تابيعي ەسكەرتكىشتەر، قورىقتار، ۇلتتىق پاركتەر جانە تاريحي نىساندار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بايلىعى رەتىندە مەملەكەت قورعاۋىندا تۇر. جارتاستارعا، ەسكەرتكىشتەرگە جانە باسقا دا مادەني جانە تابيعي وبەكتىلەرگە جازۋ جازۋ نەمەسە ولاردى ءبۇلدىرۋ زاڭسىز سانالادى. مۇنداي قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 294-بابىنا سايكەس (ۆانداليزم)، مەملەكەت قورعاۋىنداعى وبەكتىلەردى بۇلدىرگەنى ءۇشىن 100-دەن 2000 ا ە ك-كە دەيىن ايىپپۇل سالۋ، قوعامدىق جۇمىستارعا تارتۋ، 50 تاۋلىككە دەيىن قاماۋ، باس بوستاندىعىن شەكتەۋ نەمەسە ءۇش جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قولدانىلۋى مۇمكىن.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ءوز ەلىنە، ونىڭ تابيعاتى مەن تاريحىنا قۇرمەتپەن قاراۋ ءار ازاماتتىڭ مىندەتى ەكەنىن ەسكە سالادى. ۆانداليزمنىڭ كەز كەلگەن ءتۇرى زاڭمەن قاتاڭ جازالانادى، سەبەبى قوعامداعى ءتارتىپ پەن زاڭدىلىق ءار ادامنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە نەگىزدەلگەن.