جۇزدەسۋ بارىسىندا تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ جانە ەنەرگەتيكالىق كادەگە جاراتۋ سالاسىنداعى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. بۇل تۋرالى ۇكىمەتتىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى حابارلادى.
- ەكى ەل كوشباسشىلارى قاسىم-جومارت توقايەۆ پەن شي جينپيڭ اراسىنداعى سەنىمگە نەگىزدەلگەن سىندارلى ديالوگتىڭ ارقاسىندا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىندا قارقىندى دامىپ، جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلۋدە. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى تاۋار اينالىمى $48 ميللياردقا جەتتى. ۇكىمەت ەكى مەملەكەت باسشىلارى ايقىنداعان ءوزارا ساۋدا كولەمىن ەكى ەسەگە ارتتىرۋ جونىندەگى مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرىپ جاتىر،- دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان مەن قىتاي ىنتىماقتاستىعى اياسىندا جالپى قۇنى $13,3 ميللياردتى قۇرايتىن 77 بىرلەسكەن جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ، 21,6 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلدى. سونىمەن قاتار جالپى سانى 269 دان استام باستاما كەلەشەگى زور جوبالار پورتفەلىنە ەنگىزىلگەن.
قالدىقتاردى ەنەرگەتيكالىق كادەگە جاراتۋ بەلسەندى دامىپ كەلە جاتقان باعىتتار قاتارىنا جاتادى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا استانا، الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا وسىنداي زاۋىتتار سالۋ بويىنشا جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. سونداي- اق وڭىرلەردە Waste-to-energy تەتىگى ەنگىزىلۋدە. China Tianying كومپانياسى بۇل سالادا 20 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى جۇمىس ىستەيدى، وزىندىك تەحنولوگيالىق جانە وندىرىستىك الەۋەتكە يە. كومپانيا قىزمەتى سينگاپۋر، مالديۆ ارالدارى، فرانسيا سياقتى الەمنىڭ 30 دان استام ەلىن قامتيدى.
China Tianying Inc. كومپانياسىنىڭ باسشىسى دەبياو ساو كومپانيانىڭ وندىرىستىك قۋاتى مەن تەحنولوگيالىق شەشىمدەرى ەكولوگيا سالاسىنداعى وزىق ەۋروپالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىنىن اتاپ ءوتتى.
- ءبىز ەكى نەگىزگى باعىتتا جۇمىس ىستەيمىز: قورشاعان ورتانى قورعاۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ جانە جاڭا ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى تەحنولوگيالاردى دامىتۋ. قازىرگى ۋاقىتتا كومپانيا زاۋىتتارىنىڭ قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى وڭدەۋ قۋاتى تاۋلىگىنە 4 مىڭ توننانى قۇرايدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل كورسەتكىش تاۋلىگىنە 7 مىڭ تونناعا دەيىن ارتاتىن بولادى. كومپانيا تەحنيكالىق شەشىمدەردى ازىرلەۋ، جابدىقتاردى وندىرۋدەن باستاپ، قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋ، نىسانداردى پايدالانۋعا بەرۋ جانە ولاردى كەيىنگى سەرۆيستىك قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتۋگە دەيىنگى تولىق وندىرىستىك تسيكلدى جۇزەگە اسىرادى،-دەدى دەبياو ساو.
كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستاندا تاۋلىگىنە 250 دەن 500 تونناعا دەيىنگى قالدىقتاردى وڭدەيتىن شاعىن قۋاتتى زاۋىتتار سالۋ پەرسپەكتيۆالارىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. مۇنداي شەشىمدەر كوممۋنالدىق قالدىقتاردىڭ كولەمى ءىرى كاسىپورىندار سالۋدى قاجەت ەتپەيتىن وڭىرلەر ءۇشىن اسا وزەكتى.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى وڭدەۋ بويىنشا جوبالار ينۆەستيتسيالار تۋرالى كەلىسىمدەر تەتىگى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ەنەرگەتيكالىق كادەگە جاراتۋ جوبالارى ءۇشىن وندىرىلەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىنا 1 كۆت/ساع ءۇشىن 55 تەڭگەگە دەيىن تاريف بەلگىلەندى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر مەملەكەتتىك ورگاندارعا وڭىرلەردە زاماناۋي ەكولوگيالىق جانە ەنەرگەتيكالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بويىنشا ايتىلعان باستامالاردى ۋاقىتىلى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيالىق جوبانى سۇيەمەلدەۋگە جاردەمدەسۋدى تاپسىردى.
- ەكولوگيا مينيسترلىگى وزگە دە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ، كومپانيامەن كەلىسسوزدەردىڭ سوڭعى كەزەڭىن جەدەلدەتىلگەن تارتىپپەن جۇرگىزۋى جانە ەكى اپتا ىشىندە قازاقستاننىڭ كەمىندە ءۇش ءىرى قالاسىندا تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋ زاۋىتتارىن سالۋدى كوزدەيتىن ينۆەستيتسيالار تۋرالى كەلىسىمدى بەكىتۋگە ۇسىنۋى ءتيىس،-دەپ تاپسىردى ولجاس بەكتەنوۆ.
ايتا كەتەيىك، وتكەن جىلى قىتاي كومپانيالارىمەن ينۆەستيتسيالار تۋرالى كەلىسىمدەر جاسالدى جانە بۇگىنگى تاڭدا ءۇش قالادا جالپى قۇنى 293,3 ميلليارد تەڭگە بولاتىن قالدىقتاردى ەنەرگەتيكالىق كادەگە جاراتۋ سالاسىندا زاۋىتتار قۇرىلىسى باستالدى. جالپى قۋاتى تاۋلىگىنە 4,5 مىڭ توننا قالدىقتى قۇرايتىن نىسان 134 م ۆ ت ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرىپ، 300 دەن استام تۇراقتى جۇمىس ورنىن اشادى.
الماتىدا Junxin Environmental Protection كومپانياسىمەن بىرلەسىپ تاۋلىگىنە 2000 توننا كوممۋنالدىق قالدىقتاردى (جىلىنا 730 مىڭ توننا) كادەگە جاراتۋ جانە 60 م ۆ ت ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەتىن زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ينۆەستيتسيا كولەمى - 145,5 ميلليارد تەڭگە.
استانادا EAST HOPE كومپانياسى تاۋلىگىنە كەمىندە 1500 توننا كوممۋنالدىق قالدىقتاردى (جىلىنا 550 مىڭ توننا) ەنەرگەتيكالىق كادەگە جاراتۋدى جانە كەيىننەن 50 م ۆ ت ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋدى كوزدەيتىن جوبانى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. تارتىلعان ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى سوماسى 94,4 ميلليارد تەڭگە.
شىمكەنت قالاسىندا Shaanxi Construction Engineering Kazakhstan Co.، Ltd تاۋلىگىنە 1000 توننا كوممۋنالدىق قالدىقتاردى (جىلىنا 360 مىڭ توننا) كادەگە جاراتۋ، كەيىننەن 24 م ۆ ت ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەتىن زاۋىت سالىنىپ جاتىر. شامامەن 54 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى.
قازىرگى تاڭدا اقتوبە، اتىراۋ، قاراعاندى جانە ەلىمىزدىڭ باسقا دا قالالارىندا وسىنداي جوبالار قاراستىرىلىپ جاتىر.