«مورەننىي» تاس مۇزدىعى تەڭىز دەڭگەيىنەن 3000 مەتردەن اسا بيىكتىكتە جاتىر. بۇل كادىمگى اشىق مۇزدىقتاردان وزگەشە ورىن. ولاي دەيتىنىمىز، بەتىندە كۇن ساۋلەسىنەن قورعايتىن تاس قاباتى بار. قاباتتىڭ قالىڭدىعى 5 مەتردەن اسادى. ىلە الاتاۋىنىڭ سولتۇستىك بەتكەيىندە وسىنداي 200-گە جۋىق تاس مۇزدىعى كەزدەسەدى. ولاردىڭ كوپشىلىگى 10 مىڭ جىل بۇرىن، جاھاندىق سالقىنداۋ كەزىندە پايدا بولعان. بۇل جەرگە زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ وتە قولجەتىمدى. سەبەبى الماتىدان نەبارى 30 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. بۇل جەرگە كولىكپەن دە جەتۋگە بولادى.
ءبىر قاراعاندا قاراپايىم تاستى تاۋ بولىپ كورىنگەنىمەن، بۇل تاستاردىڭ استىندا مۇزدىقتار جاتىر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، ءدال سول مۇزدىقتاردان ىشۋگە جارامدى تۇشى سۋدى الۋعا بولادى. تاس مۇزدىقتارىن زەرتتەۋ ءۇشىن الدىمەن ونىڭ ولشەمى الىنادى. ول ءۇشىن دروندار مەن GPS قۇرىلعىلارى قولدانىلادى. كوبىنەسە زەرتتەۋ زاماناۋي ادىستەرمەن جاسالادى.
نيكولاي كوساتكين، تاۋلى كريوسفەرا زەرتحاناسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى:
- الدىمەن مۇزدىقتار ورنالاسقان جەردى انىقتايمىز. ونىڭ اينالاسىنا بەلگىلەر قالدىرۋ قاجەت. بۇل جۇمىستىڭ ەڭ قيىن بولىگى. سەبەبى، تاۋ-تاستى ارالاپ، بىرنەشە شاقىرىمدى ارتتا قالدىرامىز. بەلگى قويىلىپ بولعان سوڭ، درون اسپانعا ۇشادى. ول بيىكتەن مۇزدىقتىڭ سۋرەتىن تۇسىرەدى. عالىمدار بارلىق مالىمەتتى ءبىر جۇيەگە بىرىكتىرەدى. اۋەدەن تۇسىرىلگەن سۋرەتتەردى جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن وڭدەيدى. وڭدەلگەن سۋرەتتەر ارقىلى تاس مۇزدىعىنىڭ 3D مودەلى جاسالادى. ونىڭ كومەگىمەن مۇزدىقتىڭ ءدال ولشەمى مەن قوزعالۋ جىلدامدىعى انىقتالادى.
ۆاسيلي كاپيتسا، گەوكريولوگيا زەرتحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى:
- ءبىزدىڭ ەلدە قاراپايىم مۇزدىقتار جان-جاقتى زەرتتەلگەن. ولار تۋرالى مالىمەت جەتكىلىكتى. ال تاس مۇزدىقتار تۋرالى كوپ اقپارات جوق. ولاردىڭ قۇرىلىمى مەن قوزعالىسى ءالى تولىق زەرتتەلمەگەن. سوندىقتان بىزگە بۇل تابيعي ءتۇزىلىم تۋرالى جاڭا ماعلۇماتتار كەرەك. سول ارقىلى مۇزدىقتىڭ ىشىندە قانشا تۇشى سۋ كولەمى بارىن انىقتاي الامىز.
گلياتسيولوگيا ورتالىعى جينالعان اقپاراتتى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنە جولدايدى. وندا عالىمدار ءارى قاراي زەرتتەۋ جاسايدى. كەيىننەن بارلىق مالىمەت ەلدىڭ سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىنە جىبەرىلەدى.
24.kz