قويۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنى اتاپ ءوتىلدى. تۇراقتى وندىرىستىك تىزبەكتەردى قالىپتاستىرۋعا، بىرلەسكەن يندۋستريالىق جوبالاردى ىسكە قوسۋعا، ءوزارا كولىك بايلانىسىن نىعايتۋعا نازار اۋدارىلدى. قازاقستاندىق تاراپ ەنەرگەتيكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ 2030-جىلعا دەيىنگى ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ، ش ى ۇ ەلدەرىنىڭ سۋ پروبلەمالارىن تالداۋ ورتالىعىن قۇرۋ، ەنەرگەتيكالىق جانە سۋ قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرىن كوتەردى.
ش ى ۇ ۇ ب ك- ءنىڭ كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىسىندا ەكونوميكالىق جانە گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ، ونىڭ ىشىندە حالىقارالىق ارىپتەستەردىڭ الەۋەتىن پايدالانۋ ماسەلەلەرى قارالدى. ىسكەرلىك كەڭەس پەن شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى بانكارالىق بىرلەستىگىنىڭ 2025-2026-جىلدارداعى قىزمەتى تۋرالى بايانداما تىڭدالدى.
ش ى ۇ- نىڭ ەلەۋلى ەكونوميكالىق، ادامي جانە رەسۋرستىق الەۋەتى بار بەدەلدى حالىقارالىق قۇرىلىم رەتىندە ورنىققانى اتاپ ءوتىلدى. حالىقارالىق جاعداي ۇلكەن قارقىمەن وزگەرىپ جاتقان تۇستا مەملەكەتتەردىڭ جاڭا جاعدايعا ۋاقتىلى بەيىمدەلە الۋى ەرەكشە ماڭىزعا يە.
- قازاقستان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ەلدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ جونىندەگى كەشەندى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدا. بيىل شىلدە ايىندا ادىلەتتى جانە كۇشتى قازاقستاندى قۇرۋعا باعىتتالعان جاڭا كونستيتۋتسيا كۇشىنە ەندى. مەملەكەتتەرىمىزدىڭ جۇيەلى تۇردە دامۋى بۇكىل شاڭحاي ۇيىمىنىڭ الەۋەتىن نىعايتا تۇسەدى. ش ى ۇ- نىڭ ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرى وتە زور. ءبىزدىڭ ءوڭىرىمىز - ءىرى وندىرىستىك، ەنەرگەتيكالىق، ازىق-تۇلىك جانە تۇتىنۋ نارىقتارىن قامتيتىن الەمدىك ەكونوميكانىڭ نەگىزگى توراپتارىنىڭ ءبىرى. ەلدەرىمىزدىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى ودان ءارى كەڭەيتۋگە قوسىمشا سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن، - دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى ءوز سوزىندە ءوزارا ساۋدانى كەڭەيتۋ، كولىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىم مەن سيفرلىق ءوزارا بايلانىستى دامىتۋ جانە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جونىندەگى ناقتى شارالارعا توقتالدى.
ساۋدا-ەكونوميكالىق ءوزارا ءىس-قيمىل شەڭبەرىندە كەدەرگىلەردى ودان ءارى جويۋدىڭ جانە ساۋدا راسىمدەرىن وڭايلاتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلدى. قازاقستان ش ى ۇ- نىڭ ارنايى جۇمىس توبىنا ءتوراعالىق ەتە وتىرىپ، بارلىق پروتسەستەردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ، سيفرلاندىرۋ جانە بىرىزدەندىرۋ بويىنشا جوسپارلى جۇمىس جۇرگىزۋدە. ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى - ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋدا ۇلتتىق ۆاليۋتالاردى پايدالانۋدى كەڭەيتۋ جونىندەگى ۋاعدالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ: قازىرگى تاڭدا قازاقستاننىڭ ش ى ۇ- عا مۇشە مەملەكەتتەرمەن ترانسشەكارالىق تولەمدەردەگى ۇلتتىق ۆاليۋتالاردىڭ ۇلەسى 70 پايىزعا جۋىقتادى.
ءوزارا كولىك بايلانىس سالاسىندا قازاقستان «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» باستاماسىن ءوڭىردىڭ قولدانىستاعى جانە پەرسپەكتيۆالى كولىك دالىزدەرىمەن ينتەگراتسيالاۋ بويىنشا جۇيەلى ديالوگ ورناتۋدى، سونداي-اق 2035-جىلعا دەيىنگى كولىك بايلانىسى ستراتەگياسىندا ءبىرىڭعاي كولىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى باعدارلارىن ايقىنداۋدى ۇسىندى. ش ى ۇ پورتتارى مەن لوگيستيكالىق ورتالىقتارىن دامىتۋدىڭ 2030-جىلعا دەيىنگى ءىس-قيمىل جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە تەڭىز جانە قۇرعاق پورتتاردى جاڭعىرتۋ، ولاردىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ بويىنشا بىرلەسكەن جۇمىستى جانداندىرۋ قاجەتتىگى ايتىلدى. ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى ىسكەرلىك بايلانىستاردى دامىتۋ الاڭدارىنىڭ بىرىنە اينالا الادى. اتالعان باعىت بويىنشا تاسىمالداۋ كولەمىن جىلىنا 10 ميلليون تونناعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سيفرلاندىرۋ سالاسىندا جاساندى ينتەللەكت جانە تەحنولوگيالىق شەشىمدەرمەن الماسۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى. قازاقستاننىڭ سيفرلىق ەكونوميكانى دامىتۋداعى تاجىريبەسى اتاپ ءوتىلدى.
- Digital Qazaqstan ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا ءبىز وزىق سيفرلىق ەكونوميكا مەن وڭىرلىك جاساندى ينتەللەكت حابىن قۇرۋ ءىسىن قولعا الدىق. تەك سوڭعى 5 جىلدا ءبىزدىڭ IT- قىزمەتتەر ەكسپورتى 34 ەسە ءوسىپ، $1,1 ميللياردقا جەتتى. بۇدان قازاقستاندىق سيفرلىق شەشىمدەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىك دەڭگەيىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن كورۋگە بولادى. ءبىز قول جەتكىزىلگەن ناتيجەلەردى ەسەلەي تۇسۋگە جانە قىزمەتتەرىمىزدى شىۇ كەڭىستىگىندە سيفرلىق حاب رەتىندە ودان ءارى ۇسىنۋعا نيەتتىمىز، - دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ.
قازاقستان تەحنولوگيالارمەن الماسۋ جانە ولاردى كەڭەيتۋ ءۇشىن الماتىداعى ب ۇ ۇ ەسكاتونىڭ ازيا - تىنىق مۇحيتى سيفرلىق شەشىمدەر ورتالىعىنىڭ الەۋەتىن ىسكە قوسۋدى ۇسىندى. سونداي-اق ش ى ۇ قولداۋىمەن مۇشە مەملەكەتتەردىڭ تەحنولوگيالىق جانە ساراپتامالىق الەۋەتىن بىرىكتىرۋگە باعىتتالعان جاساندى ينتەللەكت ورتالىقتارىنىڭ جەلىسىن قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەرىلدى.
وتىرىسقا قاتىسۋشىلار ش ى ۇ اياسىنداعى كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا بەيىلدى ەكەنىن جانە كەلىسىلگەن شەشىمدەر مەن قۇجاتتاردى ءىس جۇزىندە ىسكە اسىرۋعا دايىندىعىن راستادى.
ش ى ۇ ۇ ب ك وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كوپجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق، كولىك قاتىناسى، ونەركاسىپ ىنتىماقتاستىعى سالاسىنداعى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جانە تاعى دا باسقا سالالاردا ءبىرقاتار قۇجاتقا قول قويىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا حالىقارالىق مۋلتيمودالدى جۇك تاسىمالدارىن دامىتۋعا ارنالعان شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ سيفرلىق پلاتفورماسىن قۇرۋ تۇجىرىمداماسى تۋرالى كەڭەستىڭ شەشىمى بار.
بۇعان دەيىن ولجاس بەكتەنوۆ «ينۆەستيتسياعا تاپسىرىس» تەتىگىن تۇبەگەيلى جاڭارتۋدى تاپسىردى.