ارنايى تەحنولوگيانى قىتايدان ۇيرەنىپ كەلگەن كاسىپكەر بۇگىندە تۇيە شارۋاشىلىعىن دامىتىپ قانا قويماي، ۇلتتىق ءونىمنىڭ جاڭا ءتۇرىن وندىرىسكە ەنگىزۋگە كۇش سالىپ ءجۇر. وسى رەتتە Turkystan.kz ۇلتتىق برەندكە اينالۋعا لايىق باستامانى قولعا الىپ جۇرگەن اۋىل كاسىپكەرىمەن از-كەم تىلدەسكەن.
15 تۇيەدەن كۇنىنە 100 ليتردەي ءسۇت الامىز
«1987 -جىلى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇلجا قالاسىنىڭ توعىزتاراۋ دەگەن اۋدانىندا قاراپايىم وتباسىندا دۇنيەگە كەلدىم. ءۇرىمجى قالاسىندا زاڭگەرلىك ءبىلىم الدىم. سوسىن سول جاقتا ەكى جىلداي سوتتا جۇمىس ىستەدىم. 2012 -جىلى قازاقستانعا قونىس اۋدارىپ، تۇرمىس قۇرىپ، بالالى-شاعالى بولدىم. ءۇش كىشكەنتايىم بار. جولداسىم ەكەۋمىز وتاۋ كوتەرگەننەن كەيىن مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسا باستادىق. جۇبايىمنىڭ ماماندىعى - مال دارىگەرى. اۋەلدە ەشكى مەن جىلقى ۇستادىق. ەشكى ءسۇتىن دە، بيە ءسۇتىن دە ساتىپ كوردىك. كەيىن «تۇيە قالاي بولادى ەكەن» دەپ، تۇيەگە قىزىعىپ، «تۇيە ۇستاپ كورەيىك» دەگەن ويعا توقتادىق. بالا كەزىمىزدەن جان-جاعىمىزدا جايىلىپ جۇرگەن تۇيەنى كورىپ وستىك، ءبىراق ءوزىمىز تۇيە ۇستاپ، باعىپ كورمەگەنبىز. تۇيەنى باپتاۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىمىز باسىم ءتۇسىپ، وسى تۇلىكتى وسىرۋگە بەل بۋدىق. ءسويتىپ جولداسىم ەكەۋمىز ەڭ العاش تاراز جاققا بارىپ، بايقادام دەگەن اۋىلدان ەكى تۇيە الىپ كەلدىك. سولاي باستاعان شارۋاشىلىعىمىزدى دامىتىپ، قازىر 80 نەن استام تۇيەمىز بار. تۇيە ءوزى ەكى جىلدا ءبىر تولدەيدى عوي. ءبىر جاسار، ەكى جاسار، ءۇش جاسار تولدەرى بار. تۇيە مالى ءتورت جاسقا تولعاندا بوتالاي باستايدى. تۇيەدەن بولەك جىلقى، ءبىراز قويىمىز بار. دەسە دە باپتاپ وتىرعان نەگىزگى مال - وسى تۇيە. تۇيە مالىنىڭ باسقا جانۋارلارعا قاراعاندا ەرەكشەلىگى - كوپ تاعام قاجەت ەتپەيدى، تىك تۇرىپ ساۋۋعا بولادى. ەلۋ-الپىس تۇيەنى باعۋعا ءۇش-ءتورت ادام جەتەدى»، - دەيدى ءوزى.
ءۇش جىل بۇرىن الماتى وبلىسىنىڭ بۇرىنعى اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ ازانگۇل مەن جولداسى جارقىنعا تۇيە شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن 226 گەكتار جەر بەرگەن ەكەن.
«سول جەردەن مالشىلار وتىراتىن ءۇي سالدىق. سودان سوڭ قورا سالدىق. فازەندامىز بار. مالشىلار سول جەردە تۇيەلەردى ساۋىپ، ءسۇتىن ۇيگە اكەلەدى. ول جاقتا جارىق جوق، ءسۇتتى قويۋعا ىڭعايسىز. تۇيە قىسى-جازى ساۋىلادى. قازىر 15 شاقتى تۇيە ساۋىپ وتىرمىز. جالپى، تۇيە ءۇش مەزگىل ساۋىلادى: تاڭەرتەڭ، تۇستە، كەشكە.
قىستا ەكى مەزگىل ساۋامىز: تاڭەرتەڭ، كەشكە. ءبىر تۇيە كۇنىنە 6-7 ليتردەي ءسۇت بەرەدى. سوندا 15 تۇيەدەن كۇنىنە 100 ليتردەي ءسۇت الامىز. تۇيە ءسۇتىن كۇندەلىكتى، كۇنارا ساتىپ الاتىن تۇراقتى كليەنتتەرىمىز بار. شەلەك، ەڭبەكشىقازاق اۋداندارىنان، الماتىدان الدىرتاتىن ساتىپ الۋشىلار بار. تويعا، اسقا، ەمگە دەپ الادى. بۇعان دەيىن تۇيەنى قولمەن ساۋىپ كەلگەنبىز، جاقىندا اپپارات ساتىپ الدىق. تۇيەنىڭ ءسۇتىن ءدال بيە سۇتىندەي، ساۋمال سياقتى، سول كۇيىندە سۇتتەي دە ساتۋعا بولادى، اشىتىپ، شۇبات قىلىپ تا ساتۋعا بولادى. سيىر سۇتىنەن الىناتىن ونىمدەردىڭ ءبارىن دە تۇيە سۇتىنەن الۋعا بولادى. تۇيە سۇتىنەن قۇرت جاساۋعا، سارى ماي الۋعا بولادى. شۇباتتىڭ ليترىن 1300 تەڭگەدەن ساتامىز»، - دەيدى ول.
ازانگۇل تۇيە سۇتىنەن بالمۇزداق جاساۋ تەحنولوگياسىن مەڭگەرۋ ءۇشىن قىتايعا ارنايى بارىپ، تاجىريبە جيناقتاپ قايتقان.
«ءبىر كۇنى تۇيە سۇتىنەن بالمۇزداق جاساپ كورسە قالاي بولادى ەكەن؟» دەگەن وي كەلدى. ءسويتىپ قىتايعا بارىپ، ارنايى كۋرس وقىپ، بالمۇزداقتى قالاي ازىرلەيتىنىن كورىپ، ۇيرەنىپ كەلدىم. ءبىراق ول جاقتا بالمۇزداقتى تەك سيىر سۇتىنەن ازىرلەپ كورسەتتى. وندا تۇيە سۇتىنەن ازىرلەمەيدى. ويتكەنى تۇيە ءسۇتىنىڭ باعاسى قىمبات. سوندىقتان مۇنداي بالمۇزداق ءوز قۇنىن اقتامايدى. ەلگە كەلگەننەن كەيىن سيىر سۇتىنەن جاسالعان بالمۇزداق تاسىلىمەن تۇيە سۇتىنەن بالمۇزداق ازىرلەپ كوردىم. ءتاپ-ءتاتتى بولىپ شىقتى. العاش رەت تۇيە سۇتىنەن بالمۇزداقتى بىلتىر شىلدە ايىندا ازىرلەي باستاعانمىن. دۇكەنگە ساتىلىمعا شىعاردىم. ەلگە ۇنادى. بالالار ءسۇيسىنىپ جەدى. بۇل بالمۇزداققا تۇيە سۇتىنەن باسقا ەشقانداي ارتىق زات قوسىلمايدى. ءسۇتتى قازاندا ۇزاق قايناتىپ، سۋىتىپ، سوسىن اپپاراتقا قۇيىپ، دايىن بالمۇزداق ەتىپ شىعارامىن. تەك ءتۇرىن شىعارۋ ءۇشىن تاڭقۋراي، بۇلدىرگەن توساپتارى قوسىلادى»، - دەيدى ول.
مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ بولسا...
ازانگۇلدىڭ ايتۋىنشا، بالمۇزداق ءوندىرىسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن ارنايى سەح اشۋ قاجەت. الايدا وعان جەر تەلىمى بەرىلمەگەندىكتەن، كاسىپكەر ازىرگە جۇمىسىن جالعاستىرا الماي وتىر. ول ۇلتتىق ءونىمدى وندىرىسكە ەنگىزىپ، شەتەلگە تانىتۋدى ماقسات ەتەدى. وسى ورايدا ازانگۇل كاسىبىن دامىتۋعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلسە دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى.
«بالمۇزداقتى دۇكەندەرگە شىعارا باستاعاننان كەيىن «رۇقسات الىڭىز، ليتسەنزياڭىز بولۋى كەرەك، سەح اشۋىڭىز كەرەك، بۇلاي ۇيدەن جاساي المايسىز» دەدى. سونىمەن بالمۇزداق ءوندىرىسىن توقتاتىپ قويدىم. بالمۇزداق سەحىنا قويىلاتىن تالاپتار بار ەكەن. قۇزىرلى ورگانداردان سەح اشۋعا جەر سۇرادىم. ءبىراق ءالى جەر بەرىلمەدى. تاۋار تاڭباسىن الدىم، پاتەنتكە ءوتىنىش بەردىم. ەندى جەر الىپ، سەح اشايىن دەسەم جەر بولماي تۇر. وسى بالمۇزداقپەن ءتۇرلى جارمەڭكە، جوبا، گرانتتارعا دا قاتىستىم. الايدا وسى ءوندىرىس جاعىنا قولداۋ بولماي، جاڭا كاسىبىمدى جۇرگىزە الماي وتىرمىن. ءوز ەلىمە، وتانىما كەلىپ، شامام كەلگەنشە ەڭبەك ەتىپ، ءبىر كىسىلىك ۇلەسىمدى قوسىپ جاتىرمىن. شۇبات، تۇيە ءسۇتى - قازاقتىڭ ءتول ءونىمى عوي. ەندى سودان ازىرلەنگەن بالمۇزداعىمىزدى شىعارىپ، الەمگە تانىتساق قايتا جاقسى ەمەس پە؟ بۇل شەتەلدە جوق ءونىم عوي. مەملەكەت تاراپىنان كومەك، قولداۋ بولسا، كاسىبىمىزدى دامىتىپ، بالمۇزداق ءوندىرىسىن جولعا قويعىم كەلەدى»، - دەيدى ول.