تاياۋ شىعىستاعى ەسكالاتسيا: قاۋىپسىزدىك، مۇناي جانە جاھاندىق ساياسات
استانا. KAZINFORM - تاياۋ شىعىستا گەوساياسي تەپە-تەڭدىك كۇرت بۇزىلدى. ا ق ش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى اۋقىمدى اسكەري وپەراتسياسى، يراننىڭ قارىمتا سوققىسى، جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ قازاسى مەن پارسى شىعاناعىنداعى تۇراقسىزدىق - مۇنىڭ ءبارى ايماقتىق ەمەس، جاھاندىق سالدارى بار جاڭا كەزەڭنىڭ باستالعانىن اڭعارتادى. الەمدىك ءتارتىپ ارحيتەكتۋراسى كوز الدىمىزدا وزگەرىپ جاتىر. Jibek Joly ارناسىنداعى «تالداۋ» جوباسىندا تاياۋ شىعىستاعى دۇربەلەڭ جان- جاقتى سارالاندى.
كەلىسسوزدەن كەيىنگى قارۋلى قادام
سەنبى كۇنى امەريكا قۇراما شتاتتارى يزرايلمەن بىرىگىپ، يرانعا جويقىن سوققى جاسادى. يزرايلدىڭ قورعانىس ءمينيسترى يسراەل كاتس تەگەراننان تونەتىن قاۋىپتى سەيىلتۋ ءۇشىن پريەۆەنتيۆ سوققى جاسادىق دەپ مالىمدەدى.
Reuters دەرەككوزى اسكەري ارەكەت ا ق ش-پەن كەلىسىلگەنىن جازعان. انونيمدى ينسايدەردىڭ ايتۋىنشا، وپەراتسيا بىرنەشە اي بۇرىن جوسپارلانعان، ال ناقتى ۋاقىتى بىرنەشە اپتا بۇرىن ايقىندالعان.
The New York Times ءوز دەرەگىنە سۇيەنىپ، سوققى اۋەدەن دە، تەڭىزدەن دە جاسالىپ جاتقانىن جازدى. كوپ ۇزاماي ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ءوزىنىڭ Truth Social جەلىسىندە 8 مينۋتتىق بەينەۇندەۋ جاريالاپ، ا ق ش يرانعا قارسى قيمىلعا تىكەلەي ارالاسىپ وتىرعانىن راستادى.
قاۋىپ دەپ وتىرعانى - يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى مەن الىسقا ۇشاتىن زىمىران ازىرلەمەسى. ا ق ش پرەزيدەنتى زىمىران ءوندىرىسىن جەرمەن جەكسەن ەتەمىز دەپ ايبات شەكتى. ءارى يسلام رەۆوليۋتسياسىنىڭ ساقشىلارىن بەرىلۋگە شاقىردى.
ءبىر قىزىعى، 26-اقپان كۇنى، ياعني اسكەري سوققىلاردان ەكى كۇن بۇرىن جەنەۆا قالاسىندا ا ق ش پەن يران اراسىنداعى كەلىسسوزدەردىڭ ءۇشىنشى راۋندى وتكەن ەدى. وعان ا ق ش تاراپىنان ستيۆ ۋيتكوفف پەن دجارەد كۋشنەر، يران تاراپىنان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ابباس اراكچي قاتىسقان. ناتيجەسىنە كوڭىلى تولماعان ۆاشينگتون اسكەري سەناريگە كوشتى.
بيلىك ۆاكۋۋمى مەن يراننىڭ قارىمتاسى
قاقتىعىس باستالعاننان كەيىن يزرايلدىك ب ا ق يراننىڭ جوعارى كوسەمى اياتوللا ءالي حامەنەيدىڭ قازا بولعانى تۋرالى اقپارات تاراتتى. كەيىن مالىمەتتى دونالد ترامپ راستادى. ارتىنشا يراننىڭ رەسمي مەملەكەتتىك ب ا ق قۇرالدارى دا جوعارى كوسەمنىڭ قازاسى جايلى جارىسا جازدى.
ا ق ش پەن يزرايل ونىڭ رەزيدەنتسياسىنا اۋەدەن سوققى جاساعانى ايتىلدى. قازا بولعانداردىڭ قاتارىندا وتباسى مۇشەلەرى دە بار. ەلدى 37 جىل باسقارعان كوسەمنىڭ ولىمىنە بايلانىستى جەتى كۇندىك دەمالىس پەن قىرىق كۇندىك ازا جاريالاندى.
ءدال سول كۇنى يران ءبىرقاتار اسكەري باسشىلارىنان ايىرىلدى. اتاپ ايتقاندا، يسلام رەۆوليۋتسياسى ساقشىلارى كورپۋسىنىڭ باس قولباسشىسى مۇحاممەد پاكپۋر، قورعانىس كەڭەسىنىڭ باسشىسى ءالي شامحاني، قورعانىس ءمينيسترى ازيز ناسيرزادە قازا تاپتى.
كوپ كۇتتىرمەي يران قارىمتا جاۋاپ بەرىپ، پارسى شىعاناعىنداعى بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى، كۋۆەيت، كاتار، باحرەين اۋماعىنداعى نىسانداردى اتقىلادى. سونىڭ سالدارىنان دۋباي، ءابۋ-دابي، دوحا اۋەجايلارى ۋاقىتشا جابىلىپ، كولىك-لوگيستيكالىق كوللاپس ورنادى.
مىڭداعان جولاۋشى، ونىڭ ىشىندە قازاقستاندىقتار دا شەتەلدە بوگەلىپ قالدى.
يران مۇنىڭ سەبەبىن تارقاتتى.
ورمۋز بۇعازى قىسىمنىڭ تەتىگىنە اينالدى
قاقتىعىس مۇناي نارىعىنا دا تىكەلەي اسەر ەتەدى. سەبەبى الەمدىك مۇناي تاسىمالىنىڭ شامامەن 20 پايىزى وتەتىن ورمۋز بۇعازى - ستراتەگيالىق ماڭىزى زور ايماق. يران ونى رەسمي تۇردە جاپپاسا دا، سول اۋماقتا يسلام رەۆوليۋتسياسى ساقشىلارى اسكەري جاتتىعۋ وتكىزىپ جاتىر. قالاسا، بۇعازدى جابۋ مۇمكىندىگى - تەگەراننىڭ گەوساياسي قىسىم تەتىگى.
ايماقتاعى شيەلەنىسكە بايلانىستى قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ پارسى شىعاناعى ەلدەرىنىڭ باسشىلارىنا قولداۋ ءبىلدىرىپ، بارلىق اسكەري ارەكەتتى باتىل ايىپتايتىنىن مالىمدەدى.
كەيىن مەملەكەت باسشىسى كاتار ءامىرى ءتاميم بەن حاماد ءال-ءتاني، ب ا ءا پرەزيدەنتى شەيح مۇحاممەد بەن زايد ءال ناحايان، باحرەين كورولى حاماد بەن يسا ال حاليفامەن تەلەفون ارقىلى تىلدەسىپ، تاياۋ شىعىستاعى جاعدايدى تالقىلادى.
ترامپتىڭ ايتۋىنشا، يران ماسەلەسى ەكى اپتادا شەشىلۋى ءتيىس. قاجەت بولسا، وپەراتسيا جالعاسادى. وسىلايشا، تاياۋ شىعىستاعى احۋال تەك ايماقتىق قاقتىعىس شەڭبەرىندە قالماي، جاھاندىق ەنەرگەتيكا، قاۋىپسىزدىك جانە حالىقارالىق قۇقىق جۇيەسىنە اسەر ەتەتىن جاڭا شىندىقتى قالىپتاستىرىپ وتىر.
قازاقستانعا كەلسەك، ەل كوپۆەكتورلى جانە بەيبىت ديپلوماتيا باعىتىن ساقتاپ كەلەدى. بۇل - تۇراقسىز الەمدەگى ستراتەگيالىق ۇستامدىلىقتىڭ كورىنىسى.
اۆتور
ءمولدىر سنادين