كۇز مەزگىلىندە مۇنداي كۇيگە بويداعى السىزدىك پەن شارشاۋ قوسىلۋى مۇمكىن. بۇعان نە سەبەپ؟ كوڭىل كۇيدىڭ ۋاقىتشا ءتۇسۋى مەن دەپرەسسيانى قالاي اجىراتۋعا بولادى؟
وسى ساۋالدارعا Kazinform تىلشىسىنە جوعارى ساناتتى دارىگەر-پسيحوتەراپيەۆت مارگاريتا ۆەرەمسكايا جاۋاپ بەردى. ماماننىڭ ايتۋىنشا، كۇزدە بويداعى كۇش-قۋاتتىڭ ازايۋىن جالقاۋلىققا نەمەسە جىگەرسىزدىككە جابا سالۋعا بولمايدى. بۇعان كۇننىڭ قىسقارۋى دا اسەر ەتەدى. كۇن ساۋلەسى ازايعان كەزدە ادامنىڭ بيولوگيالىق ىرعاعى وزگەرىپ، ۇيقىسى مەن سەرگەكتىگىنە ىقپال ەتەدى. سونىڭ سالدارىنان ۇيقى باسىپ، بويدى السىزدىك بيلەيدى، كوڭىل كۇي ءتۇسىپ، جۇمىسقا دەگەن ىنتا ازايۋى مۇمكىن.
- كۇن سۋىتىپ، جارىق ازايعان كەزدە اعزا كۇش-قۋاتىن ۇنەمدەۋگە بەيىمدەلەدى. الايدا قازىرگى ءومىر سالتى بۇعان مۇمكىندىك بەرمەيدى: كۇندەلىكتى مىندەتتەرىمىز بەن جۇمىسىمىزدى جالعاستىرا بەرۋىمىز كەرەك. وسىدان ادامنىڭ ىشكى كۇيى مەن سىرتقى تالاپتارى اراسىندا قايشىلىق تۋىپ، ول شارشاۋ مەن ەنجارلىققا اكەلەدى، - دەپ ءتۇسىندىردى مارگاريتا ۆەرەمسكايا.
دارىگەر كۇزگى جابىرقاۋدى دەپرەسسيا سياقتى كۇردەلى جاعدايلارمەن شاتاستىرماۋعا شاقىرادى. كوڭىل كۇيدىڭ ۋاقىتشا ءتۇسۋى دەمالىپ، كۇن ءتارتىبىن رەتتەگەننەن كەيىن باسىلۋى مۇمكىن. ال جابىرقاۋ ۇزاققا سوزىلىپ، كۇندەلىكتى تىرشىلىككە كەدەرگى كەلتىرسە، وعان بەيجاي قاراماعان ءجون.
- ەگەر ادامنىڭ كوڭىل كۇيى كۇن سايىن دەرلىك ءتۇسىپ، مۇڭ مەن السىزدىك ەكى اپتادان استام ۋاقىت بويى باسىلماسا، بۇل - الاڭداۋعا نەگىز. اسىرەسە بۇرىن قۋانىش سىيلاعان ادامدارمەن ارالاسۋ، سۇيىكتى ءىسى مەن اۋەستىگى قىزىقسىز بولىپ قالسا، مامانعا قارالعان دۇرىس، - دەدى دارىگەر.
دەپرەسسيانىڭ وزگە دە بەلگىلەرى بار. ماسەلەن، ادامنىڭ زەيىنى شاشىراپ، ءبىر ىسكە كوڭىل ءبولۋى قيىندايدى. تابەتى وزگەرىپ، ۇيقىسى بۇزىلۋى مۇمكىن. كەيبىرىنىڭ ۇيقىسى قانباي، ەندى ءبىرىن كەرىسىنشە ۇيقى باسادى. سونداي- اق دەنەسى ۇنەمى اۋىر تارتىپ، وزگەلەردەن وقشاۋلانۋعا تىرىسادى، بولاشاقتان ءۇمىت كۇتپەيدى.
كوپشىلىك تۋعان كۇندى قۋانىشتى مەرەكە سانايدى. ءبىراق بۇل كۇن جاقىنداعان سايىن كەي ادامنىڭ كوڭىلى كوتەرىلمەي، كەرىسىنشە، مازاسىزدانىپ، مۇڭاياتىنى بار. پسيحولوگيادا مۇنى تۋعان كۇن الدىنداعى جابىرقاۋ دەپ اتايدى.
پسيحوتەراپيەۆت مۇنىڭ ءبىر سەبەبىن ادامنىڭ ءبىر جىل بويى جيناعان شارشاۋىمەن بايلانىستىرادى. مەرەكەگە دايىندالۋعا، قوناق كۇتىپ، جاقىندارىمەن ارالاسۋعا كەيدە كۇش-قۋاتى جەتپەي جاتادى.
- جاقىندارىمىز بەن قوعام تۋعان كۇندى مىندەتتى تۇردە قۋانىپ قارسى الاتىن مەرەكە رەتىندە قابىلدايدى. سودان ادام «مەن قۋانۋىم كەرەك» دەپ ءوزىن ىشتەي ماجبۇرلەيدى. ال شىن مانىندە شارشاپ جۇرگەن ادام مۇنداي كۇتۋدى اۋىر قابىلداۋى مۇمكىن. كەيدە ەشكىممەن سويلەسپەي، جالعىز قالعىسى كەلەدى. بۇل - ءوزىن وزگەلەردىڭ باعاسى مەن سىرتقى قىسىمنان قورعاپ، تىنىشتىق ىزدەۋدىڭ ءبىر جولى، - دەدى مامان.
تۋعان كۇن جاقىنداعاندا ادام وتكەن جىلىنا كوز جۇگىرتىپ، جەتكەن جەتىستىگى مەن ورىندالماعان جوسپارىن تارازىلايدى. «وسى جاسقا دەيىن نە بىتىردىم؟ قانداي ماقساتتارىما جەتە المادىم؟ قانداي مۇمكىندىكتى جىبەرىپ الدىم؟» دەگەن ساۋالدار مازالايدى. ءوز ءومىرىن وزگەلەردىڭ جەتىستىگىمەن سالىستىرۋ دا كوڭىل كۇيدى ءتۇسىرۋى مۇمكىن.
- ادام كوبىنە قول جەتكىزگەن جەتىستىگىن ەلەمەي، ورىندالماعان ماقساتىنا كوبىرەك نازار اۋدارادى. الەۋمەتتىك جەلىدەگى ءمىنسىز ءومىردى كورىپ، ءوزىن وزگەلەرمەن سالىستىرۋ دا وزىنە كوڭىلى تولماۋ، ءتىپتى ءوزىن كىنالاۋ سەزىمىن كۇشەيتەدى. سوندىقتان وتكەن جىلعا قورىتىندى جاساعاندا ءوز مۇمكىندىگىڭ مەن جاعدايىڭدى ەسكەرگەن ءجون، - دەدى مارگاريتا ۆەرەمسكايا.
كۇزدە بويىن ەنجارلىق بيلەگەن كەي ادامدار جەلتوقسانعا قاراي سەرگىپ، جاڭا جوسپار قۇرىپ، ومىرىنە وزگەرىس ەنگىزۋگە ۇمتىلادى. دارىگەر مۇنى ادامنىڭ ۋاقىتتى قابىلداۋ ەرەكشەلىگىمەن جانە جاڭا جىلدىڭ باستالۋىنا بايلانىستى ۇمىتپەن تۇسىندىرەدى.
- ادام ۋاقىتتى بەلگىلى ءبىر كەزەڭدەرگە ءبولىپ قابىلداۋعا بەيىم. جاڭا جىلدىڭ باستالۋى وتكەننىڭ ساتسىزدىكتەرىن ارتتا قالدىرىپ، ءبارىن قايتا باستاۋعا مۇمكىندىك تۋعانداي سەزىم بەرەدى. بۇل ادامعا ءۇمىت سىيلاپ، العا ۇمتىلۋعا جىگەرلەندىرەدى، - دەپ ءتۇسىندىردى پسيحوتەراپيەۆت.
مەرەكەگە دايىندىقتىڭ دا اسەرى بار. ءۇيدى بەزەندىرۋ، سىيلىق تاڭداۋ، جاقىندارمەن باس قوسۋ ادامعا جىلىلىق سىيلاپ، ءوزىن جالعىز سەزىنبەۋىنە كومەكتەسەدى. وسىنداي ساتتەردە مازاسىزدىق تا باسەڭدەۋى مۇمكىن.
الايدا مەرەكەدەن كەيىن كەي ادامداردىڭ كوڭىلى قايتا ءتۇسىپ، بويىن بوس سەزىنۋى ىقتيمال. دارىگەر مۇنى كوپتەن كۇتكەن وقيعادان كەيىنگى شارشاۋمەن بايلانىستىرادى.
- ماڭىزدى كۇندى اسىعا كۇتۋ دە، مەرەكە الدىنداعى كوتەرىڭكى كوڭىل كۇي دە ادامنان كوپ كۇش الادى. كۇتكەنى كوپ بولعان سايىن، مەرەكەدەن كەيىنگى كوڭىل كۇيدىڭ ءتۇسۋى دە قاتتى سەزىلۋى مۇمكىن. كوپتەن كۇتكەن وقيعا ءوتىپ كەتەدى، ونى كۇتۋ سەزىمى باسىلادى، ال كۇندەلىكتى تىرشىلىك سول قالپىندا جالعاسادى. وسىدان ادام ءوزىن بوس سەزىنىپ، بۇرىنعى ەنجارلىققا قايتا بوي الدىرۋى مۇمكىن، - دەدى مامان.
دارىگەر ەڭ الدىمەن كۇندەلىكتى ادەتتەرگە ءمان بەرۋگە كەڭەس بەرەدى. كۇندىز دالادا كوبىرەك سەرۋەندەۋ، قيمىل-قوزعالىستى ارتتىرۋ، ۇيقى ءتارتىبىن ساقتاۋ جانە دۇرىس تاماقتانۋ كوڭىل كۇيگە وڭ اسەر ەتەدى.
جاياۋ ءجۇرۋ، ءجۇزۋ جانە جەڭىل دەنە جاتتىعۋلارى دا پايدالى. سونىمەن قاتار تەراپيەۆتكە قارالىپ، اعزادا دارۋمەندەر مەن ميكروەلەمەنتتەر تاپشىلىعى بار-جوعىن تەكسەرتكەن ءجون. ويتكەنى ولاردىڭ جەتىسپەۋى دە السىزدىك پەن شارشاۋعا سەبەپ بولۋى مۇمكىن.
ال كۇن ءتارتىبىن وزگەرتىپ، دەمالعاننان كەيىن دە جاعداي جاقسارماسا، جابىرقاۋ، مازاسىزدىق پەن ۇيقىنىڭ بۇزىلۋى ەكى-ءۇش اپتادان استام ۋاقىتقا سوزىلسا، پسيحوتەراپيەۆتكە نەمەسە پسيحياترعا قارالۋ قاجەت.
- كومەككە جۇگىنۋ كەرەگىن كورسەتەتىن باستى بەلگى - ادامنىڭ كۇندەلىكتى تىرشىلىگىن بۇرىنعىداي جالعاستىرا الماۋى. ەگەر قازىرگى كۇيى جۇمىسىنا، اتا-انالىق مىندەتتەرىنە، ادامدارمەن قارىم-قاتىناسىنا نەمەسە ءوزىن كۇتۋىنە كەدەرگى كەلتىرسە، دارىگەرگە قارالۋدى كەيىنگە قالدىرماعان ءجون، - دەپ اتاپ ءوتتى مارگاريتا ۆەرەمسكايا.
وزىنە قول جۇمساۋ تۋرالى ويلار، ۇرەي ۇستامالارى مەن ۇيقىنىڭ قاتتى بۇزىلۋى دا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. مۇنداي جاعدايدا كاسىبي كومەككە دەرەۋ جۇگىنگەن دۇرىس. دارىگەر تەكسەرۋ ناتيجەسىنە قاراي ەمدەۋ جولىن بەلگىلەيدى. قاجەت بولعان جاعدايدا پسيحولوگيالىق قولداۋمەن قاتار ءدارى-دارمەكپەن ەمدەۋ دە تاعايىندالۋى مۇمكىن.
پسيحوتەراپيەۆتتىڭ ايتۋىنشا، ادامدار ۇزاققا سوزىلعان شارشاۋ، ۇيقىسىزدىق پەن دەنەدەگى جايسىزدىقتى كوبىنە دارۋمەن تاپشىلىعىنان كورەدى. الايدا مۇنداي بەلگىلەردىڭ دەنساۋلىققا قاتىستى سەبەپتەرىمەن قاتار، ادامنىڭ پسيحولوگيالىق كۇيىن دە ەسكەرگەن ماڭىزدى.
- وسىنداي قيىن كەزەڭدە ادام ءوز ماسەلەسىمەن جالعىز قالماۋى كەرەك. قاجەت كەزدە پسيحيكالىق دەنساۋلىق مامانىنا دەر كەزىندە جۇگىنۋ تەرەڭ داعدارىستىڭ الدىن الۋعا كومەكتەسەدى. پسيحيكالىق ساۋلىققا كوڭىل ءبولۋ - ارتىقشىلىق ەمەس، قازىرگى ومىردە ءوزىڭدى كۇتۋدىڭ ماڭىزدى بولىگى، - دەپ تۇيىندەدى مارگاريتا ۆەرەمسكايا.
بۇعان دەيىن كۇزگى جابىرقاۋدى دەپرەسسيادان قالاي اجىراتۋعا بولاتىنى جانە كيىم ءتۇسىنىڭ كوڭىل كۇيگە اسەرى تۋرالى جازعان ەدىك.