توعىز جىلدان كەيىن العاش رەت ا ق ش پرەزيدەنتى رەتىندە قىتايعا قايتا بارعان ترامپتىڭ بۇل ساپارى الەمدىك ساياساتتاعى ەڭ ماڭىزدى وقيعالاردىڭ بىرىنە اينالدى.
ساپار بارىسىندا ا ق ش پەن قىتاي كوشباسشىلارى ساۋدا، يران ماسەلەسى، تايۆان توڭىرەگىندەگى شيەلەنىس جانە ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا فورماتىن تالقىلادى. الايدا سىرتتاي دوستىق سيپاتتا وتكەن كەزدەسۋلەردىڭ استارىندا الەمنىڭ ەكى ءىرى ەكونوميكاسى اراسىنداعى كۇردەلى باسەكەلەستىك ساقتالىپ وتىر.
توعىز جىلدان كەيىنگى تاريحي ساپار
ترامپ بەيجىڭگە 13-مامىر كەشىندە كەلدى. كەلەسى كۇنى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتوراعاسى شي جينپيڭ ونى حالىق جينالىسى ۇيىندە رەسمي قارسى الىپ، ەكى ەل باسشىلارى كەڭەيتىلگەن فورماتتاعى كەلىسسوز وتكىزدى.
بۇل ساپاردىڭ سيمۆولدىق ماڭىزىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. ەكى ليدەر بەيجىڭدەگى 600 جىلدان استام تاريحى بار تيانتاڭ عيباداتحاناسىنا (天坛) بارىپ، سينيانديان （祈年殿） الدىندا بىرگە سۋرەتكە ءتۇستى. سول كۇنى كەشكە قىتاي تاراپى امەريكالىق دەلەگاتسيا قۇرمەتىنە سالتاناتتى قابىلداۋ ۇيىمداستىردى.
15-مامىر تاڭەرتەڭ ترامپ پەن شي جينپيڭ بەيجىڭدەگى جۋڭنانحاي رەزيدەنسياسىندا شاعىن قۇرامدا تاعى ءبىر كەزدەسۋ وتكىزدى. قىتاي مەملەكەتتىك ب ا ق- تارىنىڭ مالىمەتىنشە، كوشباسشىلار باق ىشىندە سەرۋەندەپ، بەيرەسمي فورماتتا پىكىر الماستى.
ب ا ق مالىمەتىنە قاراعاندا، ترامپ باقتاعى راۋشان گۇلدەرىن ماقتاپ، ولاردىڭ ەرەكشە ادەمى ەكەنىن ايتقان. ءوز كەزەگىندە شي جينپيڭ اق ۇيدەگى راۋشان باعىنا ارناپ راۋشان تۇقىمدارىن سىيلاۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزگەن.
ساۋدا كەلىسىمدەرى تۋرالى مالىمدەمە جانە ناقتى دەتالداردىڭ بولماۋى
ترامپ ساپار قورىتىندىسىن «وتە تابىستى» دەپ باعالادى.
- ءبىز كوپتەگەن وڭ ناتيجەگە قول جەتكىزدىك. شي جينپيڭمەن وتە تاماشا ساۋدا كەلىسىمدەرىنە كەلدىك. باسقالار شەشە الماعان كوپتەگەن ماسەلەنى شەشتىك، - دەپ كەلتىرەدى «ليانحە تسزاوباو» گازەتى ا ق ش پرەزيدەنتىنىڭ سوزدەرىن.
الايدا ترامپ ناقتى قانداي كەلىسىمدەر جاسالعانىن اشىپ ايتقان جوق.
Fox News ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ول قىتايدىڭ امەريكالىق Boeing كومپانياسىنان 200 ۇشاق ساتىپ الۋعا كەلىسىم بەرگەنىن مالىمدەدى. ءبىراق بۇل كورسەتكىش نارىق كۇتكەن كولەمنەن الدەقايدا تومەن بولدى. بۇعان دەيىن ساراپشىلار قىتاي اۋە كومپانيالارى 500 گە دەيىن Boeing 737 MAX ۇشاعىنا تاپسىرىس بەرۋى مۇمكىن دەگەن بولجام ايتقان ەدى.
قىتاي تاراپى بۇل مالىمەتتى رەسمي تۇردە ناقتىلاعان جوق.
يران جانە ورمۋز بۇعازى ماسەلەسى
كەزدەسۋلەر بارىسىندا ترامپ پەن شي جينپيڭ يران ماسەلەسىن دە تالقىلادى. ترامپتىڭ ايتۋىنشا، ەكى تاراپ تا يراننىڭ يادرولىق قارۋعا يە بولماعانىن قالايدى. سونىمەن بىرگە تاراپتار ورمۋز بۇعازى ارقىلى ەركىن كەمە قاتىناسىنىڭ ساقتالۋىن ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيدى.
اق ءۇي جاريالاعان مالىمدەمەدە قىتايدىڭ ورمۋز بۇعازىنىڭ «اسكەري سيپات الۋىنا» قارسى ەكەنى جانە تەڭىز جولى ارقىلى وتۋگە اقى ەنگىزۋ يدەيالارىن قولدامايتىنى اتاپ كورسەتىلگەن.
سونىمەن قاتار بەيجىڭ ا ق ش مۇنايىن كوبىرەك ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ وتىرعانىن بىلدىرگەن. بۇل قىتايدىڭ تاياۋ شىعىستاعى ەنەرگەتيكالىق تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ ستراتەگياسىمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن.
ترامپتىڭ سوزىنشە، شي جينپيڭ يران ماسەلەسىندە ۆاشينگتونعا كومەك كورسەتۋگە دايىن ەكەنىن دە جەتكىزگەن.
تايۆان ماسەلەسى جانە «قاقتىعىس» تۋرالى ەسكەرتۋ
ساپاردىڭ ەڭ ماڭىزدى جانە كۇردەلى تاقىرىپتارىنىڭ ءبىرى تايۆان ماسەلەسى بولدى.
14-مامىرداعى العاشقى رەسمي كەلىسسوز كەزىندە شي جينپيڭ تايۆان ماسەلەسىندە ا ق ش- قا وسى ۋاقىتقا دەيىنگى ەڭ قاتاڭ ەسكەرتۋلەردىڭ ءبىرىن جاساعانى ايتىلىپ جاتىر.
قىتاي ليدەرى بۇل ماسەلە دۇرىس باسقارىلماسا، قىتاي مەن ا ق ش اراسىن «قاقتىعىسقا نەمەسە ءتىپتى سوعىسقا» الىپ كەلۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتكەن.
ترامپ ءوز كەزەگىندە قىتايعا قۇرمەتپەن قارايتىنىن ايتىپ، شي جينپيڭدى «ۇلى كوشباسشى» دەپ اتادى.
ءبىراق قىزىعى سول - اق ءۇيدىڭ رەسمي قورىتىندى حابارلاماسىندا تايۆان ماسەلەسى مۇلدە اتالمادى. ۆاشينگتون كەلىسسوزدەردىڭ نەگىزگى نازارىن ساۋدا مەن يران تاقىرىبىنا اۋدارعان.
ال قىتايدىڭ «شينحۋا» اگەنتتىگى جاريالاعان رەسمي اقپاراتتا، كەرىسىنشە، تايۆان مەن ساۋدا ماسەلەلەرى كەڭىنەن قامتىلىپ، يران توڭىرەگىندەگى ناقتى تالقىلاۋلار كورسەتىلمەگەن.
بەيجىڭ ۇسىنعان جاڭا فورمۋلا
قىتاي تاراپى بۇل ساپاردى «تاريحي ءارى سيمۆولدىق ماڭىزى جوعارى وقيعا» دەپ باعالادى.
شي جينپيڭ كەلىسسوزدەر بارىسىندا قىتاي مەن ا ق ش اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا فورماتىن ۇسىندى. ول «قىتاي - ا ق ش كونسترۋكتيۆتى ستراتەگيالىق تۇراقتىلىق قاتىناستارى» تۇجىرىمداماسىن جاريالاپ، ونىڭ نەگىزىنە ءتورت قاعيداتتى ەنگىزدى:
ىنتىماقتاستىققا باسىمدىق بەرۋ
باسەكەلەستىكتى باقىلاۋدا ۇستاۋ
قايشىلىقتاردى باسقارۋ
بەيبىت بولاشاققا ۇمتىلۋ.
قىتاي ليدەرى ەكى تاراپ وسى قاعيداتتارعا قاتىستى ورتاق تۇسىنىستىككە كەلگەنىن ايتتى.
جىلى كادرلار ارتىنداعى سالقىن باسەكە
بەيجىڭدەگى كەزدەسۋلەر سىرتتاي جىلى ءارى دوستىق اتموسفەرادا وتكەنىمەن، ا ق ش پەن قىتاي اراسىنداعى ستراتەگيالىق باسەكەلەستىك كۇرت توقتاماعانى بايقالادى.
تايۆان ماسەلەسى، تەحنولوگيالىق سانكسيالار، ساۋدا تەڭگەرىمى، تاياۋ شىعىس پەن ءۇندى-تىنىق مۇحيتى ايماعىنداعى ىقپال ءۇشىن كۇرەس - وسىنىڭ ءبارى ەكى دەرجاۆانىڭ قارىم-قاتىناسىن كۇردەلەندىرىپ وتىر.
سوندىقتان ترامپتىڭ بۇل ساپارى ەكى ەل اراسىنداعى شيەلەنىستى تولىق جويماسا دا، كەمىندە ديالوگ ارنالارىن ساقتاپ قالۋعا باعىتتالعان ديپلوماتيالىق قادام رەتىندە باعالانىپ جاتىر.