بۇل پروتسەسس ەلدىڭ ساۋدا مينيسترلىگىنىڭ مەيرامحانالار مەن ءدامحانالاردىڭ مىندەتتى قىزمەت كورسەتۋ اقىسىن الىپ تاستاۋدىڭ ورنىن جاسىرىن باعا وسىمىمەن تولتىرۋ ارەكەتتەرىنە قارسى قاتاڭ شارالار قابىلداۋىمەن قاتار ءجۇرىپ جاتىر. اتالعان جاعداي تىكەلەي تۋريستەردىڭ دە، سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ دە مۇددەسىنە اسەر ەتۋدە.
مەيرامحانا، كافە مەن بار قىزمەتكەرلەرى شايپۇلعا قاتىستى ارنايى زاڭ قابىلداۋدى تالاپ ەتىپ، قوعامدىق باستاما كوتەردى. بۇعان دەيىن ەنگىزىلگەن مىندەتتى قىزمەت كورسەتۋ اقىسىن الىپ تاستاۋ تۋرالى شەشىم تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا باعىتتالعانىمەن، سالا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل ولاردىڭ تابىسىنىڭ ەداۋىر قىسقارۋىنا الىپ كەلگەن. ناتيجەسىندە باستاما يەلەرى قىزمەتكەرلەردىڭ سيفرلىق، ەرىكتى شايپۇل الۋعا زاڭدى قۇقىعىن بەكىتەتىن ناقتى نورماتيۆتىك اكت قاجەت ەكەنىن العا تارتىپ وتىر.
قوعامدىق تاماقتانۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ تالاپتارى
ناۋقاننىڭ نەگىزگى ماقساتى - ەلەكتروندى شايپۇل جۇيەسىن زاڭداستىرۋدى جەدەلدەتۋ. قىزمەتكەرلەر شايپۇلدى ءوز ەڭبەگىنىڭ اجىراماس بولىگى، زاڭدى تابىس كوزى دەپ سانايدى. ولاردىڭ ۇرانى دا سونى ايقىن كورسەتەدى: «شايپۇل - ءبىزدىڭ تابىسىمىز، زاڭ - ءبىزدىڭ زاڭىمىز، ءبىز ونى قورعاۋىمىز كەرەك».
بيلىككە قىسىم كورسەتۋ جانە قوعام نازارىن اۋدارۋ ءۇشىن بەلسەندىلەر الەۋمەتتىك جەلىلەردە اپتا سايىن حەشتەگ-كامپانيالار ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. كەزەكتى بەلسەندىلىك تولقىنى 9-اقپان، دۇيسەنبى كۇنى، جەرگىلىكتى ۋاقىتپەن 22:00 دە باستالدى. قوزعالىسقا قاتىسۋشىلار ءارتۇرلى پلاتفورمالار ارقىلى ءبىر-ءبىرىنىڭ جازبالارىن ءبولىسىپ، قولداۋ كورسەتتى.
بيزنەس وكىلدەرى، مينيسترلىك قىزمەتكەرلەرى مەن مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان بەلگىلى ءبىر قادامدار جاسالعانى بەلگىلى. ەلەكتروندى، ەرىكتى شايپۇل جۇيەسىن رەتتەيتىن قۇجات ازىرلەۋ ماسەلەسى تالقىلانۋدا. الايدا تۇپكىلىكتى شەشىمنىڭ ءالى قابىلدانباۋى سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ نارازىلىعىن كۇشەيتىپ وتىر.
بيلىكتىڭ جاۋابى: زاڭسىز الىمدارعا توسقاۋىل
قوعامدىق ناۋقانمەن قاتار تۇركيانىڭ ساۋدا مينيسترلىگى مەيرامحانا بيزنەسىندەگى ادىلەتسىز تاجىريبەلەرگە قارسى كۇرەستى كۇشەيتتى. ۆەدومستۆو زاڭسىز الىمداردى، نەگىزسىز باعا ءوسىمىن جانە تۇتىنۋشىلاردى اداستىرۋ ارەكەتتەرىن قاتاڭ باقىلاۋعا الىپ وتىر. بۇل تۋريستەرگە ءوز قۇقىقتارىن قورعاۋعا، ءتىپتى الدانعان جاعدايدا قاراجاتىن قايتارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
مينيسترلىكتىڭ بەلسەندىلىگى سوڭعى ۋاقىتتا قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىنداعى باعانىڭ كۇرت وسۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى. بۇل جاعداي كوپتەگەن مەيرامحانالاردى قاراپايىم تۋريستەر مەن جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءۇشىن قولجەتىمسىز ەتە باستادى. بيلىك ۇزاق ۋاقىت بويى «سۇر ايماقتا» جۇمىس ىستەپ كەلگەن سالانى جۇيەلەۋگە كىرىسكەنىن اشىق كورسەتىپ وتىر.
2026-جىلدىڭ قاڭتار-اقپان ايلارىندا تۇركياداعى قوعامدىق تاماقتانۋ سالاسىنداعى احۋال ەرەكشە الاڭداۋشىلىق تۋدىرا باستادى. بۇرىن ەلدىڭ باستى ارتىقشىلىقتارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن گاسترونوميالىق دەمالىس بۇل كۇندەرى كەز كەلگەننىڭ قالتاسىن قاعاتىن ۇردىسكە اينالعان.
سالالىق باسىلىمداردىڭ مالىمەتىنشە، 2026-جىلدىڭ قاڭتارىندا ورتا دەڭگەيلى مەيرامحانادا ەكى ادامعا ارنالعان كەشكى استىڭ ورتاشا چەگى 1500-2500 تۇرىك ليراسى (20-30 مىڭ تەڭگە) ارالىعىندا بولعان. ال ءتورت ادامنان تۇراتىن وتباسى ءۇشىن مەيرامحانادا تاماقتانۋعا كەتەتىن ايلىق شىعىن 15-20 مىڭ ليراعا دەيىن (226 مىڭداي) جەتۋى مۇمكىن. بۇل سومالار دوللار نەمەسە ەۋروعا شاققاندا ودان سايىن سالماقتى كورىنەدى.
تۇركيا ستاتيستيكا ينستيتۋتى (TـİK) جاريالاعان رەسمي دەرەكتەر دە بۇل ءۇردىستى راستايدى. 2026 -جىلدىڭ قاڭتارىندا مەيرامحانالار مەن قوناقۇيلەر سەگمەنتىندەگى باعا ءبىر ايدا 5,86 پايىز وسكەن. ال 2025-جىل ىشىندەگى جىلدىق ءوسىم 33,31 پايىزدى قۇراعان.
تاۋەلسىز ENAG زەرتتەۋ توبى بۇدان دا جوعارى كورسەتكىشتەردى كەلتىرەدى. ولاردىڭ ەسەبى بويىنشا، 2026 -جىلدىڭ قاڭتارىندا بىلتىرعى وسى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا باعا ءوسىمى 33,81 پايىزعا جەتكەن. سوڭعى 12 ايداعى ورتاشا كورسەتكىش - 36,35 پايىز.
باعانىڭ وسۋىنە نە سەبەپ؟
ساراپشىلار قوعامدىق تاماقتانۋ سالاسىنداعى باعانىڭ كۇرت قىمباتتاۋىنا بىرنەشە نەگىزگى فاكتور اسەر ەتكەنىن ايتادى. ەڭ الدىمەن، بۇل - مەيرامحانالاردىڭ وپەراتسيالىق شىعىندارىنىڭ ارتۋى. وعان ءونىم باعاسى عانا ەمەس، جالداۋ اقىسى، كوممۋنالدىق تولەمدەر مەن قىزمەتكەرلەر شىعىندارى دا كىرەدى.
سونىمەن قاتار 2026-جىلدىڭ باسىنان باستاپ تۇركيادا ەڭ تومەنگى جالاقى 27 پايىزعا ءوسىپ، 28075 ليراعا جەتتى. ەڭبەك كۇشى كوپ قاجەت بولاتىن بۇل سالا ءۇشىن جالاقى قورىنىڭ ءوسۋى باعا ساياساتىنا تىكەلەي ىقپال ەتتى.
مەكەمەلەردىڭ كوپشىلىگى سۋسىندار، كوفە مەن دەسەرتتەرسەكىلدى پايدا ۇلەسى جوعارى تاۋارلارعا باسىمدىق بەرە باستادى. ال ەت پەن بالىق سەكىلدى قىمبات شيكىزاتتان دايىندالاتىن نەگىزگى تاعامدار تابىسى از سانالادى.
جالپى ەلدەگى ينفلياتسيالىق احۋال دا ءوز اسەرىن تيگىزۋدە. رەسمي دەرەك بويىنشا، 2025-جىلدىڭ قاراشاسىندا ينفلياتسيا 31,07 پايىزعا دەيىن باياۋلاعانىمەن، تاۋەلسىز ساراپشىلار ونىڭ ءالى دە جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى.
مىندەتتى الىمدى الىپ تاستاۋدىڭ «جاناما» سالدارى
قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن الىناتىن مىندەتتى تولەمدى جويۋ تۋريستەرگە جەڭىلدىك اكەلۋى ءتيىس ەدى. الايدا ءىس جۇزىندە كەيبىر مەيرامحانالار بۇل شەكتەۋدى اينالىپ ءوتۋ جولدارىن تاپقان. بۇرىنعى شايپۇل سومالارىن تاعام باعاسىنا قوسۋ نەمەسە ءتۇرلى جاسىرىن ۇستەماقىلار ەنگىزۋ جاعدايلارى جيىلەي ءتۇستى.
ءدال وسىنداي وقيعالار ساۋدا مينيسترلىگىنىڭ ارالاسۋىنا تۇرتكى بولدى. الەۋمەتتىك جەلىلەردە مىندەتتى شايپۇل جويىلعاننان كەيىن ءبىر مەيرامحانانىڭ مازىرىندەگى باعالاردىڭ كۇرت وسكەنى تۋرالى اقپارات تاراعان سوڭ، ۆەدومستۆو تەكسەرۋ باستادى. جينالعان ماتەريالدار ادىلەتسىز باعا بەلگىلەۋدى باعالاۋ كەڭەسىنە جولداندى.
مينيسترلىك رەسمي مالىمدەمەسىندە:
قىزمەت كورسەتۋ اقىسىن باعا ءوسىمى ارقىلى وندىرگىسى كەلەتىندەر جازالانادى، - دەپ ءوز ۇستانىمىن اشىق ءبىلدىردى.
بۇل بيلىكتىڭ تۇتىنۋشىلاردى الداۋعا باعىتتالعان كەز كەلگەن ارەكەتكە قارسى ەكەنىن اڭعارتادى.
الەم ەلدەرىندەگى شايپۇل تاجىريبەسى
جالپى، شايپۇل قالدىرۋ ءۇردىسى الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە بار. سولاردىڭ ىشىندە تۋريستەر جيى باراتىن ەلدەرگە توقتالساق، مىسىردا شايپۇل بەرۋ مىندەتتى بولماسا دا، سىزگە قىزمەت كورسەتكەن ادامنىڭ ونى كۇتەتىنى راس. اسىرەسە «all inclusive» جۇيەسىندەگى قوناقۇيلەر مەن ەكسكۋرسيالار كەزىندە 5-10 پايىز نەمەسە بەلگىلەنگەن سوما قالدىرۋ قالىپتى جاعداي سانالادى.
تايلاندتا دا ءدال وسىنداي. مەيرامحانالاردا ۇساق تيىن قالدىرۋ، قوناقۇيلەردە بولمە تازالاۋشىلار مەن جۇك تاسۋشىلارعا شاعىن سىياقى بەرۋ كەڭ تارالعان. ەۋروپانىڭ ءبىرقاتار ەلىندە، سونىڭ ىشىندە گرەكيا مەن يسپانيادا قىزمەت كورسەتۋ اقىسى شوتقا الدىن الا ەنگىزىلەدى، الايدا كليەنت ءوز قالاۋى بويىنشا قوسىمشا 5-10 پايىز قالدىرا الادى.
ال ب ا ءا- دە شايپۇل كوبىنە 10-15 پايىز شاماسىندا بولادى جانە كوپ جاعدايدا چەككە قوسىلىپ تۇرادى. تۇركيادا دا بۇرىن وسىعان ۇقساس جۇيە قولدانىلعان ەدى.