تۇركياداعى قازاق دياسپوراسى - ەكى ەل اراسىن جالعاعان التىن كوپىر

استانا.قازاقپارات - اۋمالى-توكپەلى 1950-جىلدارى مىڭداعان قازاق اتاجۇرتىنان اجىراپ، قىر اسىپ، تۇركياعا بارىپ تۇراقتاعان.

Фото: turkystan.kz

تاريحي سەبەپپەن كوشكەن سول قانداستارىمىزدى تۇركيا ۇكىمەتى جىلى قارسى الىپ، باسىنا باسپانا، الدىنا مال سالىپ، جەر ءبولىپ بەرگەن. كەيىن سول قانداستارىمىز قازاقستان مەن تۇركيا اراسىن جالعاعان كوپىرگە اينالدى. بۇگىن دە سول قانداستاردىڭ ءتورتىنشى-بەسىنشى بۋىنى تۇركيانىڭ اكىمدىكتەرىندە، ۇلتتىق كومپانيالارىندا، ءوندىرىستىڭ ءار سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر.

Turkystan.kz سايتىنىڭ ءتىلشىسى «قازاقكەنت التاي» قوعامىنىڭ (KazakDer) نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى جانىمحان جانالتايمەن از-كەم سويلەسكەن بولاتىن.

«ادنان مەندەرەس پرەمەر-مينيستر بولىپ تۇرعان 1950-جىلدارى تۇركيا كوشىپ كەلگەن قازاقتاردى رەسمي تۇردە قابىلداعان. ارنايى قاۋلى شىعارعان. قابىلداپ قانا قويماي، ازاماتتىق بەرگەن، جەر بەرگەن. وعان دەيىن ەشكىمگە ولاي ازاماتتىق پەن جەر بەرىلمەگەن ەكەن. سول قاۋلى قابىلدانعاننان كەيىن قازاقتار بەس قالاعا ورنالاستىرىلعان: نيدە، مانيسا، قايسەرى، كونيا، ىستامبۇل. كەيىن قازاقتار ءبىر-ءبىرىن ىزدەپ، ىستامبۇلعا جينالادى. باسقا قالالاردا قازاقتار كوپ ەمەس. كونيا مەن قايسەرىدە ەشكىم قالعان جوق دەۋگە بولادى. نيدەدە جۇزدەي وتباسى بار. مانيسادا ەكى ءجۇز ەلۋدەي وتباسى بار. قالعانىنىڭ ءبارى ىستامبۇلدا. اۋەلدە كوشىپ كەلگەن قازاقتار ىستامبۇلداعى زەيتۇنبۇرنى دەگەن اۋدانداعى جاتاقحانالارعا تەگىن ورنالاستىرىلعان. قازاقتار ءبىر-بىرىمىزدەن الىستاپ كەتپەيىك، ءبىر-بىرىمىزگە سۇيەۋ بولىپ تۇرايىق دەپ جەر ىزدەيدى. ءسويتىپ 1972-جىلى ىستامبۇلداعى گۇنەشلى دەگەن اۋداننان ۇلكەن جەر ساتىپ العان. ىستامبۇلدا 20 جىل تۇرىپ، جۇمىس ىستەپ، بالا-شاعاسىن اسىراعان قازاقتار بولاشاق ۇرپاعىمىز شاشىراپ كەتپەسىن دەپ، سول گۇنەشلىگە توپتاسىپ، قونىستانعان. سول اۋدان رەسمي تۇردە قازاقكەنت اتالعان»، - دەيدى ول.

Фото: turkystan.kz

وسىلايشا تاريحي سەبەپتەرمەن تۇرىك ەلىنە قونىس اۋدارعان قازاقتار 40 جىل، قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن العان 1991 -جىلعا دەيىن سول جەردە ورنىعىپ، ءوسىپ-ونگەن. ەلىمىز ەگەمەندىك العاننان كەيىن تۇركياداعى قازاق دياسپوراسىنىڭ دا ومىرىندە وزگەرىستەر باستالعان كورىنەدى.

«تۇرىك ەلى مۇنداعى قازاقتارعا قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن العانعا دەيىن كوپ كومەگىن بەردى. ەشقاشان قىسىم جاساماعان. كەرىسىنشە قولداپ، باۋىرلاستىقتى سەزىندىرگەن. قازاق مادەنيەتىن بولاشاق ۇرپاققا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك جاساعان. قازاقتار ۇيىمداستىرعان بىردە-ءبىر شاراعا تىيىم سالماعان. قاجەت جەرىن، قاراجاتىن دا بەرگەن. بۇگىنگە دەيىن ءبىزدىڭ قازاق بولىپ قالۋىمىزعا كوپ سەپتىگىن تيگىزگەن. قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاندا كەزىندە العاش بولىپ تۇركياعا كوشىپ كەلگەن اقساقالدارىمىز ءبىزدىڭ باسىمىزدى ەلگە قاراي بۇردى. تۇركياداعى قازاقتاردىڭ تاريحي وتانىنا ورالۋىن ويلادى. سوعان وراي تالاي ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلدى. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن العاندا ونى ءبىرىنشى بولىپ مويىنداعان دا - تۇرىك ەلى. سول كەزدەرى تۇرىك كاسىپكەرلەرى، تۇرىك ۇكىمەتى، تۇرىك اكادەميكتەرى قازاقستانعا بارىنشا كومەك كورسەتتى. قازاقستان مەن تۇركيا بۇگىندە ەرەكشە تاتۋ، جاقىن باۋىرلاس مەملەكەتكە اينالسا، وعان وسىنداعى قازاق دياسپوراسىنىڭ قوسقان ۇلەسى كوپ. مۇنداعى قازاق دياسپوراسى ەكى ەل اراسىنداعى كوپىر ءرولىن اتقاردى. بۇگىندە تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ اراسىندا ەڭ جاقىن دوستىق، ساياسي، ساۋدا-ساتتىق بايلانىسى ءدال وسى تۇركيا مەن قازاقستان اراسىندا ورناپ وتىر. وسىعان سەبەپكەر بولعان قازاق دياسپوراسى دەسەم بولادى. قازىر مۇنداعى قازاق ازاماتتارى تۇركيانىڭ ءتۇرلى دەڭگەيدەگى اكىمدىكتەرىندە، ۇلتتىق كومپانيالارىندا ءتۇرلى قىزمەت اتقارىپ ءجۇر. بۇل-تۇرىك ەلىنىڭ قازاقتارعا كورسەتكەن سەنىمى مەن جاقىندىعى»، - دەيدى ول.